Կրետե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Nuvola single chevron right.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Կրետե (այլ կիրառումներ)
հունարեն՝ Κρήτη
Կրետե
Կրետե
Տեղագրություն Միջերկրական ծով
կոորդինատներ 35°21′00″ հս. լ. 25°31′00″ ավ. ե. / 35.35° հս. լ. 25.516667° աե. ե.
Տարածք 8261 կմ²
Ամենաբարձր կետ 2456 մ
Երկիր Հունաստան Հունաստան
Շրջան Կրետե
Բնակչություն (2005) 623666
Commons-logo.svg Վիքիպահեստում

35°21′00″ հս. լ. 25°31′00″ ավ. ե. / 35.35° հս. լ. 25.516667° աե. ե.

Կրետե[1] (հուն.՝ Κρήτη Կրիտի), Հունաստանի ամենախոշոր և Միջերկրական ծովի մեծությամբ հինգերորդ կղզին։ Հեռավորությունը Եվրոպայից 110 կմ է, Ասիայից` 175 կմ և Աֆրիկայից 300 կմ: Կենտրոնն է Իրակլիոն քաղաքը: Կրետեի Մինոսյան քաղաքակրթությունը, որ գոյատևել է մ.թ.ա. 2600-ից առ մ.թ.ա. 1400 թ-ը, համարվում Եվրոպայի ամենահին քաղաքակրթություններից մեկը:
Ներկայումս Կրետեն Հունական հանրապետության տասներեք մարզերից մեկն է եւ համարվում է երկրի տնտեսական եւ մշակութային կենտրոններից մեկը:

Աշխարհագրական բնութագիրը[խմբագրել]


GreeceCrete.png

Կղզու մակերեսը կազմում է 8261 կմ2 (Գավդոս եւ Դիա կղզիների հետ միասին` 8336 կմ2
Բնակչությունը կազմում է 623 հազար մարդ։

Կրետեն առասպելաբանության մեջ[խմբագրել]

Կրետեն ունի հարուստ դիցաբանություն, որը մեծապես կապված է հին հունական աստվածների և մասամբ նաև՝ մինոսյան քաղաքակրթության հետ։

  • Իդա լեռան Իդայոն քարանձավում է ծնվել Զեւս աստվածը, ում մայրը՝ Հռեան փախել էր իր ամուսին Քրոնոսից։
  • Պաքսիմադիա կղզիները Արտեմիս ստվածուհու և Ապոլոն աստծո ծննդավայրն են։ Փաիստոսում տարածված էր նրանց մոր՝ Լետոն աստվածուհու պաշտամունքը։
  • Աթենաս աստվածուհին լողացել է Վուլիսմենի լճում։
  • Զևս աստվածը Կրետեում շանթահարեց կղզին ահաբեկող հսկա մողեսին։ Մողեսը վայրկենապես քարացավ և դարձավ Դիա անունով կղզին։ Կղզին երևում է Կնոսոսից և ունի հսկայական մողեսի ձև։
  • Լեֆկաի կղզյակները սիրենների և մուսաների մրցույթի հետևանք են։ Մուսաներն այնքան էին վշտացել պարտության համար, որ պոկոտեցին իրենց մրցակիցների թևերի փետուրները։ Սիրենները սպիտակեցին և թափվեցին ծովի մեջ Ապտերայի («անփետուր») մոտ և Լեֆկաի ծովախորշում ձևավորեցին կղզիներ։
  • Հերակլեսն իր հրաշագործություններից մեկի ժամանակ Կրետեի ցուլին տարավ Պելոպոնես։
  • ևրոպայի ու Զևսի ամուսնությունից ծնվեցին երեք որդի՝ Մինոսյան քաղաքակրթության հիմնադիրներ Հռադամանթիսը և Մինոսը և Լիկիայում իր պետությունը հիմնած Սարպեդոնը։
  • Մահից հետո Մինոս թագավորը դարձավ Հադեսի մեռյալների դատավոր։
  • Կնոսոսի պալատի լաբիւրինթոսի հետ է կապված Թեսեւսի և Մինոտավրոսի առասպելը, որում Թեսևսը տապալում է Մինոտավրոսին։
  • Մինոս արքայի մոտ գերի ընկած Իկարուսն ու Դեդալոսը նրանից ազատվելու համար պատրաստեցին թևեր, ամրացրեցին իրենց վրա և թռան երկինք։

Կրետեում ծնված նշանավոր մարդիկ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ "Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում", Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երևան: 9-րդ հրաշալիք, 51։ ISBN 99941-56-03-9։ 
Coat of arms of Greece.svg Հունաստանի վարչական բաժանում (պերիֆերիաներ) Flag of Greece.svg

ԱտտիկաԿենտոնական ՀունաստանԿենտրոնական ՄակեդոնիաԿրետեԱրևելյան Մակեդոնիա և ԹրակիաԷպիրոսՀոնիական կղզիներՀյուսիսային Էգեյան կղզիներՊելոպոնեսՀարավային Էգեյան կղզիներԹեսալիաԱրևմտյան ՀունաստանԱրևմտյան Մակեդոնիա