Օֆելյա (նկար, Միլլե)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Օֆելյա
John Everett Millais - Ophelia - Google Art Project.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչՋոն Էվերեթ Միլլե[1]
տարի1851 և 1851[1]
բարձրություն111,8 սանտիմետր[2]
լայնություն76,2 սանտիմետր[2]
ուղղությունՊրեռաֆայելիտներ[3]
ժանրպատմական գեղանկարչություն
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էԹեյթ Բրիտանիա և Միացյալ Թագավորություն[1]
հավաքածուԹեյթ և Լոնդոնի ազգային պատկերասրահ
քաղաքՎեստմինստեր
հիմնական թեմաՕֆելյա
http://www.tate.org.uk/art/artworks/millais-ophelia-n01506, https://www.wga.hu/html/m/millais/ophelia.html կայք
Ophelia (painting) Վիքիպահեստում

«Օֆելյա» (անգլ.՝ Ophelia) կամ «Օֆելյայի մահը», անգլիացի նկարիչ Ջոն Էվերեթ Միլլեի նկարը՝ ստեղծված 1852 թվականին[6]։ Նկարի հիմքում Ուիլյամ Շեքսպիրի «Համլետ» ողբերգության սյուժեն է։ Կտավը, որը ցուցադրվել է Լոնդոնի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում 1852 թվականին, ժամանակակիցների գնահատանքին միանգամից չի արժանացել[7][8]։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օֆելյան արքայազն Համլետի սիրեցյալն էր, սակայն իմանալով, որ նա սպանել է իր հորը՝ Պոլոնիուսին, աղջիկը կորցնում է ողջամտությունը և ինքնասպան լինում՝ խեղդվելով գետում։ Ինչպես ողբերգությունում ասում են գերեզմանափորները, նրա «մահը կասկածելի էր, և եթե շնորհիվ բարձր հրամանի կարգը չփոխվեր, նա պետք է մնար անսուրբ հողի մեջ»[9]։ Միլլեն պատկերել է տեսարանը, որը նկարագրել է Թագուհին՝ Համլետի մայրը։ Նա պատմում է դժբախտ պատահարի մասին.

Aquote1.png

Մի ուռենի կա, որ մի գետակի ափին է բուսել
Եվ ցոլացնում է արծաթ սաղարթը բյուրեղ ջրի մեջ։
Քույրդ այնտեղ եկավ խիստ տարօրինակ պսակներ ձեռքին
Հրանունկներից, մարգարտիկներից և եղինջներից
Եվ այն կարմրագույն երկար տունկերից,
Որոնց անվայել անուն են տալիս լիրբ հովիվները,
Իսկ մեր ամոթխած աղջկերքն ասում են «մեռած մարդու մատ»։
Այնտեղ, երբ որ նա փորձեց բարձրանալ մի կոր ճյուղի վրա
Իր պսակները կախ տալու համար,
Դավաճան մի ոստ կոտրվեց հանկարծ,
Եվ նրա կանաչ ծաղկեփնջերը և ինքն էլ հետը
Ընկան արտասվող այն գետակի մեջ։
Իր հագուստները փռվելով իսկույն ջրի երեսին
Մի րոպե նրան ծովահարսի պես վերև բռնեցին...[9]

Aquote2.png

Օֆելյան նկարում պատկերված է գետն ընկնելուց անմիջապես հետո, երբ մտածում էր իր պսակները կախել ուռենու ճյուղերից։ Նա երգում էր սգո երգեր՝ կիսով չափ ընկղմված ջրում։ Նրա կեցվածքը՝ բացած ձեռքեր և երկնքում խորասուզված հայացքը, զուգորդվում են Քրիստոսի խաչելության հետ, ինչպես նաև բազմիցս այլ մեկնաբանություններ է ունեցել, նաև էրոտիկ։ Աղջիկը դանդաղ խորասուզվում է ջրում վառ, ծաղկած բնության ֆոնին, նրա դեմքին չկա խուճապի, հուսահատության ոչ մի նշան[10]։ Թեպետ մահն անխուսափելի է, նկարում ժամանակը կարծես սառած լինի։ Միլլեին հաջողվել է վարպետորեն պատկերել ժամանակը, որն անցնում է կյանքի և մահվան միջև[10]։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համարվում է, որ «Օֆելյայի» բնանկարը անգլիական բնության կվինտէսենցիան է։ Միլլեն ստեղծել է այն Սուրեյ կոմսությունում գտնվող Հոգսմիլ գետը պատկերելով՝ մոլբերտի մոտ անցկացնելով օրական 11 ժամ։ Նկարիչը հումորով է հիշատակել այդ գործընթացի մասին.

