Էլլա Ֆիցջերալդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox music.png
Էլլա Ֆիցջերալդ
Ella Fitzgerald
Հիմնական տվյալներ
Նաև հայտնի է որպես «Լեդի Էլլա», «Ջազի առաջին լեդի»
Ծնվել է ապրիլի 25, 1917 (98 տարեկան)
Նյուփորթ Նյուս, Վիրջինիա
Երկիր ԱՄՆ
Մահացել է հունիսի 15, 1996 (79 տարեկանում)
Բևերլի Հիլզ, Կալիֆորնիա,ԱՄՆ
Ժանրեր ջազ, սվինգ, փոփ
Մասնագիտություն երգչուհի
Լեյբլ Decca Records, Verve Records
Կապված Դյուկ Էլինգթոն
Լուի Արմսթրոնգ
Քոուլ Փորթեր
Քուինսի Ջոնս
Քաունթ Բեյսի
Իրվինգ Բեռլին
Կայք ellafitzgerald.com

Էլլա Ջեյն Ֆիցջերալդ (անգլ.՝ Ella Jane Fitzgerald; 1917թ. ապրիլի 25, Նյուփորթ-Նյուս, Վիրջինիա, ԱՄՆ  - 1996թ.հունիսի 15, Բեվերլի Հիլզ, Կալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի ջազային երգչուհի, հայտնի է նաև ինչպես «Լեդի Էլլա» և «Երգի առաջին լեդի»։

Երեք օկտավա մեծությամբ ձայնի սեփականատեր Ֆիցջերալդը համարվում է ջազի պատմության մեծագույն վոկալիստներից մեկը։ Համենայն դեպս ոչ ոք չէր կարող գերազանցել նրան ձայնային իմպրովիզացիաներում (սկետ երգեցողություն

Գրեմմի մրցանակի քառակի դափնեկիր է։ Երգչուհու կենդանության օրոք վաճառվել է ավելի քան 40 ձայնապնակ։ Պարգևատրվել է Ազգային մշակույթի մեդալով և Ազատության նախագահական շքանշանով։ Պարգևատրվել է ֆրանսիական Արվեստի և գրականության շքանշանով։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Դաստիարակվել է միայնակ մոր կողմից Նյու-Յորք նահանգում։ Նրա դեբյուտը կայացավ 17 տարեկանում նյու-յորքյան Ապոլլո թատրոնում։ Մինչև 1942 թվականը ելույթ էր ունենում բիգբենդների կազմում։ 1950-ականների վերջին ձայնագրեց ամերիկական համայրա ողջ դասական ռեպերտուարը, մի քանի ժողովածու բաղկացած էր Գերշվին եղբայրների շլյագերներից։ Այրա Գերշվինը հայտարարել է, որ Էլլան բացահայտել է իր երգերի իրական խորությունը։ Այդ ժամանակ էլ դուրս եկավ նրա հավաքածուները ձայնագրված Լուի Ամսթրոնգի հետ՝ «Ella and Louis» և «Ella and Louis Again»։ Առավել հայտնի էր Ջորջ Գերշվինի «Summertime» զուգերգը։

«Ջազի առաջին լեդին» շարունակեց իր ելույթները մինչև 1980-ականների վերջ։ 1993 թ. շաքարախտի հետևանքով ամպուտացիայի ենթարկվեցին Էլլայի երկու ոտքերը՝ ծնկից վերև։ Նա գրեթե կուրացել էր։ Էլլայի մահից երեք տարի հետո նախագահ Բիլ Քլինթոնը հանդես եկավ հատուկ հայտարարությամբ՝ «Այսպիսի տաղանդի, նրբագեղության և մակարդակի մարդու մահը մեծ կորուստ է ջազի աշխարհի և ամբողջ երկրի համար»։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]