Jump to content

Չարի կացարան։ Վրեժ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Չարի կացարան։ Վրեժ
անգլ.՝ Resident Evil: Retribution
Երկիր Կանադա
 ԱՄՆ[1]
 Գերմանիա
Ժանրգիտաֆանտաստիկ էքշն, մարտաֆիլմ թրիլեր, սարսափ ֆիլմ[2][3][4], զենքով աղջիկներ, զոմբիների մասին ֆիլմ, հետապոկալիպսիսյան ֆիլմ, ֆանտաստիկ ֆիլմ և բիոփանք
Թեմակլոնավորում և Համաճարակ
ՀիմքResident Evil?
Թվական2012, սեպտեմբերի 20, 2012[5][6] և սեպտեմբերի 13, 2012[7]
Լեզուանգլերեն
ՌեժիսորՓոլ Ուիլյամ Սքոթ Անդերսոն[6]
ՊրոդյուսերՓոլ Ուիլյամ Սքոթ Անդերսոն, Սամուել Հադիդան և Don Carmody?
Սցենարի հեղինակՓոլ Ուիլյամ Սքոթ Անդերսոն
ԴերակատարներՄիլա Յովովիչ[8][9][4][…], Միշել Ռոդրիգես[9][4][10][…], Քևին Դյուրանդ[9][10][11], Սիեննա Գիլլորի[9][4][10][…], Շոն Ռոբերթս[10], Արիանա Էնջիներ[10], Կոլին Սելմոն[10], Յոհան Ուրբ[10], Բորիս Կորջո[10], Լի Բինբին, Օդեդ Ֆեր[10], Միկա Նակասիմա[10], Ռազաակ Ադոթի[10], Մարտին Կրուեսը[10], Eric Mabius?[10], Էլի Լարթեր[10], Իեն Գլեն[10], Ուենթուորթ Միլեր[10], Քիմ Քոութս[10], Սնդրին Հոլտ[10], Թոմաս Կրեչման[10], Ջեյմս Փյուրֆոյ[10], Ryan McCluskey?, Սփենսեր Լոք[10], Ինդրա Օվե[10], Հայկե Մակաչ[10], Matthew G. Taylor?, Մեգան Շարպանտիե[10], Norman Yeung?[12], Anna Bolt?[12], Joseph May?[12] և Պասկուալե Ալեարդի[12]
ՕպերատորԳլեն Մաքֆերսոն
ԵրաժշտությունԹոմանդենդի
ՄոնտաժՆիվեն Հովի
Պատմվածքի վայրՆյու Յորք, Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան, Մոսկվա և Տոկիո
Նկարահանման վայրՆյու Յորք, Տորոնտո և Մոսկվա
ԿինոընկերությունConstantin Film
Տևողություն96 րոպե
Բյուջե65 000 000 $[13]
Շահույթ240 159 255 $[13]
ՆախորդՉարի կացարան 4: Կյանք մահից հետո
ՀաջորդResident Evil: The Final Chapter?
Պաշտոնական կայքէջ

«Չարի կացարան։ Վրեժ»[14] (անգլ.՝ Resident Evil: Retribution), «Չարի կացարան» շարքի հինգերորդ ֆիլմը։ Ֆիլմի ռեժիսորը Փոլ Անդերսոնն է։ Սցենարը գրել է նաև Անդերսոնը, ով եղել է նախորդ չորս ֆիլմերի սցենարիստն ու պրոդյուսերը, ինչպես նաև առաջին և չորրորդ դրվագների ռեժիսորը։ Սյուժեն մասամբ համապատասխանում է Resident Evil խաղերի շարքի իրադարձություններին։

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմի սկզբում հակառակ վերարտադրմամբ ցուցադրվում է բազմաթիվ «Umbrella» կոնվերտոպլանների հարձակումը «Արկադիա» նավի վրա, որով փրկվել են նախորդ ֆիլմում փրկվածները։ Բացման կրեդիտներից հետո իրադարձությունները շարունակվում են։ Կոնվերտոպլաններից մեկից իջնում է Ջիլ Վալենտինը, որի կրծքին ամրացված է ռոբոտ-սարդ։ Ալիսին հաջողվում է գնդակահարել կոնվերտոպլաններից մեկի օդաչուին, և նա առանց հսկողության բախվում է նավին և պայթում, ինչի հետևանքով Էլիսը պայթուցիկ ալիքով նետվում է ծովը։

Ալիսն արթնանում է այն տանը, որտեղ նրան արթնացնում է ամուսինը (Կառլոս Օլիվերա), ով ասում է, որ զարթուցիչը չի անջատվել, և նրանք պետք է ավելի արագ հավաքվեն՝ իր աշխատանքի, իրենց դստեր՝ Բեքիի համար, որի լսողությունը թույլ է, սովորելու համար։ Հանկարծ հայտնվում է զոմբի Մաջինին և հարձակվում Կառլոսի վրա։ Վազելով արվարձանի փողոց՝ Ալիսն ու Բեքին փորձում են փախչել իրենց վրա հասած զոմբիների ամբոխից։ Հասկանալով, որ երկուսն էլ չեն կարող փրկվել, Ալիսը շեղում է նրանց հետապնդող մաջինիին և գցում նրան աստիճանների սուր տախտակների վրա։ Հանկարծ հայտնվում է նրա վարակված ամուսինը և սպանում նրան։

Այնուհետև Ալիսն արթնանում է բանտի աշտարակի հատակին՝ հովանոցային պատկերանշանով տեսախցիկ։ Նրան հարցաքննում է ջիլը։ Հանկարծ հարցաքննությունը ընդհատվում է անվտանգության հաղորդագրությունից երկու րոպե վերաբեռնման մասին. սա Ալբերտ Վեսկերի աշխատանքն է, ով կոտրել է Կարմիր Թագուհու համակարգը և օգնել Ալիսին փախչել։ Դուրս գալով տարածքից՝ Ալիսը հայտնվում է Տոկիոյի կենտրոնական հրապարակում։ Այս պահին կարմիր թագուհին վերականգնում է վերահսկողությունը և մտադիր է գրավել կամ, ծայրահեղ դեպքում, ոչնչացնել Ալիսին։ Բարձրախոս բարձրախոսներով հեռարձակվում է հաղորդագրություն Տոկիոյի սիմուլյացիայի բեռնման մասին, որից հետո փողոցում սկսում է անձրև գալ, մարդիկ հայտնվում են, և սկսվում է զոմբիների հարձակումը։ Զոմբիների բազմությամբ շրջապատված Ալիսը կրկին վազում է հովանոցային տաղավարի ներքին տարածքներ, որտեղ կառավարման կենտրոնի գնդակահարված անձնակազմի մեջ հանդիպում է կարմիր զգեստով մի կնոջ, որում նա ճանաչում է Ադա Վոնգին՝ հովանոցային օպերատորին և Վեսկերի լավագույն գործակալներից մեկին։ Էկրանին հայտնվում է Ալբերտ Վեսկերի պատկերը, որը բացատրում է ստեղծված իրավիճակը. նրանք գտնվում են «Umbrella» կորպորացիայի գլխավոր լաբորատոր մասնաշենքում, որը գտնվում է Կամչատկայի սառույցի տակ գտնվող Խորհրդային սուզանավերի նախկին բազայում, այն վերստեղծել է Տոկիոյի, Նյու Յորքի, Մոսկվայի, Պեկինի և արվարձանների որոշ թաղամասեր՝ վիրուսի հետ փորձեր կատարելու համար՝ այս վայրերում համաճարակի սիմուլյացիայի միջոցով։ Ալիսին ազատելու համար նա ուղարկում է հարձակման մի փոքր խումբ երկու թրթուրավոր ռովերների վրա։ Ուեսքերը նաև հայտնում է, որ կորպորացիայից իր և Ադա Վոնգի հեռանալուց հետո «Umbrella» մնացած ամեն ինչ ղեկավարում է կարմիր թագուհին, որն էլ հրամաններ է տալիս, մասնավորապես, անվտանգության ծառայությանը, որի կազմում են Ջիլն ու Կառլոս Օլիվերայի կլոնները, Ռեյն Օկամպոն և Ջեյմս Շեյդը («Առաջինը»)։