Տասնմեկ ժամ շարունակ ես ոտքերս խաչած նստել եմ, ինչպես դերձակ, հովանոցի տակ, որը ստվեր է գցում կեսպեննիանոցից ոչ մեծ, խմելու մանկակական բաժակով… Ինձ մի կողմից սպառնում է մագիստրատների առաջ կանգնելու կարգադրությունը՝ դաշտ ներխուժելու համար, մյուս կողմից՝ ցլի դաշտ ներխուժելը, երբ բերքը հավաքաված կլինի։ Ինձ սպառնում է քամին, որն ինձ կարող է ջուրը գցել և ծանոթացնել խեղդված Օֆելյայի տպավորություններին, ինչպես նաև որկրամոլ ճանճերի մեղքով լրիվ անհետացման հնարավորությունը (ընդ որում՝ քիչ հավանական)։ Իմ դժբախտությունը կրկնապատկում են երկու կարապներ, որոնք համառորեն տնտղում են ինձ հենց այն վայրից, որը ես ուզում եմ նկարել՝ ընթացքում ոչնչացնելով ջրային ամբողջ բուսականությունը, ինչքան որ կարող էին ձգվել[7]։

Էլիզաբեթ Սիդալի ինքնադիմանկարը (1854), կեցվածք է ընդունել Օֆելյայի համար

Աշխատանքին նման նվիրվածությունը բացատրվում է Միլլեի հայացքներով, որը պայքարել է արվեստում պրեռաֆայելիտների սկզբունքների հաստատման համար։ Պրեռաֆայելիտների հիմնական գաղափարներից մեկն այն էր, որ բնությունը պետք է պատկերել առավելագույն ստույգությամբ, այդ իսկ պատճառով կտավում նույնիսկ ծաղիկները նկարված են բուսաբանական ճշգրտությամբ[11]։ Քննադատ Ջոն Ռասկինը նշել է, որ «դա անգլիական ամենահիասքանչ բնատեսարանն է՝ համակված սգով»[12]։

Նկարի սիմվոլիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ ուսումնասիրողներ ենթադրում են, որ նկարի աջ անկյունում թաքնված է գանգի պատկեր[13]

Նկարը հայտնի է գետի և գետափի բուսական աշխարհի մանրամասն պատկերման շնորհիվ։

Ծաղիկները գետում՝ «արտասովոր դրասանգները», որոնք հյուսել էր Օֆելյան, ևս կրում են սիմվոլիկ իմաստ։ Համաձայն ծաղիկների լեզվի՝ հրանունկը անշնորհակալության կամ ինֆանտիլիզմի խորհրդանիշ է, աղջկա վրա թեքված լացող ուռենին՝ մերժված սիրո, եղինջը նշանակում է ցավ, աջ ձեռքի մոտի մարգարտածաղիկը խորհրդանշում է անմեղություն[13]։ Նկարի վերին աջ անկյունի արենածաղիկը Շեքսպիրի «հանգուցյալ մատներն» են, մեկ այլ թարգմանությամբ՝ ծիրանեգույն ծաղիկները (անգլ.՝ long purples)[14]։ Շեքսպիրը, խոսելով այդ բույսի մասին, հավանաբար ենթադրել է արտաքինից նման, բայց ոչ արենածաղկին ոչ ցեղակից բույս՝ խոլորձների ընտանիքի խոլորձին։ Վարդերն ավանդաբար համարվում են սիրո և գեղեցկության սիմվոլ, բացի այդ հերոսներից մեկը Օֆելյային անվանում է «մայիսյան վարդ»։ Մանուշակներից վզնոցը նշանակում է հավատարմություն, ձախ անկյունի փրփրուկը կարող է նշանակել Օֆելյայի մահվան անհեթեթությունը։ Ափին աճած անմոռուկները հավատարմության սիմվոլ են, աջ ձեռքի մոտ լողացող ալ և կակաչին նմանվող կուժկոտրուկները խորհրդանշում են վիշտ[13]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Make Lists, Not War — 2013.
  2. 2,0 2,1 http://www.tate.org.uk/art/artworks/millais-ophelia-n01506
  3. Make Lists, Not War — 2013.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 4,21 https://twitter.com/Sunkensie/status/1248704085362192385
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 https://www.tate.org.uk/art/artworks/millais-ophelia-n01506
  6. «Милле, Джон»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  7. 7,0 7,1 Лоранс де Кар. Прерафаэлиты: модернизм по-английски / Пер. с англ. Ю. Эйделькинд. — М.: Астрель, 2003. — ISBN 5-17-008099-9
  8. Secher Benjamin.։ «Десять вещей, которые вы не знали об «Офелии»» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-01-26-ին։ Վերցված է 2008-02-07 
  9. 9,0 9,1 Ուիլյամ Շեքսպիր։ http://www.arak29.am/shakespeare/index.php?view=book&id=24&part=0&act=0&page=1։ Վերցված է 19.04.2020  (չաշխատող հղում)
  10. 10,0 10,1 Adrienne Johnson։ «Momentary Detail in Millais's Ophelia» (անգլերեն)։ The Victorian Web։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-15-ին։ Վերցված է 28.06.2008 
  11. «Братство прерафаэлитов.»։ Վերցված է 28.06.2008 
  12. Heathcote Williams. Jericho and the Pre-Raphaelites(չաշխատող հղում) (англ., PDF, 3 MB)
  13. 13,0 13,1 13,2 «Work In Focus: Millais's Ophelia. Subject & Meaning» (անգլերեն)։ Галерея Тейт։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-03-15-ին։ Վերցված է 28.06.2008 
  14. Уильям Шекспир.։ ««Трагедия о Гамлете, принце датском» (пер.К.Р.)»։ Библиотека Максима Мошкова։ Վերցված է 28.06.2008 
  15. Owen Paul (սեպտեմբերի 12, 2011)։ «Poster notes: Melancholia»։ The Guardian (en-GB)։ ISSN 0261-3077։ Վերցված է ապրիլի 11, 2019 
  16. Zoladz Lindsay (նոյեմբերի 23, 2011)։ «Is "Melancholia" a feminist film?»։ Salon (անգլերեն)։ Վերցված է ապրիլի 11, 2019 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]