Գորան Բրեգովիչ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գորան Բրեգովիչ
Goran Bregovic , 2007.jpg
Բնօրինակ անունսերբախորվաթ․՝ Горан Бреговић և ֆր.՝ Goran Bregović
Ծնվել էմարտի 22, 1950(1950-03-22)[1][2][3] (69 տարեկան)
Սարաևո, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ[1]
ԵրկիրFlag of France.svg Ֆրանսիա
Ժանրերժամանակակից ժողովրդական երաժշտություն
Մասնագիտություներաժիշտ, կոմպոզիտոր, ֆիլմերի երաժշտությունների հեղինակ և կինոդերասան
Գործիքներկիթառ
ԼեյբլWrasse Records?
ԱմուսինDženana Sudžuka?
Կայքgoranbregovic.rs
Goran Bregović Վիքիպահեստում

Գորան Բրեգովիչ (սերբ.՝ Горан Бреговић, Goran Bregović, ծնվ.՝ մարտի 22, 1950(1950-03-22)[1][2][3], Սարաևո, Բոսնիայի և Հերցեգովինայի Սոցիալիստական Հանրապետություն, ՀՍՖՀ[1]), երաժիշտ և երգահան։ Հանդիսանում է Էմիր Կուստուրիցայի գրեթե բոլոր հանրահայտ ֆիլմերի երաժշտության հեղինակը, որոնց թվում են «Սև կատու, սպիտակ կատու», «Գնչուների ժամանակը», «Արիզոնյան երազանք», «Անդերգրաունդ» ֆիլմերը։ 2010 թ. նոյեմբերին հյուրախաղերով եղել է Հայաստանում՝ նոյեմբերի 15-ին համերգ տալով Կ. Դեմիրճյանի անվան մարզահամերհգային համալիրում[4]։

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրեգովիչը Քարնեգի հոլում, Նյու Յորք, 19 հոկտեմբեր, 2011

Գորանը ծնվել է Սարաևոյում, ՀՍՖՀ, 1950 թվականի մարտի 22-ին։ Հայրը՝ Ֆրանյո Բրեգովիչը, Խորվաթ է, իսկ մայրը՝ Բորկա Պերիչին՝ սերբ[5][6]։ Գորանն ունի կրտսեր քույր և եղբայր՝ Դայանան և Պրեդրան։ Հայրը Խորվաթիայի Զագորե կոչվող շրջանից էր, մասնավորապես Կրիժևցի քաղաքին մոտ գտնվող Sveti Petar Čvrstec գյուղից։ Մայրը ծնվել է Վիրովիտիցա քաղաքում։ Բորկա Պերիչիի ծնողները Բորկայի ծնվելուց կարճ ժամանակ անց տեղափոխվում են մոտակա գյուղ՝ Čemernica։ Գորանի մորական պապը, Առաջին աշխարհամարտի տարիներին կռվել է Սաոնիկի ռազմաճակատում և որպես պարգևատրություն ստացել հողատարածք Սլավոնիայում, որտեղ էլշուտով տեղափոխվում է ընտանիքը[7]։

Գորանի ծնողները հանդիպել են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից կարճ ժամանակ անց Վիրովիտիցայում, որտեղ ապրել է մայրը, իսկ հայրն այցելել էր Yugoslav People's Army (JNA) ռազմական դպրոց[7]։ Շուտով Ֆրանյոն ստացել է իր առաջին աշխատանքը․ Սարաևոյի ռազմական դպրոցում դասավանդել է ձգաբանություն[7]։ Զույգի առաջին զավակը՝ Գորանը ծնվել է 1950 թվականին Սարաևոյում։

Գորանը 10 տարեկան էր, երբ ծնողները բաժանվեցին: Հետագա հարցազրույցներում նա նշել է, որ ծնողների բաժանման հիմք է հանդիսացել հոր կախվածությունը խմիչքից[7]։ Բաժանումից հետո հայրը տեղափոխվել է Լիվնո՝ իր հետ տանելով Գորանի կրտսեր եղբորը։ Գորանը մոր հետ ապրել է Սարաևոյում։ Ամեն ամառ Գորանն այցելել է Լիվնո՝ տեսնելու հորը և եղբորը[7]։ Թոշակի անցնելուց հետո հայրն ի վերջո տեղափոխվել է իր հայրենի գյուղ՝ Զագորյե։ Իսկ եղբայրն ավելի ուշ տեղափոխվում է Սարաևո ուսման նպատակով[7]։

Գորանն այցելել է երաժշտական դպրոց, նվագել ջութակ։ Սակայն շուտով նրան հեռացնում են դպրոցից։ Այսպիսով նրա երաժշտական կրթությունն կիսատ մնում։ Գորանը շարունակել է պարապել ընկերոջ հետ, մինչև որ մայրը գնում է պատանու առաջին կիթառը։

Բրեգովիչը ցանկացել է սովորել գեղարվեստի ավագ դպրոցում, բայց մորաքույրը պատմել է մորը, որ այն ենթադրաբար լի է համասեռամոլներով։ Գորանն ընդունվում է տեխնիկայի (երթևեկության) դպրոց։ Որպես տղայի ցանկությունը չկատարելու փոխզիջում մայրը նրան թույլ է տալիս երկարեցնել մազեր:

Վաղ կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրեգովիչի համերգը Թբիլիսիյում, Վրաստան, 3 հոկտեմբեր, 2007

Միջնակարգ դպրոց ընդունվելիս դեռահաս Բրեգովիչը միանում է Izohipse դպրացական խմբին, որտեղ սկսում է բասս կիթառ նվագել։ Սակայն շուտով նրան այստեղից էլ են հեռացնում (այս անգամ վատ վարքի համար․ նա բախվել էր դպրոցին պատկանող Mercedes-Benz ավտոմեքենային)։ Այնուհետև բրոգովիչն ընդունվել է տարրական դպրոց։ Այստեղ էլ նա միացել է Beštije խմբին որպես բասկիթառահար։ 16 տարեկանում մայրը լքել է նրան։ Գորանը ստիպված էր հոգ տանել իր մասին։ Տղան նվագել է ազգային երաժշտութուն Կոնից կոչվող քաղաքի կաֆանաներում, աշխատել շինհրապարակներում և վաճառել թերթեր։

1969 թվականին Beštije-ի համերգին երաժիշտ Բեբեկ Ժելկոն նկատել է 18 տարեկան Գորանին և հրավիրել իր Kodeksi կոչվող խումբ որպես բասկիթառահար։ Գորանն ուրախությամբ ընդունել է առաջարկը։

Kodeksi[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի վերջո Բրեգովիչը բաս կիթառից անցել է սոլո կիթառի։ Խմբի անդամները շուտով դարձան Bijelo Dugme խմբի անդամ։ Այդ ժամանակ նրանք ազդված էին Լեդ Զեփելին և Բլեք Սաբաթ խմբերից։ 1970 թվականի աշնանը Բեբեկը լքեց խումբը։ Տարվա վերջում Գորանի մայրը նրան վերադարձրել է Սարաևո։

Սոլո կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շուտով Գորանը սկսում է զբաղվել կինոնկարների երաժշտական ուղեկցության համար գրվող երաժշտությունով: Իր առաջին նախագիծն էր Էմիր Կուստուրիցայի «Գնչուների ժամանակը» ֆիլմը (1989): Սա մի մեծ հաջողություն էր: Գորանը և էմիրը ստեղծեցին երաժտություն նաև էմիրի հաջորդ՝ «Արիզոնական երազանք» ֆիլմի համար (1993): Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատերազմական շրջանում Գորանն ապրում էր Փարիզում: Ապրել է նաև Բելգրադում: Նրա հաջորդ մեծ նախագիծը՝ Պատրիս Շերոյի «La Reine Margot» ֆիլմի երաժշտությունը նույպես մեծ հաջողություն էր: Արդյունքում 1994 թվականին «Կաննի կինոփառատոնում» ֆիլմն արժանացավ երկու մրցանակի: Հաջորդ տարի Կաննի կինոփառատոնի գլխավոր մրցանակը՝ «Ոսկյա արմավենու ճյուղը» շնորհվեց «Ընդհատակ» ֆիլմին, որի երաժշտությն հեղինակը Գորան Բրեգովիչն էր:

1997 թվականին Գորանն աշխատել է թուրք երգչուհի Սեզեն Աքսուի հետ վերջինիս «Düğün ve Cenaze» կոչվող ալբոմի վրա: Դրանից հետո նա շարունակեց աշխատել այլ երաժիշտների հետ:

Եվրոտեսիլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2008 թվականին Սերբիայում տեղի ունեցող Եվրատեսիլ մրցույթի եզրափակչում Գորանը ելույթ է ունեցել փոքր մաստաբի համերգով[8]: Նա նաև հեղինակ է 2010 թվականի Եվրատեսիլին Սերբիայի մուտքի երգի՝ «Ovo Je Balkan»-ի:

Երաժշտական ոճ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրեգովիչի ստեղծագործությունները, որոնք տարածում են Բալկանյան երաժշտական ոգեշնչումները նորարարական ծայրահեղություններով, հիմնված են ևրոպական դասականության և բալկանյան ռիթմերի վրա[9]: Բրեգովիչի երաժշտությունն ունի բոսնիական, բուլղարական, խորվաթական, հունական, ռումինական, սերբիական, ալբանական, իտալական և թուրքական թեմատիկա:

Սկավառակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիլմերի սաունդտրեկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հավաքածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այլ ալբոմներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #123552095 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 filmportal.de — 2005.
  4. https://www.azatutyun.am/a/2220778.html
  5. Strogo kontrolisano disidentstvo;Naša Borba, 18 May 1997
  6. http://www.goranbregovic.rs/biography/
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Grujić Nenad, Nikčević Tamara (27 December 2012)։ «Cigani, juriš!»։ Vreme։ Վերցված է 6 September 2015 
  8. Տեսանյութը ՅուԹյուբում (չաշխատող հղում)
  9. Lincoln Center Festival website
  10. Received a copy of the key of the city of Tirana Archived 5 October 2011 at the Wayback Machine.
  11. «Dom za vesanje (1989)»։ Swedish Film Institute։ 16 March 2014