Հարձակման խումբը, որի կազմում, ի թիվս այլոց, ընդգրկված է Լեոն Քենեդին, ականապատում է բազայի օդափոխման համակարգի արտաքին մասը և հանքերը, դետոնատորների ժամանակաչափերի վրա դնում է երկու ժամ տևողություն և ներթափանցում ներս։ Կարմիր Թագուհին պատրաստվում է ոչնչացնել հակառակորդներին, ինչի համար ակտիվացնում է սիմուլյացիաները տաղավարներում, որոնց միջոցով գրոհային ջոկատն ու Ալիսը առաջ են շարժվում միմյանց ընդառաջ։ Նյու Յորքի սիմուլյատորում Ալիսն ու Վոնգը հարձակվում են երկու դահիճների կողմից։ Հեռանալիս նրանք անցնում են պոլիգոնների միջև սահմանը և հայտնվում Ռաքքուն Սիթիի արվարձանի սիմուլյատորում։ Անցնելով տներից մեկի կողքով ՝ Ալիսը Ադային ասում է, որ իր պատուհաններից ինչ-որ մեկը հետևում է նրանց։ Ներսում նրանք հայտնաբերում են Ալիսի կլոնի դիակը, զոմբիները և կենդանի կլոն Բեքի, որը տանում են իրենց հետ։ Այնուամենայնիվ, տնից դուրս գալիս նրանց դիմավորում է հովանոցային անվտանգության ջոկատը՝ Ջեյմս «Առաջին» Շեյդը, Կառլոս Օլիվերան և Ռեյն Օկամպոն՝ Ջիլ Վալենտինի գլխավորությամբ։ Ադան մնում է ծածկված և կրակում է հակառակորդներին, բայց վերջում գերի է ընկնում, մինչդեռ Ալիսն ու Բեքին հեռանում են։

Խումբը, հաղթահարելով Մոսկվայի սիմուլյատորը, ենթարկվում է մի խումբ հակառակորդների հարձակմանը ժանտախտի սիմուլյացիայի ժամանակ։ Ջոկատը կրում է կորուստներ, որոնք մարդաշատ են զինված զոմբի զինվորների բազմությամբ։ Խմբի մնացորդներին հաջողվում է դուրս գալ ԳՈՒՄ-ից, որտեղ նրանց բռնել է զոմբիների հարձակողական ամբոխը և հսկայական լիզունը։ Այդ ժամանակ Էլիսը «Rolls-Royce» մեքենայով նրանց մոտ է ներխուժում, որը մարտով դուրս է բերում գրոհային խմբի մնացորդները։ Փախչելով՝ նրանք ներխուժում են մետրոյի «Արբատսկայա» կայարանի սիմուլյացիա։ Հասնելով վերելակի մակերեսին՝ նրանք փորձում են օգտվել դրանից, Բայց կարմիր թագուհին հեռակա անջատում է էլեկտրականությունը և կրկին կազմակերպում անվտանգության հարձակումը։ Բարրին մնում է ծածկել մրցակցից, բայց Ադա Վոնգը հայտնվում է Շեյդի և Ջիլի ձեռքում։ Սպառնալով սպանել նրան՝ նրանք Բարրիից պահանջում են հանձնվել։ Նա մահանում է փամփուշտներից, բայց հասցնում է դիպուկ կրակոցով սպանել Շեյդին։ Հարձակված Լիզունն իր հետ տանում է Բեքիին, իսկ Ալիսը գնում է նրա օգնությանը։ Կրակելով լիզուն և վերցնելով մի քանի նռնակներ՝ հերոսուհիները հայտնվում են մի սենյակում, որտեղ Ալիսի և Բեկիի բազմաթիվ կլոններ շարժվում են փոխակրիչի վրա. աղջիկը խուճապահար փորձում է մորից պարզել, թե ով ով է։ Այս պահին Լիզունը հարձակվում է զույգի վրա։ Ալիսը նռնակներ է նետում և ոչնչացնում կլոնային փոխակրիչները։ Դետոնատորի վրա ժամանակի հաշվարկը հասնում է զրոյի, օդափոխման համակարգում պայթյուն է տեղի ունենում, և ջուրը ներս է մտնում՝ իր ճանապարհին ամեն ինչ մաքրելով։ Հասցնելով վերականգնել էլեկտրաէներգիայի մատակարարումը՝ փրկվածները դուրս են գալիս բազայից և հեռանում ձնագնացով։ Այնուամենայնիվ, սառույցը սկսում է ճաքել և բարձրանալ, ինչի պատճառով Ռովերը շրջվում է, երբ սուզանավը դուրս է գալիս սառույցի տակից։ Ծառահատումից դուրս են գալիս Ջիլը, Ռեյնը և պատանդ վերցված, կապած Ադա Վոնգը։ Հռենոսը իր աորտայի մեջ ներկայացնում է Լաս-Պլագաս մակաբույծը, որի արդյունքում այն դառնում է գրեթե անխոցելի և մարտում սպանում է Լյութերին և վիրավորում Լեոնին։ Մենամարտի արդյունքում Էլիսին հաջողվում է Ջիլի կրծքից պոկել ռոբոտ-սարդին, որով հեռարձակվում էին Կարմիր Թագուհու հրամանները, և նա ուշքի է գալիս։ Հասկանալով Հռենոսին սպանելու անհնարինությունը՝ Ալիսը կրակում է սառույցի վրա, և Հռենոսը ընկնում է փամփուշտներով խոցված որդանակի մեջ։ Արդյունքում զոմբիները նրան քաշում են ներքև, իսկ Լեոն ազատում է Ադային, որն անօգնական սառել է սառույցի վրա։

Կոնվերտոպլանը վերցնում է վերապրածներին, որոնք տեղափոխվում են պաշարված Վաշինգտոն։ Օվալաձև աշխատասենյակում Ալիսը հայտնաբերում է Վեսկերին։ Նա նրան ներարկում է վիրուսի շիճուկ՝ վերադարձնելով իր նախկին ունակությունները։ Ուեսքերը խոսում է Ալիսին որպես զենք օգտագործելու անհրաժեշտության մասին՝ մարդկությանը փրկելու համար և նրան տանում է տանիք, որից տեսանելի են դառնում զոմբիների հորդաները, լիզուն մուտանտները և թռչող կիպեպեոյի մակաբույծները, որոնք պաշարում են Սպիտակ տունը։

Դերերում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերակատար Դեր
Միլա Յովովիչ Էլիս Էլիս
Միշել Ռոդրիգես Ռեյն Օկամպո Ռեյն Օկամպո
Քևին Դյուրանդ Բարրի Բյոթոն Բարրի Բյոթոն
Բորիս Կոջո Լյութեր Ուեսթ Լյութեր Ուեսթ
Քոլին Սէլմոն Ջեյմս «Առաջին» Շեյդ Ջեյմս «Առաջին» Շեյդ
Լի Բինբին Ադա Վոնգ Ադա Վոնգ
Սիեննա Գիլորի Ջիլ Վալենտին Ջիլ Վալենտին
Շոն Ռոբերթս Ալբերտ Վեսկեր Ալբերտ Վեսկեր
Օդեդ Ֆեր Կառլոս Օլիվերա Կառլոս Օլիվերա
Յոհան Ուրբ Լեոն Սքոթ Քենեդի Լեոն Սքոթ Քենեդի
Արիանա Էնջինիր Բեքի Բեքի
Մեգան Շարպանտիե «Կարմիր թագուհի» «Կարմիր թագուհի»
Սփենսեր Լոք Քեյ-Մարտ Քեյ-Մարտ

Արտադրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հերթական ֆրանշիզայի նկարահանումների մանրամասները խնամքով թաքցվել են։ Constantin Film ընկերությունը փորձում էր չբացահայտել սյուժեն և ֆիլմի հետ կապված բոլոր մանրամասները։ Նույնիսկ դերի համար Հաստատված դերասանների ցուցակը, ընդհուպ մինչև պրեմիերան, խիստ գաղտնի էր պահվում։ Նկարահանումներին մասնակցել են Միլա Յովովիչը[15], Սիեննա Գիլորին[16][17], Միշել Ռոդրիգեսը[18], Քոլին Սեմոնը[19] և Շոն Ռոբերթսը[18]։ Ֆիլմում հայտնվել են խաղի հերոսները՝ Ադա Վոնգը, Լեոն Քենեդին, Բարրի Բարթոնը։ Նկարահանումներին չի միացել էլի Լարթերը[20]։

Առցանց համաժողովում Յովովիչը հայտարարել է, որ սարսափ ֆիլմի հինգերորդ մասը «իսկական թրիլլեր» է, որն առանձնանում է էպիկական մասշտաբով, անհավատալի արարածների և կրակոցների հսկայական քանակով, որոնց ընթացքում նա ստիպված է եղել հիշել այն ամենը, ինչ սովորել է վերջին 10 տարվա ընթացքում։ Ֆիլմը նկարահանելու համար դերասանուհին ռեժիսորի հետ միասին ստիպված է եղել տան համար երկրորդ հիփոթեքը վերցնել[21]։ Ֆիլմի բոլոր հնարքները դերասանուհին կատարել է ինքնուրույն[22]։ Բնական նկարահանումները տեղի են ունեցել Կամչատկայում, Կարմիր հրապարակում և «Արբատսկայա» կայարանում[23]։ Մոսկվայի գլխավոր հրապարակը նկարահանող խմբին հատկացրել են հինգ ժամով։ Ռուսաստանում ֆիլմ նկարահանելու գաղափարը պատկանում էր Յովովիչին[24]։

Յովովիչի խոստովանությամբ՝ նրա կերպարի վրա ազդել է մայրությունը։ «Նա դառնում է ավելի քիչ ռոբոտ և ավելի մարդկային։ Այն այլևս չի պատկանում «Umbrella»-ին։ Հիշում եք Սկորսեզեի «Ալիսն այստեղ այլևս չի ապրում» ֆիլմը։ Այսպիսով, Ալիսն այլևս այնտեղ չի ապրում և չի ապրի»[23]։ Ըստ էության, Անդերսոնը իր անձնական կյանքի մի մասը տեղափոխեց էկրան, քանի որ նախկինում ոչ ոք որպես մայր չէր տեսել գլխավոր դերակատար։ Շարքի հինգերորդ մասում Ալիսը կրկին դառնում է սովորական մարդ, այլ ոչ թե մարդասպան մեքենա։ «Վերադարձ իրականություն»-ը խոսում է այն մասին, որ հեռուստադիտողը զգում է, որ գլխավոր հերոսուհուն կարող են վնասել։ «Ալիսը արժանի մարդու օրինակ է։ Իմ կարծիքով, նա մարդ է, ում վրա կարելի է հույս դնել։ Նա հուսալի է։ Եթե նա ասաց, որ ինչ-որ բան կանի, դա նշանակում է, որ նա կանի։ Եթե խոստացել է, ավելի շուտ կմեռնի, քան խոստումը չի պահի։ Եվ դա ինձ շատ է դուր գալիս», — ասել է Յովովիչը անձնական հարցազրույցում[24]։

Ֆիլմի նախնական ցուցադրությունը Ռուսաստանում տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 6-ին Մոսկվայում՝ Միլա Յովովիչի և ՊոլԱնդերսոնի մասնակցությամբ։ Ֆիլմը 3D ֆորմատով ռուսական լայն վարձույթ է դուրս եկել 2012 թվականի սեպտեմբերի 13-ին, իսկ ԱՄՆ-ում՝ 2012 թվականի սեպտեմբերի 14-ին[21]։

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Rotten Tomatoes ագրեգատորում նկարի վարկանիշը կազմել է 29 տոկոս՝ 73 գրախոսությունների հիման վրա[25]։ Քննադատները դժգոհ են մնացել նկարից։ «Ֆանտաստիկայի աշխարհ» ամսագրի մեկնաբանը նշել է, որ ֆիլմն իրենից ներկայացնում է փորձերի զոհ, որը մակաբուծում է սեփական նախորդների վրա։ Հնարավորություն է «Umbrella» արմատավորել հիշողությունները և կառուցել իմիտացիա որեևէ քաղաքի չի բացահայտվել, հակամարտությունը հակառակ կլոնների նույն անձի ոչ մի կերպ չի օգտագործվում, և խաղի հայտնվող հերոսները ժամանակ չունեն բացահայտելու։ «Վրեժը» «ֆիլմաշուտեր է, որի համար մոռացել են սցենար գրել և վերահսկիչ թողարկել»[26]։ Բեքիի հետ գիծը կրկնօրինակում է «Օտարները» ֆիլմի նմանատիպ սյուժեի շարանը[27]։ ֆիլմի սցենարը տեղավորվում էր մի քանի արտահայտությունների մեջ. «մոդելային արտաքինի երեք աղջիկ <…> մեկը լատեքսով՝ շողշողացող ճարմանդներով, մյուսը՝ լատեքսով՝ խորը դեկոլտեով, իսկ երրորդը՝ կարմիր զգեստով՝ մինչև գոտկատեղը բացվածքով, իրար պլոկում են մինչև մահ»[28]։

