Ռոբոտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ռոբոտը (չեխ.՝ robot) ռեալ կամ վիրտուալ, արհեստական ագենտ է։ Ռոբոտը ավտոմատ կառավարման հարմարանք է, որը ստեղծված է կենդանի օրգանիզմի սկզբունքով։ Պրակտիկայում, որպես կանոն դա համակարգչի կամ էլեկտրոնային սխեմայի միջոցով ղեկավարվող էլեկտրամեխանիկական սարքավորումների համադրվածք է, որը կարող է որոշակի ինքնուրույնության աստիճան դրսևորել իր առջև դրված խնդիրները ինքնուրույն լուծելու հարցում։ Ռոբոտները լինում են ըստ տարբեր նշանակության։

== Ծագումնաբանություն ==

Պատկեր Կարել Չապեկի 1920 թվականի R.U.R. (Rossum's Universal Robots) պիեսից, ցուցադրվում է երեք ռոբոտ


Ռոբոտ (չեխ.՝ robot < Robota - հարկադրական աշխատանք rob - Ստրուկ)։ Մարդու, երբեմն նաև կենդանու ֆիզիկական կամ բանական գործողությունները վերարատադրող համակարգ։ Ռոբոտ տերմինն առաջին անգամ օգտագործել է չեխ գրող Կարել Չապեկը «R. U .R. (Rossum's Universal Robots)» (Ռոսսումի Ունիվերսալ Ռոբոտները) պիեսում (1920[1]

Առաջին ռոբոտները վերարտադրում էին միայն մարդու արտաքին տեսքն ու շարժումները և ծառայում էին որպես զվարճանքի միջոց։ Արտադրության զարգացման ընթացքում ռոբոտներն անընդհատ կատարելագործվել և տարբերակվել են՝ աշխատանքի բնույթին համապատասխան։ Այսօր առանձնացնում են ռոբոտների 3 հիմնական տեսակներ՝ գործողությունների հատուկ ծրագիր ունեցող, մարդ-օպերատորի կողմից ղեկավարվող և արհեստական բանականությամբ (գործում են առանց մարդու միջամտության)։ Ռոբոտների բազմազանությունը պատկերացնելու համար բավական է ասել, որ կան և՜ ձեռնանմանակող (մանիպուլյացիոն), և՜ շարժական, և՜ տեղեկություններ որոնող, և՜ ստեղծագործական-խաղային (օրինակ՝ շախմատ խաղացող), և՜ համալիր (տարբեր հատկություններ համատեղող) ռոբոտներ։ Օրինակ՝ ամերիկյան ձեռնանմանակող տեղեկատվական մի սարք ուսումնասիրել է Մարսի մակերևույթը, իսկ խորհրդային «Լուսնագնաց-1» և «Լուսնագնաց-2» շարժական ռոբոտների համալիրները՝ Լուսնի մակերևույթը։ Արդյունաբերության մեջ ռոբոտները կիրառվում են 1930-ական թվականներից։ Այժմ առավել լայնորեն տարածված են ինքնաշխատ ձեռնանմանակող ռոբոտները, որոնք լինում են ծրագրային (առաջին սերունդ), հարմարվող (երկրորդ սերունդ), բանական (երրորդ սերունդ)։

Կիրառությունը[խմբագրել]

Նախատեսված է ինչպես արտադրական պրոցեսների ավտոմատացման, այնպես էլ մարդու համար վտանգավոր պայմաններում՝ բարձր և ցածր ջերմաստիճաններում, ճնշման տակ, թունավոր մթնոլորտում, ուժեղ ճառագայթման պայմաններում։ Ռոբոտներ են օգտագործվում նաև դժվարամատչելի վայրերում կատարվող աշխատանքներում, օրինակ՝ գետնի տակ, Տիեզերքում կամ այլ մոլորակների վրա։ Որպես կանոն արտաքին տեսքով ռոբոտները խիստ տարբերվում են մարդուց։ Այսպես օրինակ տարածության մեջ շարժվելու համար անշարժ կամ ստացիոնար Ռոբոտները չունեն մեխանիզմներ, իսկ շարժական ռոբոտները հանդերձվում են թրթուրավոր մեխանիզմով կամ շարժիչներով։ Մարդկային ձեռքի շարժումները վերարտադրելու համար ռոբոտները հանդերձվում են մեկ կամ մի քանի մոնիպուլյատորներով, որոնք կինեմատիկորեն և շարժական հանգույցների թվով տարբերվում են մարդկային ձեռքերից, մոնիպուլյատորները կարող են ունենալ պտտական շարժական զույգեր։

Ինչպես են աշխատում ռոբոտները[խմբագրել]

Ռոբոտներն աշխատում են էլեկտրաշարժիչներով, ինչպես նաև հեղուկաբաշխիչ և օդաճնշիչ (ջրով կամ սեղմած օդով) շարժաբերներով։ Ռոբոտի աշխատանքը ղեկավարում է համակարգիչը, որը հրամաններ է ուղարկում յուրաքանչյուր հանգույց՝ սահմանելով ռոբոտի տեղաշարժման ուղղությունն ու հեռավորությունը։ Համակարգիչը ստուգում է ռոբոտ-մանիպուլյատորի (ձեռնանմանակող) մեխանիկական ձեռքի զբաղեցրած դիրքի ճշգրտությունը։ Նույնիսկ ամենամեծ ռոբոտներն այնքան ճշգրիտ են գործում, որ կարող են ասեղ թելել։ Գործողությունը կատարելուց, օրինակ՝ մեքենան ներկելուց առաջ, ռոբոտը պետք է ծրագրավորվի։ Ճարտարագետը վերցնում է ներկի փոշեցիրը և կատարում անհրաժեշտ բոլոր գործողությունները։ Ռոբոտի տվիչները հիշում են դրանք, իսկ համակարգիչն այդ գործողությունները պահում է հիշողության մեջ, որպեսզի դրանք բազմիցս կրկնվեն։ Ճարտարագետ-ռոբոտատեխնիկները ձգտում են ստեղծել շարժվող և տեսախցիկի օգնությամբ առարկաները ճանաչող ռոբոտներ։ Արհեստական բանականությամբ օժտված այդպիսի ռոբոտի համակարգիչը, իր սխալներն ուղղելով, աստիճանաբար կսովորի ավելի ճշգրիտ գործել։

Այցելեք նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Zunt, Dominik։ «Who did actually invent the word "robot" and what does it mean?»։ The Karel Čapek website։ http://capek.misto.cz/english/robot.html։ Վերցված է 2007-09-11։ 

Գրականություն[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Commons-logo.svg
Հետազոտություն



մարդուն օգնող ռոբոտ

կարդեա անունով ռոբոտե կարող գլորվելով մոտենալ ու բացել դուռը: