Դսեղի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ)

Այս հոդվածը ներկայացնում է Լոռու մարզի Դսեղ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 158 հուշարձան (41 միավոր)։

Դսեղի հուշարձաններ էջը Վիքիպահեստում

հուշարձան	կառուցված	վայր, հասցե	կոորդ	համարանիշ	նշան.	հավելյալ նշումներ	պատկեր
Ամրոց	Ք.ա. 2-1 հզ, միջնադար	Դեբեդ գետի աջ ափին, գյուղից ամ	—	7.35/1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գաղտնուղի	Ք.ա. 2-1 հզ	ամրոցի ամ եզրին	—	7.35/1.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Ձիթհան	ուշ միջնադար	ամրոցի ստորին մուտքի մոտ	—	7.35/1.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Ձիթհան	ուշ միջնադար	ամրոցի հս-աե մասում	—	7.35/1.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Պալատ` «Թագավորի աղջկա բաղնիս»	միջնադար		—	7.35/1.4	Հ	ըստ Հ. Թումանյանի 1887 թ. հրատ. «Մի ավանդություն» հրապարակախոսության, այստեղ բացվել է կարմիր ներկած աղյուսներից սալահատակ	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-14 դդ.	գյուղից 1.5 կմ հս-աե	—	7.35/2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/2.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/2.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/2.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/2.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/2.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.		—	7.35/2.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	18-20 դդ.	գյուղի հս-ամ եզրին	—	7.35/3	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12 դ.	գյուղի հս եզրին	—	7.35/3.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	18-20 դդ.	գյուղի մեջ	—	7.35/4	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	ուշ միջնադար	գյուղի դպրոցի մոտ, Դիտ բլրի ստորոտում	—	7.35/5	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	ուշ միջնադար	գյուղ մտնող ճանապարհից ձախ, էլեկտր. ենթակայանի մոտ	—	7.35/6	Տ	պահպանվել են 10-ի չափ տապանաքարեր	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց «Թոփուկ Խաչ»	12-14 դդ.	գյուղից 2-3 կմ հս-աե, Քարինջ տանող ճանապարհին	—	7.35/7	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/7.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սբ. Սարգիս	13 դ.		—	7.35/7.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սբ. Հակոբ	1265 թ.		—	7.35/7.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սբ. Գրիգոր	1273 թ.		—	7.35/7.4	Հ	եռաստիճան պատվանդանին	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1283 թ.		—	7.35/7.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.		—	7.35/7.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.		—	7.35/7.7	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց «Ծաղկախաչ»	միջնադար	«Թոփուկ խաչի» և «Ծովեր» լճակի միջև	—	7.35/8	Հ	պահպանվել են կառույցների հիմքեր և մի քանի խաչքարերի կտորներ	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի	միջնադար	«Ծովեր» լճակից հվ-աե, «Կովատեղ» վայրում	—	7.35/9	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի	միջնադար	«Ծովեր» լճակի մոտ, «Ծիրանի բացատ» վայրում	—	7.35/10	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-14 դդ.	գյուղից 6-7 կմ հվ-աե,	—	7.35/10․1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14 դդ.	Ծիրանի բացատ գյուղատեղիում, անասնապահական շինության պատի մոտ	—	7.35/10․1․1	Հ	տարիներ առաջ տեղափոխվել է հանդիպակաց գերեզմանոցից	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի	միջնադար	«Ծովեր» լճակի մոտ, «Խնձրոխտի» վայրում	—	7.35/11	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանաբլուր	Ք.ա. 2-1 հզ	գյուղի մեջ	—	7.35/12	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	Ք.ա. 2-1 հզ	գյուղից 2 կմ աե	—	7.35/13	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	Ք.ա. 2-1 հզ	մայրուղուց գյուղ թեքվող ճանապարհի ձախ կողմում, 1-ին կմ-ի վրա	—	7.35/14	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի	654 թ.	գյուղի կենտր. հրապարակից հվ	—	7.35/15	Հ	միանավ դահլիճ, պահպանվել են հիմնապատերը	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	7-19 դդ.	գյուղի մեջ	—	7.35/15.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	11-12 դդ.		—	7.35/15.1.1	Հ	կանգնեցված է զարդաքանդակ պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12-13 դդ.	հենած է ավերակ եկեղեցու աե պատին	—	7.35/15.1.2			Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար, գործ Ներսես նկարողի	1228 թ.		—	7.35/15.1.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Մխիթարչի	1228 թ.		—	7.35/15.1.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Հայրապետ քահանայի	1277 թ.		—	7.35/15.1.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Խաչելության, կազմող՝ Վարդան	1281 թ.	գերեզմանոցի եզրին, կոթողից հվ-աե	—	7.35/15.1.6	Հ	եռաստիճան պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1295 թ.		—	7.35/15.1.7	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	գերեզմանոցի կենտր. մասում	—	7.35/15.1.8	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	գերեզմանոցի կենտր. մասում	—	7.35/15.1.9	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար, կերտող` Սարգիս վարդապետ	13 դ.		—	7.35/15.1.10	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Խաչատուրի և Խաթունի	1557 թ.		—	7.35/15.1.11	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1621 թ.	գերեզմանոցի կենտր. մասում	—	7.35/15.1.12	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1628 թ.	գերեզմանոցի կենտր. մասում	—	7.35/15.1.13	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	17 դ.	գերեզմանոցի կենտր. մասում	—	7.35/15.1.14	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Կոթող	6-7 դդ.		—	7.35/15.1.15	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Կոթող	7 դ.	եկեղեցուց հվ-ամ	—	7.35/15.1.16	Հ	քառակող, պատվանդանն արձանագիր (13 դ.)	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	14-16 դդ.	գերեզմանոցի հվ-աե եզրին	—	7.35/15.1.17	Հ	հեծյալի հարթաքանդակով	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	15-16 դդ.		—	7.35/15.1.18	Հ	հարթ, քանդակազարդ	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	15-16 դդ.	գերեզմանոցի հս-աե մասում	—	7.35/15.1.19	Հ	մարդու գծապատկերով	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Մխիթար Սարկավագի	1648 թ.		—	7.35/15.1.20	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Հակոբի	1813 թ.		—	7.35/15.1.21	Հ	կենցաղային քանդակներով	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Ուստա Սարգիս Անդոնովի	1895 թ.	գերեզմանոցում, հանրախանութից հս-ամ	—	7.35/15.1.22	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1581 թ.	654 թ. եկեղեցու գերեզմանոցի	—	7.35/15․1․23	Հ	բեկոր	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ	վաղ միջնադար	գյուղի կենտրոնում, Հովհ. Թումանյանի տուն-թանգարանի մոտ	—	7.35/16	Հ	վերակառ.՝ 13 դ. և 1900 թ, շրջապատված է քարե ցանկապատով, 1969-ից՝ երկրագիտական թանգարան	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	6-19 դդ.	եկեղեցու շուրջ	—	7.35/16.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	10-11 դդ.		—	7.35/16.1.1	Հ	տեղահանված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 3 մ հվ-ամ	—	7.35/16.1.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	նախորդի մոտ	—	7.35/16.1.3	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 5 մ հվ-աե	—	7.35/16.1.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	15-16 դդ.	եկեղեցու հս պատի տակ	—	7.35/16.1.5	Հ	քանդակազարդ	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Հովհաննես աղայի	1869 թ.	եկեղեցուց 8 մ հվ	—	7.35/16.1.6	Հ	Հովհ. Թումանյանի պապի տապանաքարը	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Տեր Թադևոսի	18.. թ.	եկեղեցուց 8 մ հվ	—	7.35/16.1.7	Հ	Հովհ. Թումանյանի հոր տապանաքարը	Լուսանկար վերբեռնել
Զանգակատուն	13 դ.		—	7.35/16.2	Հ	եկեղեցու հվ-աե ավանդատունը 13 դ. վերածվել է զանգակատան	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	ագուցված է եկեղեցու հվ-աե ավանդատան ճակատին	—	7.35/16.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	ագուցված է եկեղեցու աե պատին	—	7.35/16.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	11-12 դդ.	գյուղի մեջ	—	7.35/17	Հ	Գ. Եղիկյանի տան մոտ, պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12 դ.	Սբ. Գրիգոր Բարձրաքաշ վանքի ճանապարհին	—	7.35/18	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12-13 դդ.	Սբ. Գրիգոր Բարձրաքաշ վանքի ճանապարհին	—	7.35/19	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Համլիկի	1247 թ.	Դեբեդի աջ կողմում, Ձաղիձորի ժայռի տակ	—	7.35/20			Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1250 թ.	գյուղի աե կողմում, Քարինջ տանող ճանապարհին	—	7.35/21	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար «Սբ. Տերունական», «Սիրուն Խաչ»	1251 թ.	Սբ. Գրիգոր Բարձրաքաշի վանք տանող ճանապարհի աջ կողմում, Մարց ձորի եզրին	—	7.35/22	Հ	եռաստիճան պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սբ. Հակոբ	1268 թ.	գյուղից 2 կմ հս-աե, Քարինջ տանող ճանապարհի եզրին	—	7.35/23	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1273 թ.	գյուղից 2 կմ հս-աե, Քարինջ տանող ճանապարհի եզրին	—	7.35/24	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Հայրապետ քահանայի	1274 թ.	գյուղի մեջ	—	7.35/25	Հ	Ղ. Առաքելյանի հողամասում, պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Ոսկի Տիկնա	1283 թ.	գյուղից 2 կմ հս-աե, Քարինջ տանող ճանապարհի եզրին	—	7.35/26	Հ	կանգնեցրել է Լուսիկը	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	գյուղի մեջ	—	7.35/27	Հ	Ե. Թամազյանի տան մոտ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	գյուղի հս-ամ եզրին	—	7.35/28	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14-րդ դդ.	Սբ. Գրիգոր Բարձրաքաշ վանքի ճանապարհին	—	7.35/29	Հ	Խաչքար Սուրբ Գրիգոր Բարձրաքաշ վանքի ճանապարհին 03.jpg	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	1305 թ.	գյուղի մեջ	—	7.35/30	Հ	պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Հուշաղբյուր Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին	1947 թ.	գյուղի կենտրոնում	—	7.35/31	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Հուշաղբյուր՝ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին	1968 թ.	գյուղի մեջ	—	7.35/32	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Հուշարձան Հովհաննես Թումանյանին	1969 թ.	գյուղի կենտրոնում	—	7.35/33	Հ	ճարտարապետ՝ Լիպարիտ Սադոյան, քանդակագործ` Ղուկաս Չուբարյան	Լուսանկար վերբեռնել
Ձիթհան	ուշ միջնադար	գյուղ մտնող ճանապարհի 1 խաչմերուկից 200 մ աե	—	7.35/34			Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ	10-12 դդ.	գյուղից 1.5 կմ ամ	—	7.35/35	Հ	ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Գևորգի	13 դ.		—	7.35/35.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սարգսի	13 դ.		—	7.35/35.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Գրիգոր	18-19 դդ.	գյուղի հս եզրին, գործող գերեզմանոցում, Դիտ վայրում	—	7.35/36	Հ	ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Սարգիս	12-13 դդ.	գյուղից 2 կմ հվ-աե, «Ծովեր» լճակի մոտ	—	7.35/37	Հ	ավերված	Լուսանկար վերբեռնել
Մենհիր	Ք.ա. 2-1 հզ	գյուղ մտնող ճանապարհի 1 խաչմերուկից 200 մ աե	—	7.35/38	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Վանական համալիր Սբ. Գրիգոր Բարձրաքաշ	10-14 դդ.	գյուղից 2 կմ հս-աե, Մարցաջուր գետակի ձախակողմյան ձորալանջի նեղ հարթակի վրա, անտառում	40.963333°N 44.651667°E / 40.963333; 44.651667	7.35/39	Հ	կիսավեր, կառուցել է Մարծպան Մամիկոնյան իշխանը	Լուսանկար վերբեռնել
Գավիթ	1236-46 թթ.	կից է մեծ եկեղեցուն հվ-ից	—	7.35/39.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	10-14 դդ.	համալիրից աե	—	7.35/39.2	Հ	Մամիկոնյան իշխանների տոհմական գերեզմանոցն է	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	12 դ.		—	7.35/39.2.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/39.2.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/39.2.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/39.2.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/39.2.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/39.2.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.		—	7.35/39.2.7	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.		—	7.35/39.2.8	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Հովհաննեսի	14 դ.		—	7.35/39.2.9	Հ	պատվանդանի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Էրէմիա Սբ. Ծերունու	1256 թ.	եկեղեցու աե պատի տակ	—	7.35/39.2.10	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	13 դ.	եկեղեցու աե պատի տակ	—	7.35/39.2.11	Հ	արձանագիր սալատապանը բացվել է 2003 թ.	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար	13 դ.	եկեղեցու աե պատի տակ	—	7.35/39.2.12	Հ	արձանագիր սալատապանը բացվել է 2003 թ.	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Գրիգոր	10-11 դդ.	համալիրի հյուսիսային կողմում	—	7.35/39.3	Հ	փոքր, միանավ դահլիճ	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին	1221 թ.	կից է փոքր եկեղեցուն հվ-ից	—	7.35/39.4	Հ	մեծ, գմբեթավոր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սահակի	10 դ.	վանքից 100 մ ամ	—	7.35/39.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար Սիմոն վարդապետի	13 դ.	վանքից 100 մ ամ	—	7.35/39.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Կամուրջ	13 դ.	Մարցաջուր գետակի վրա	—	7.35/39.7	Հ	պահպանվել է ձախակողմյան խելը	Լուսանկար վերբեռնել
Ձիթհան	1266 թ.	Սբ. Հարություն մատուռի հվ կողմում, Սրբաղբյուրի մոտ	40.962612°N 44.652944°E / 40.962612; 44.652944	7.35/39.8	Հ	պահպանվել են պատերի ստորին շարքերը, մամլաքարն արձանագիր է, կառուց. է Գևորգ վարդապետը	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ Սբ. Հարություն («Ագռավի տապան»)	1234 թ.	վանական համալիրից 200 մ հվ	—	7.35/39.9	Հ	կառուցել են Հովհաննես վարդապետը և նրա եղբայր Սարգիսը, 1234 թ. պատվանդանի մոտ բացվել են հոյակերտ խաչքարի 3 կտոր	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	9 դ.	հենած է մատուռի պատին	—	7.35/39.9.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.2	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.3	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.4	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.5	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.6	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.7	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14 դդ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.8	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14դդ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.9	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13-14 դդ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.10	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.11	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.12	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.13	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.14	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.15	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	14 դ.	մատուռից աե	—	7.35/39.9.16	Հ	հայտնաբերվել է 2003 թ. բարեկարգման աշխատանքների ժամանակ	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	13-15 դդ.	գյուղից 2 կմ աե, Բարձրաքաշի Սբ.	—	7.35/39․10	Հ	խաչքարերով	Լուսանկար վերբեռնել
Վանական համալիր Քառսնից Մանկանց վանք	11-15 դդ.	գյուղի հս-ամ մասում, Դեբեդի կիրճի աջակողմյան լանջին, «Տախտեր» վայրում	—	7.35/40	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Աղբյուր նավաքարով	13-15 դդ.	եկեղեցուց ամ	—	7.35/40.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Գավիթ-ժամատուն	13-15 դդ.	եկեղեցուց ամ	—	7.35/40.2	Հ	պահպանվել են հվ մասի հիմնապատերը և բարավորի արձանագիր քարը	Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	11-17 դդ.	եկեղեցու շուրջ	—	7.35/40.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 8 մ հվ	—	7.35/40.3.1	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	նախորդի մոտ	—	7.35/40.3.2	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	նախորդի մոտ	—	7.35/40.3.3	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	նախորդի մոտ	—	7.35/40.3.4	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 8 մ հվ-ամ	—	7.35/40.3.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 10 մ հվ	—	7.35/40.3.6	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	նախորդի մոտ	—	7.35/40.3.7	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 2 մ ամ	—	7.35/40.3.8	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	նախորդի մոտ	—	7.35/40.3.9	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 3 մ հս-ամ	—	7.35/40.3.10	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց հս, պատի փլվածքի մեջ	—	7.35/40.3.11	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 8 մ հս-ամ	—	7.35/40.3.12	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 10 մ հս-ամ	—	7.35/40.3.13	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 12 մ հս	—	7.35/40.3.14	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 12 մ հս	—	7.35/40.3.15	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 13 մ հս-աե	—	7.35/40.3.16	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 3 մ աե	—	7.35/40.3.17	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	եկեղեցուց 1 մ հս	—	7.35/40.3.18	Հ	հատված	Լուսանկար վերբեռնել
Տապանաքար Վարդան սարկավագի	1692 թ.	եկեղեցու հվ կողմում	—	7.35/40.3.19	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	վաղ միջնադար	եկեղեցուց 100 մ հվ	—	7.35/40.4	Հ	բարձունքի վրա	Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի	1241 թ.		—	7.35/40.5	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Եկեղեցի	1256 թ.		—	7.35/40.6	Հ	գմբեթավոր դահլիճ	Լուսանկար վերբեռնել
Տուն-թանգարան Հովհաննես Թումանյանի	1939 թ.	գյուղի մեջ	—	7.35/41	Հ		Լուսանկար վերբեռնել
Հուշարձան Հովհաննես Թումանյանին	1953 թ.	թանգարանի բակում	—	7.35/41.1	Հ	քանդ.՝ Այծեմնիկ Ուրարտու	Լուսանկար վերբեռնել
Գյուղատեղի	12-14 դդ.	գյուղից 3 կմ հվ-աե, Ծովեր լճակից 150 մ հվ-աե, բարձունքի վրա	—	7.35/42	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Գերեզմանոց	12-14 դդ.	գյուղատեղիում	—	7.35/42․1	Տ	ավերված է, պահպանվել են եկեղեցու հիմքեր, խաչքարերի բեկորներ, պատվանդաններ	Լուսանկար վերբեռնել
Դամբարանադաշտ	մ.թ.ա. 2-1 հազ.	գյուղից 7 կմ հվ, սարահարթի վրա, հանդամասեր տանող ճանապարհի ձախ կողմում	—	7.35/43	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	գյուղից 1 կմ հվ-աե, սարահարթում, հողաթմբի վրա	—	7.35/44	Հ	քիվի արձանագրությունը՝ հողմնահարված	Լուսանկար վերբեռնել
Մատուռ «Սարի գլուխ»	12-13 դդ.	գյուղից 3 կմ հվ, հանդամասեր տանող ճանապարհի ձախ կողմում, բարձունքի վրա	—	7.35/45	Տ		Լուսանկար վերբեռնել
Խաչքար	13 դ.	գյուղից 3 կմ հվ, «Սարի գլուխ» մատուռի ներսում՝ աե պատի տակ	—	7.35/45․1	Տ	վերին կես	Լուսանկար վերբեռնել

Տես նաև

• Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
• Մշակութային կոթողներ Դսեղում