Ֆիլմը, ըստ էության, բաժանվում է մակարդակներում և ղեկավարած, որտեղ ամեն ինչ ունի անվանական արժեքը։ կյանքի, մահվան, հարության, զինամթերքի և աշխարհագրության. «Այն, ինչ տեղի է ունենում էկրանին, կորցրել է կապը իմաստայնության հետ՝ վերածվելով մարմինների մեկուկես ժամ հաշվարկի. ոչ այնքան խաղամոլություն, որքան խաղի համար ձգձգվող զվարճանք և կողքից մահացու ձանձրալի տեսարան», — գրել է The Hollywood Reporter[29]։ Գաղափարների ճգնաժամը հանգեցնում է հին կերպարների «վերակենդանացմանը», տեղի ունեցածի մեխանիզմը կարոտ է առաջացնում։ «Կացարանը», իհարկե, ի սկզբանե ոչ այնքան արկածային էր, որքան ֆետիշիստական տեսանկարահանում, և Միլան, ատրճանակներով սավառնելով արագ, և նույնիսկ 3D-ով, կարող է դա անել անվերջ, ինչպես ինչ-որ երկնային մարմին մոլորակում»[30]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Resident Evil Retribution (2012) | BFI — 2018.
  2. http://www.imdb.com/title/tt1855325/
  3. http://www.filmaffinity.com/en/film366271.html
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 http://www.metacritic.com/movie/resident-evil-retribution
  5. Internet Movie Database — 1990.
  6. 6,0 6,1 filmportal.de — 2005.
  7. http://nmhh.hu/dokumentum/198182/terjesztett_filmalkotasok_art_filmek_nyilvantartasa.xlsx
  8. http://www.filmaffinity.com/es/film366271.html
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 http://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=181097.html
  10. 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 10,15 10,16 10,17 10,18 10,19 10,20 10,21 10,22 10,23 http://www.imdb.com/title/tt1855325/fullcredits
  11. http://www.adorocinema.com/filmes/filme-181097/
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 ČSFD (չեխերեն) — 2001.
  13. 13,0 13,1 http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=residentevil5.htm
  14. «Обитель зла: возмездие (3D) — Наша история». Walt Disney Studios Sony Pictures Releasing — кинотеатральный дистрибьютор фильма. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 25-ին. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 27-ին.
  15. «Милла Йовович подтвердила съемки "Обители зла 5"». Новости кино. 2010 թ․ սեպտեմբերի 13. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
  16. «Сиенна Гиллори возвращается в «Обитель зла»». SiteUA.org. 2011 թ․ մարտի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ հոկտեմբերի 29-ին.
  17. «Джилл Валентайн бросает вызов зомби». Игромания. 2011 թ․ մարտի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
  18. 18,0 18,1 «Возвращение и возмездие». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ օգոստոսի 11-ին. Վերցված է 2020 թ․ մայիսի 3-ին.
  19. «Колин Сэлмон возвращается в «Обитель зла 5»». Zakon.kz. 2011 թ․ սեպտեմբերի 13. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հունվարի 5-ին. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 25-ին.
  20. «Resident Evil: Retribution (2012) — Full cast and crew». Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ սեպտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2011 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
  21. 21,0 21,1 «Милла Йовович представит в Москве фантастический фильм "Обитель зла: Возмездие"» (ռուսերեն). ИТАР-ТАСС. 2012 թ․ սեպտեմբերի 6. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 10-ին.
  22. Ян Крылов (2012 թ․ սեպտեմբերի 7). «Милла Йовович: «Я счастлива, что являюсь частью этой франшизы»» (ռուսերեն). КиноПоиск. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ ապրիլի 15-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
  23. 23,0 23,1 Марина Очаковская (2012 թ․ սեպտեմբերի 5). «Постреляли от души» (ռուսերեն). Российская газета. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ սեպտեմբերի 7-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 20-ին.
  24. 24,0 24,1 Анна Сотникова. (2012 թ․ սեպտեմբերի 17). ««Зомби будут мне сниться еще лет десять» Милла Йовович про «Обитель зла: Возмездие»». Афиша. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 9-ին.
  25. «RESIDENT EVIL: RETRIBUTION» (անգլերեն). Rotten Tomatoes. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ ապրիլի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  26. «Обитель зла: Возмездие» (ռուսերեն). «Мир фантастики». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  27. Ярослав Гафнер. (2017 թ․ փետրվարի 19). ««Обитель зла»: все фильмы серии» (ռուսերեն). «Мир фантастики». Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ հունիսի 30-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  28. Павел Прядкин (2012 թ․ սեպտեմբերի 12). «Давайте потанцуем». film.ru (ռուսերեն). Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  29. Данилов Денис. (2012 թ․ սեպտեմբերի 15). «Рецензия на фильм «Обитель зла: Возмездие»» (ռուսերեն). The Hollywood Reporter. Արխիվացված օրիգինալից 2017 թ․ օգոստոսի 31-ին. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.
  30. Станислав Зельвенский. «Элис против камчатских зомби» (ռուսերեն). Афиша. Վերցված է 2017 թ․ օգոստոսի 19-ին.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]