Օձունի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)
Արտաքին տեսք
Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Օձուն գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 69 հուշարձան (11 միավոր)։
| հուշարձան | կառուցված | վայր, հասցե | կոորդ | համարանիշ | նշան. | հավելյալ նշումներ | պատկեր |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Գյուղատեղի | միջնադար | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գյուղատեղի | միջնադար | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Դամբարանադաշտ | Ք.ա. 2-1 հզ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Դամբարանադաշտ | Ք.ա. 2-1 հզ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Եկեղեցի (Օձունի տաճար, Սբ. Հովհաննես եկեղեցի, Խաչգունդ վանք) | 6 դ. | գյուղի մեջ | — | Հ | գմբեթավոր, եռանավ սրահ, 19 դ. վերջին տանիքի աե մասում ավելացվել են զույգ զանգաշտարակներ | ||
| Գերեզմանոց | 5-19 դդ. | եկեղեցու շուրջը | — | Հ | |||
| Կոթող-մահարձան | 5-6 դդ. | եկեղեցուց հս-աե | — | Հ | երկու պատկերաքանդակ մենասյուներով | ||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | հենած է եկեղեցու աե պատին | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1158 թ. | եկեղեցու հվ կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | ագուցված է շրջապարսպի մուտքից ձախ՝ ներքուստ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1205 թ. | եկեղեցու հվ կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Խաչգունդ քահանայի | 1216 թ. | եկեղեցու աե կողմում | — | Հ | պատվանդանի վրա | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար Հուկսենի | 1235 թ. | եկեղեցու աե կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Վարդի | 1235 թ. | եկեղեցու աե կողմում | — | Հ | պատվանդանի վրա | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար Աստվածատուրի | 1244 թ. | եկեղեցուց հվ | — | Հ | պատվանդանի վրա | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար Պետրոսի | 1244 թ. | եկեղեցու ամ մասում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1266 թ. | եկեղեցուց 15 մ հվ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13 դ. | եկեղեցու ամ մասում | — | Հ | պատվանդանի վրա, արձանագիր | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 13-14 դդ. | ագուցված է աե պարսպապատի մեջ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | հենած է պատին՝ եկեղեցու ամ մուտքի մոտ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | եկեղեցու հվ կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | եկեղեցու աե կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | եկեղեցու հվ կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Սիմէոն եպիսկոպոսի | 1801 թ. | եկեղեցու բակում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Վարդան արքեպիսկոպոսի | 1897 թ. | եկեղեցու հս պատի տակ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | հենած է բեմին՝ ձախ կողմում | — | Հ | հատված | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Պարիսպ | միջնադար | — | Հ | եկեղեցու բակը շրջափակվել է ուշ շրջանում | |||
| Խաչքար Սարգսի | 1228 թ. | ագուցված է պարսպի մեջ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Մարանի | 16 դ. | ագուցված է պարսպի մեջ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Սրահ | հպված է եկեղեցուն հս, ամ և հվ կողմերից | — | Հ | արտաքին սրահ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի Ծիրանավոր - Ծաղկավանք | 5 դ. | գյուղի աե մասում, Դեբեդի ձորեզրին | — | Հ | միանավ սրահ, պահպանվել են հս և աե պատերը | ||
| Գերեզմանոց | 18-19 դդ. | եկեղեցու հս, աե և ամ կողմերում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Սորիկի, կազմող` Թուման | 1576 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Տապանաքար Մանուել քահանայի | 1521 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Սյունասրահ | 5 դ. | կից է եկեղեցուն հս-ից | — | Հ | 12-13-րդ դդ. աե բաց խորանը հիմնովին վերակառուցվել է և վերածվել եկեղեցու | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար Գունդեխի | 1228 թ. | գյուղամիջի աղբյուրի մոտ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Հուշաղբյուր | 1960 թ. | գյուղի մեջ | — | Տ | |||
| Հուշարձան՝ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին | 1970 թ. | գյուղից 1.5 կմ աե | — | Տ | |||
| Վանական համալիր Հոռոմայրի Սբ. Նշան` ստորին հուշարձանախումբ | 10-13 դդ. | գյուղից 1.5 կմ հվ-աե, Օձուն-Այգեհատ ճանապարհից ոչ հեռու, Դեբեդի ձախափնյա ձորալանջին | 41°02′06″N 44°37′41″E / 41.035039°N 44.628039°E | Հ | ավանդությունը վանքի հիմնադրումը վերագրում է հույն Վասիլ իշխանին (8 դ.) | ||
| Գերեզմանոց | 9-17 դդ. | համալիրի շուրջը | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Տերունական | 1201 թ. | զանգակատնից հս | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 15 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Եկեղեցի | 12 դ. կեսեր | — | Հ | կառույցներից կենտրոնականը | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի-մատուռ | 1201 թ. | կից է կենտր. եկեղեցուն հվ-ից | — | Հ | փոքր չափերի համար կոչվել է նաև մատուռ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Եկեղեցի-զանգակատուն Սբ. Նշան | 1187 թ. | կից է կենտր. եկեղեցուն հս-ից | — | Հ | զանգաշտարակը ավելացվել է 1290 թ. | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար Վահե եպիսկոպոսի | 13 դ. | զանգակատանը կից փայտե սրահում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար «Տերունական» | 13 դ. | Սբ. Նշանի տարածքում | — | Հ | կանգնեցրել է Առաքելը | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար Վարդան եպիսկոպոսի | 15-16 դդ. | զանգակատանը կից փայտե սրահում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Ժամատուն Սբ. Աստվածածին | 1321 թ. | Սբ. Նշան եկեղեցուց 25 մ հս | — | Հ | կառուցել է Իգնատիոս վարդապետը | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 1321 թ. | ագուցված է Սբ. Աստվածածնի բեմի կամարի ձախ մասում | — | Հ | կանգնեցրել է Մխիթարը | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Կացարաններ | համալիրի հս կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Մատուռ | 7-10 դդ. | հիմնական հուշարձանախմբից 200 մ աե | — | Հ | ձորում, վիմափոր | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Մատուռ | 13-14 դդ. | հիմնական հուշարձանախմբից 150 մ հս | — | Հ | վիմափոր | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Քարայր | Սբ. Նշան եկեղեցու ամ պատին կից | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Վանական համալիր Հոռոմայրի Սբ. Նշան` վերին հուշարձանախումբ | գյուղից 1.5 կմ հվ-աե, Օձուն-Այգեհատ ճանապարհից ձախ, Դեբեդի ձորի եզրին | — | Հ | ||||
| Գավիթ | 13 դ. կեսեր | երկու եկեղեցիների մեջտեղում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 12 դ.. | հենած է աե պատին | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 1552 թ. | հենած է աե պատին | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Գերեզմանոց | միջնադար | համալիրի ամ մասում | — | Հ | կան նաև ուշ ժամանակաշրջանի տապանաքարեր | ||
| Խաչքար | 11 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 11-12 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | պատվանդանի վրա | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1639 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Եկեղեցի | 1206 թ. | հուշարձանախմբի հվ կողմում | — | Հ | կառուցել է վանքի վանահայր Սամվելը, ճարտ.՝ Գրիգոր քարգործ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Եկեղեցի | 13 դ. կեսեր | հուշարձանախմբի հս կողմում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել |
