Տիեզերական արագություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տիեզերական արագությունների վերլուծությունը ըստ Իսահակ Նյուտոնի։ A և B մարմինները ընկնում են գետնին։ C մարմինը դուրս է գալիս շրջանագծային ուղեծիր, D-ն պտտվում է էլիպսով։ Е մարմինը դուրս է գալիս բաց տիեզերք։

Տիեզերական արագություն (առաջին v1, երկրորդ v2, երրորդ v3 և չորրորդ v4), այն նվազագույն արագությունն է, որով ազատ շարժվող մարմինը կարող է երկնային մարմնի մակերևույթից

Երրորդ և չորրորդ տիեզերական արագությունները անհամեմատ ավելի քիչ են գործածվում։ Երկրորդ տիեզերական արագությունը հաշվում են անտեսելով շրջապատում գտնվող այլ երկնային մարմինների ձգողականությունը։

Առաջին և երկրորդ տիեզերական արագությունների միջև կա հետևյալ առնչությունը

Երկնային մարմնի մակերևույթին շրջանային արագության քառակուսին հավասար է նյուտոնյան պոտենցիալին (Φ) հակառակ նշանով

, ուր M — մոլորակի զանգվածն է, R — երկնային մարմնի շառավիղն է, Gգրավիտացիոն հաստատունն է։

Երկնային մարմնի մակերևույթին պարաբոլային արագության քառակուսին հավասար է կրկնակի նյուտոնյան պոտենցիալին (Φ) հակառակ նշանով

Տարբեր երկնային մարմինների առաջին և երկրորդ տիեզերական արագությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկնային մարմին Զանգված (Երկրի զանգվածի հետ համեմատած) v1, կմ/վ v2, կմ/վ
Լուսին 0,0123 1,680 2,375
Մերկուրի 0,055 3,05 4,3
Մարս 0,108 3,546 5,0
Վեներա 0,82 7,356 10,22
Երկիր 1 7,91 11,2
Ուրան 14,5 15,6 22,0
Նեպտուն 17,5 16,7 24,0
Սատուրն 95,3 25 36,0
Յուպիտեր 318,3 43 61,0
Արև 333 000 437 617,7
Սիրիուս B 325 675 10 000
Նեյտրոնային աստղ 666 000 200 000
Սև անցք 832 500 — 5,6×1015 299 792,458
(լույսի արագություն)

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]