ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է ՈւԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգաից)
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
UEFA Champions League
ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա
Երկիր Եվրոպա
Ֆուտբոլային ասոցիացիա ՈՒԵՖԱ
Հիմնվել է 1955 թ. (1992 թ. ներկա կառուցվածքով)
Ակումբների քանակ 32 (խմբային փուլ)
76 (ընդհանուր)
Gold medal blank.svg Ներկայիս չեմպիոն Իսպանիա Ռեալ Մադրիդ (10-րդ տիտղոս)
Ամենատիտղոսավոր թիմ Իսպանիա Ռեալ Մադրիդ (10 տիտղոս)
Հեռուստատեսություն List of UEFA Champions League broadcasters
Պաշտոնական կայք www.uefa.com
2014-2015


ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա (անգլ.՝ UEFA Champions League, սովորաբար՝ Չեմպիոնների Լիգա) ֆուտբոլային, ակումբային ամենամյա առաջնություն, որն անց է կացվում Եվրոպայում։ Կազմակերպիչն է ՈՒԵՖԱ-ն։ Անց է կացվում սկսած 1992-ից։ Փոխարինել է «Եվրոպական չեմպիոնների գավաթ»-ին (կամ, պարզապես, Եվրոպական Գավաթ, անգլ.՝ European Champion Clubs' Cup, անց է կացվել 1955-1992

Ամենապատվավոր առաջնությունն է եվրոպական ֆուտբոլային ակումբների համար և պատվավորներից մեկը ամբողջ աշխարհում։

Առաջնության հաղթող են դարձել 22 ակումբներ։ Ամենաշատ հաղթանականեր ունի ներկա չեմպիոն Ռեալ Մադրիդ ակումբը (10 հաղթանակ)։

Պատմություն[խմբագրել]

Ձևաչափ[խմբագրել]

Ընդհանուր մրցաշրջանին մասնակցում են 77 ակումբներ ՈՒԵՖԱ անդամ 54 երկրներից (բացառությամբ Լիխտենշտայնի , քանի որ չունի ազգային առաջնություն[1][2])։ Անդամ երկրները բաժանվում են 4 հիմնական խմբերի, որոնք բաշխվում են՝ համաձայն ՈՒԵՖԱ կողմից հաշվարկվող գործակիցների[3]։

  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 1-3 տեղերում, մասնակցում են չորսական ակումբներով.
  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 4-6 տեղերում, մասնակցում են երեքական ակումբներով.
  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 7-15 տեղերում, մասնակցում են երկուական ակումբներով.
  • Անդամ երկրներ որոնք գործակիցների դասակարգմամբ գտնվում են 16-54 տեղերում, մասնակցում են մեկական ակումբներով.

Մասնակիցների տեղաբաշխումը ըստ փուլերի[խմբագրել]

Ակումբներ, որոնք սկսում են այս փուլից Ակումբներ, որոնք հաղթահարել են նախորդ փուլը
Առաջին որակավորման փուլ
(4 ակումբ)
  • 4 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 50–54 տեղը (բացառությամբ Ջիբրալթարի) զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
Երկրորդ որակավորման փուլ
(34 ակումբ)
  • 32 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 17–49 տեղը (բացառությամբ Լիխտենշտայնի) զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
  • 2 հաղթողներ առաջին որակավորման փուլից
Երրորդ որակավորման փուլ Չեմպիոններ
(20 ակումբ)
  • 3 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 14–16 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
  • 17 Երկրորդ որակավորման փուլի հաղթողներ
Ոչ-չեմպիոններ
(10 ակումբ)
  • 9 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 7–15 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների փոխչեմպիոններ
  • 1 ակումբ որը հանդիսանում է 6 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրի երրորդ մրցանակակիր
Փլեյ-օֆֆ փուլ Չեմպիոններ
(10 ակումբ)
  • 10 երրորդ որակավորման փուլի հաղթող
ոչ չեմպիոններ
(10 ակումբ)
  • 2 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 4 և 5 տեղերը զբաղեցրած անդամ երրորդ մրցանակակիր
  • 3 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1-3 տեղը զբաղեցրած անդամ չորրորդ մրցանակակիր
  • 5 երրորդ որակավորման փուլում հաղթած ոչ-չեմպիոններ
Խմբային փուլ
(32 ակումբ)
  • 13 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1–13 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների չեմպիոններ
  • 6 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1–6 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների փոխչեմպիոններ
  • 3 ակումբներ որոնք հանդիսանում են 1–3 տեղը զբաղեցրած անդամ երկրների երրորդ մրցանակակիրներ
  • 5 Չեմպիոնների փլեյ-օֆֆ փուլի հաղթողներ
  • 5 Ոչ-չեմպիոնների փլեյ-օֆֆ փուլի հաղթողներ
1/8 եզրափակիչ
(16 ակումբ)
  • 8 Խմբերի հաղթողներ
  • 8 Խմբերի երկրորդ տեղ գրավածներ

ՉԼ 2014/15 խմբային փուլ[խմբագրել]

Չեպնիոնների Լիգայի խմբային փուլ
(27.11.2014-ի դրությամբ)
Խումբ 1ին հորիզոնական միավորներ 2րդ հորիզոնական միավոր 3րդ հորիզոնական միավոր 4րդ հորիզոնական միավորններ
Խումբ A Իսպանիա Ատլետիկո 12 Իտալիա Յուվենթուս 9 Հունաստան Օլիմպիակոս 6 Շվեդիա Մալմո 3
Խումբ B Իսպանիա Ռեալ Մադրիդ 15 Շվեյցարիա Բազել 6 Անգլիա Լիվերպուլ 4 Բուլղարիա Լուդագորեց 4
Խումբ C Գերմանիա Բայեր 04 9 ՄոնակոՖրանսիա Մոնակո 8 Ռուսաստան Զենիթ 7 Պորտուգալիա Բենֆիկա 4
Խումբ D Գերմանիա Բորուսիա Դորտմունդ 12 Անգլիա Արսենալ 10 Բելգիա Անդրլեհտ 5 Թուրքիա Գալաթասարայ 1
Խումբ Е Գերմանիա Բավարիա 12 Անգլիա Մանչեսթեր Սիթի 5 Իտալիա Ռոմա 5 Ռուսաստան ԲԿՄԱ 5
Խումբ F Ֆրանսիա ՊՍԺ 13 Իսպանիա Բարսելոնա 12 Նիդերլանդներ Այաքս 2 Կիպրոսի Հանրապետություն ԱՊՕԷԼ 1
Խումբ G Անգլիա Չելսի 11 Պորտուգալիա Սպորտինգ 7 Գերմանիա Շալկե 04 5 Սլովենիա Մարիբոր 3
Խումբ Н Պորտուգալիա Պորտու 13 Ուկրաինա Շախտյոր 8 Իսպանիա Ատլետիկ 4 Բելառուս ԲԱՏԷ 3

Մրցանակ[խմբագրել]

Եվրոպական Չեմպիոնների Գավաթը հանձնվում է ամեն տարի Չեմպիոնների Լիգայում հաղթանակած ակումբին, ընդ որում վերջինս իրավունք ունի այն պահել իր մոտ 10 ամիս։ Որպես հուշ ակումբը ստանում է Գավաթի փոքրացված պատճենը (ոչ ավելին, քան 80%-ով փոքրացված)։ Չեմպիոնների Լիգայում 3 անգամ անընդմեջ կամ 5 անգամ հաղթելուց հետո ակումբը իրավունք ունի Գավաթը (իրական չափերի պատճենը) ընդմիշտ պահել իր մոտ։ Առայժմ միայն հինգ ակումբներ ունեն այդ իրավունքը. Ռեալ Մադրիդ, Միլան, Լիվերպուլ, Բավարիա և Այաքս։

Գավաթն ունի 74 սմ բարձրություն, կշռում է 11 կգ։ Պատրաստված է արծաթից։ Նախագծել է շվեյցարացի ոսկերիչ Յուրգ Շտադելմանը Բեռն քաղաքից։ Առաջին գավաթը հանձնվել է 1966-ին, Ռեալ Մադրիդ ակումբին, և արժեցել է 10 հազար շվեյցարական ֆրանկ։

Բացի գավաթից, Լիգայի եզրափակիչի մասնակիցներին հանձնվում են նաև մեդալներ. 40 ոսկե մեդալ՝ հաղթողներին, 40 արծաթե մեդալ՝ պարտվողներին[4]։

Պարգևատրում[խմբագրել]

ՈւԵՖԱ-ն պարգևատրում է Չեմպիոնների Լիգա անցած յուրաքանչյուր ակումբին 3-ական մլն եվրո գումարով, ինչպես նաև 2.4 մլն եվրո՝ խմբային փուլում մասնակցելու համար։ Խմբային փուլում յուրաքանչյուր հաղթանակի համար ակումբները ստանում են 600-ական հազար եվրո։ 1/4 եզրափակչի յուրաքանչյուր մասնակցին վճարվում է 2.5 մլն եվրո, կիսաեզրափայիչի մասնակցին՝ 3մլն եվրո, եզրափակիչի մասնակիցներից յուրաքանչյուրին՝ 4-ական մլն եվրո և հաղթողին՝ 7 մլն եվրո պարգևավճար։

Վիճակագրություն[խմբագրել]

Հաղթողներ[խմբագրել]

 
Սեզոն Հաղթող Երկիր
1955–56 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1956–57 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1957–58 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1958–59 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1959–60 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1960-61 Բենֆիկա {{{2}}} Պորտուգալիա
1961-62 Բենֆիկա {{{2}}} Պորտուգալիա
1962-63 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1963-64 Ինտեր Միլան {{{2}}} Իտալիա
1964-65 Ինտեր Միլան {{{2}}} Իտալիա
1965-66 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1966-67 Սելտիկ {{{2}}} Շոտլանդիա
1967-68 Մանչեսթեր Յունայթեդ Flag of England.svg Անգլիա
1968-69 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1969-70 Ֆեյենորդ Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1970-71 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1971-72 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1972-73 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1973-74 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
1974-75 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
1975-76 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
1976-77 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1977-78 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1978-79 Նոթինգեմ Ֆորեստ Flag of England.svg Անգլիա
1979-80 Նոթինգեմ Ֆորեստ Flag of England.svg Անգլիա
 
Սեզոն Հաղթող Երկիր
1980-81 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1981-82 Աստոն Վիլլա Flag of England.svg Անգլիա
1982-83 Համբուրգ {{{2}}} Գերմանիա
1983-84 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
1984-85 Յուվենտուս {{{2}}} Իտալիա
1985-86 Ստյաուա {{{2}}} Ռումինիա
1986-87 Պորտու {{{2}}} Պորտուգալիա
1987-88 ՊՍՎ Էյնդհովեն Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1988-89 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1989-90 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1990-91 Ցրվենա Զվեզդա {{{2}}} Հարավսլավիա
1991-92 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
1992-93 Օլիմպիկ Մարսել {{{2}}} Ֆրանսիա
1993-94 Միլան {{{2}}} Իտալիա
1994-95 Այաքս Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ
1995-96 Յուվենտուս {{{2}}} Իտալիա
1996-97 Բորուսսիա Դորտմունդ {{{2}}} Գերմանիա
1997-98 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
1998-99 Մանչեսթեր Յունայթեդ Flag of England.svg Անգլիա
1999-00 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
2000-01 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
2001-02 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
2002-03 Միլան {{{2}}} Իտալիա
2003-04 Պորտու {{{2}}} Պորտուգալիա
2004-05 Լիվերպուլ Flag of England.svg Անգլիա
 
Սեզոն Հաղթող Երկիր
2005-06 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
2006-07 Միլան {{{2}}} Իտալիա
2007-08 Մանչեսթեր Յունայթեդ Flag of England.svg Անգլիա
2008-09 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
2009-10 Ինտեր Միլան {{{2}}} Իտալիա
2010-11 Բարսելոնա {{{2}}} Իսպանիա
2011-12 Չելսի Flag of England.svg Անգլիա
2012-13 Բավարիա Մյունխեն {{{2}}} Գերմանիա
2013-14 Ռեալ Մադրիդ {{{2}}} Իսպանիա
2006 Սեն Դենի
2008 Մոսկվա

Ռմբարկուներ[խմբագրել]

28.11.2014-ի դրությամբ

Չեմպիոնների լիգայի լավագույն ռմբարկուները (ներառյալ որակավորման խաղերում խփած գնդակները)[5]
(Թավատառով նշված են այն ֆուտբոլիստները, ովքեր դեռևս չեն ավարտել իրենց կարիերան)
Տեղ Երկիր Խաղացող Գոլեր
1 {{{2}}} Արգենտինա Լիոնել Մեսսի[6] 74
2 {{{2}}} Պորտուգալիա Կրիշտիանու Ռոնալդու 72
3 {{{2}}} Իսպանիա Ռաուլ 71
4 Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ Ռուդ վան Նիստելռոյ[7] 60
5 {{{2}}} Ուկրաինա Անդրեյ Շևչենկո[8] 59
6 {{{2}}} Ֆրանսիա Թիերի Անրի[9] 51
7 {{{2}}} Իտալիա Ֆիլիպպո Ինձագի[10] 50
8 {{{2}}} Արգենտինա Ալֆրեդո դի Ստեֆանո 49
9 {{{2}}} Պորտուգալիա Էյսեբիո 47
10 Կոտ դ'Իվուար Կոտ դ'Իվուար Դիդիե Դրոգբա 44
11-12 {{{2}}} Շվեդիա Զլատան Իբրահիմովիչ 43
11-12 {{{2}}} Իտալիա Ալեսանդրո Դել Պիեռո[11] 43
13 {{{2}}} Ֆրանսիա Կարիմ Բենզեմա 41

Շատ ելույթները անցկացրած ֆուտբոլիստներ[խմբագրել]

27.11.2014-ի դրությամբ ներառված որակավորման խաղերը

Հորիզոնական Խաղացողներ Ազգություն Ելույթներ Գոլեր Գոլերի հարաբերակցությունը Նորամուտը Եվրոպայում Ակումբներ
1 Ռայան Գիգզ Ուելս Ուելս 151 29 0.19 1993 Մանչեսթեր Յունայթեդ
Չավի {{{2}}} Իսպանիա 12 0.08 1998 Բարսելոնա
3 Իկեր Կասիլյաս {{{2}}} Իսպանիա 146 0 0.00 1999 Ռեալ Մադրիդ
4 Ռաուլ {{{2}}} Իսպանիա 144 71 0.49 1995 Ռեալ Մադրիդ, Շալկե 04
5 Պաոլո Մալդինի {{{2}}} Իտալիա 141 3 0.02 1985 Միլան
6 Կլարենս Զեեդորֆ Flag of the Netherlands.svg Նիդերլանդներ 131 12 0.09 1992 Այաքս, Ռեալ Մադրիդ, Ինտեր, Միլան
7 Պաուլ Սքոլս Flag of England.svg Անգլիա 130 25 0.19 1994 Մանչեսթեր Յունայթեդ
8 Ռոբերտո Կառլոս {{{2}}} Բրազիլիա 128 17 0.13 1996 Ինտեր Միլան, Ռեալ Մադրիդ, Ֆեներբախչե ՖԱ
9 Կառլես Պույոլ {{{2}}} Իսպանիա 120 2 0.02 1999 Բարսելոնա
10 Անդրեյ Շևչենկո {{{2}}} Ուկրաինա 116 59 0.51 1994 Դինամո Կիև, Միլան, Չելսի

Թավատառով գրված ֆուտբոլիստները դեռ չեն ավարտել կարիերան.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]