Լեդ Զեփելին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Լեդ Զեփելին
LedZeppelin1969Promo.JPEG
Լեդ Զեփելին: Ձախից աջ՝ Ջոն Բոնեմ, Ռոբերտ Փլանթ, Ջիմմի Փեյջ, Ջոն Պոլ Ջոնս
Հիմնական տվյալներ
Երկիր Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
Ժանրեր Ֆոլկ ռոք, Հևի մետալ[1], Հարդ ռոք, բլյուզ-ռոք
Գործունեություն 1968–1980
(Վերամիավորում. 1985, 1988, 1995, 2007)[2]
Լեյբլ Atlantic Records
Swan Song Records
Կայք ledzeppelin.com
Նախկին անդամներ
Ռոբերտ Փլանթ
Ջիմի Փեյջ
Ջոն Փոլ Ջոնս
Ջոն Բոնեմ

Led Zeppelin, բրիտանական ռոք խումբ։ Կազմավորվել է 1968 թվականի սեպտեմբերին Լոնդոնում, ճանաչված է, որպես ժամանակի ամենահաջողակ, նորարարական ու ազդեցիկ խմբերից մեկը[3]։ Ստեղծելով սեփական ոճը (որի համար բնութագրական են ծանրեցված կիթառային դրայվը, ռիթմ-սեկցիայի խլացնող ձայնը, ընդգծված վոկալը)՝ Լեդ Զեփելինը դարձավ հարդ ռոքի[4] առաջատար խմբերից մեկը, Հևի մետալի կազմավորման հենակետային խմբերից[1][5][6]։ Նրանք ներկայացնում էին Ֆոլկ-կլասսիկան ու բլյուզ-կլասսիկան՝ դրանք հարստացնելով այլ երաժշտական ժանրերի էլեմենտներով (ռոքաբիլի, ռեգգի, սոուլ, ֆանկա, քանթրի[7])։ Հենց Լեդ Զեփելին է (ըստ Allmusic-ի), հրաժարվելով սինգլերի թողարկումից, ստեղծել «ալբոմային ռոք» հասկացությունը[4]։

Լեդ Զեփելինը եղել և մնում է ռոք երաժշտության ամենահաջողակ խմբերից մեկը. նրանց ալբոմների համաշխարհային վաճառքը գերազանցում է 300 միլիոնը[8][9][10]: 112 միլիոն օրինակ վաճառվել է միայն ԱՄՆ-ում (չորրորդ հորիզոնական)[11]: Լեդ Զեփելինի ալբոմներից յոթը հայտնվել են Billboard 200-ի առաջին հորիզոնականներում։

Խումբը առաջին տեղում է VH1-ի «Հարդ ռոժի բոլոր ժամանակների 100 լավագույն կատարողներ» ցանկում[12]: Rolling Stone ամսագիրը Լեդ Զեփելինը ճանաչել է որպես «ամենածանր խումբ» և «70-ականների լավագույն խումբ»[13]: 1995 թվականին Լեդ Զեփելինը ներառվել Ռոքնռոլի փառքի սրահում, 2005 թվականին երաժշտության զարգացման ոլորտում մեծ ներդրման համար արժանացավ Գրեմմի մրցանակի (անգլ.՝ Grammy Lifetime Achievement Award)[3], իսկ 2006 թվականին՝ Polar Music Prize-ի՝ Նոբելյան մրցանակի երաժշտական տարբերակի[8]:

Խմբի պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1967 թվականի հունիսի 7–ին՝ Ջեֆֆա Բեկայի գնալուց ութ ամիս հետո, հիմնովին խախտվեց The Yardbirds–ն… Ջիմմի Փեյջը, որին մնացել էր կոլեկտիվի անվանումը, ինչպես նաև համերգների պատասխանատվությունը, սկսեց մենեջեր Պիտեր Գրանտի աջակցությունից, մինչ այդ աշխատելով Yardbirds–ում, հավաքում է նոր խումբ։ Առաջին հրավիրվածը Ջոն Պոլ Ջոնսն էր՝ բաս կիթառիստ, ստեղնաշարային նվագող, գործիքավորող, ինչպես նաև ուներ փորձ շատ հայտնի կատարողների հետ։ Նա կարդաց հոդված «Դիսկո» ամսագրում և կնոջ խորհրդով զանգահարեց Փեյջին։

Վոկալի առաջին թեկնածուն Տերրի Ռիդն էր, նա խորհուրդ տվեց Փեյջին ուշադրություն դարձնել Ռոբերտ Պլանտին՝ բիրմինգյան վոկալիտին, որը հայտնի էր Band of Joy и Obs-Tweedle–ում իր մասնակցությամբ։ Գրանտը և Փեյջը լինելով Ուոլսենի համերգին, գնացին երգչի մոտ, որպեսզի նրան առաջարկեն միանալ նոր կազմավորվող խմբին և տանան նրա համաձայնությունը։ Կիթառիստին հատկապես շատ էր զարմացրել «Somebody to Love» երգի կատարումը Պլանտի կողմից։ «Դա այն ձայնն էր, որը ես փնտտրում էի։ Նա երգում էր արդեն մի քանի տարի և պրակտիկորեն դեռ անհայտ էր։Ինչպես կարող էր այդպիսի բան լինել, մինչև հիմա չեմ կարողանում հասկանալ»։ հիշում էր նա։

Փեյջի և պլանտի հանդիպումը տեղի է ունենում Թեմզայի ափին։ Պարզվեց, որ Պլանտը շատ խոր իմանում է ամիրակական կանտի–բլյուզը,։ Փեյջի վրա դա տպավորություն թողեց։ Նա նվագում էր կիթառի վրա «Babe I’m Gonna Leave You»–ն Ջոն Բազզի ռեպերտուարից և պատմեց, որ կցանկանար դրանում մտցնել լուսավոր և մութ կողմեր՝ ստեղծելով լիովին նոր կոնտեքստ։

Այս ամենից հետո նրանք արդեն տանը ուսումնասիրում էին միմյանց երաժշտական հակումները՝ լսելով սիրված ձայնագրություններ(Բադդի Գայ, The Incredible String Band, Մադդի Ուոտերես)։

Հարվածային գործիքների համար կանդատների թվում էին՝ Քլեմ Քաթթինի(Clem Cattini), Էյսլի Դանբար(Aynsley Dunbar),Բի Ջեյ Ուիլսոնը Procol Harum–ից, Ջենիֆեր Բեյքերը C ream–ից, ինչպես նաև Պաուլ Ֆրանցիսը(Paul Francis)։ Ռոբերտ Պլանի խորհրդով ցուցակում ընդգրկվեց նաև Ռեդդիչա Ջոն Բոնեմը։ 1968 թվականի հուլիսին Փեյջը և Գրանտը տպավորված էին Բոնեմի կատարմամբ՝ Խեմստոդում տեղի ունեցած Տիմա Ռոուզի համերգի ժամանակ։ Բոնեմը համարում որ The Yardbirds–ը «անցած ժամանակների խումբ, որը չունի ապագա»։ Բացի այդ, նա արդեն ուներ առաջարկ Ջոն Կոկերի և Կրիս Ֆարլոյի կողմից։ Պլանտը ստիպված եղավ ութ հեռագիր ուղարկել ուոլսոնյան «Three Men in a Boat» բար, ուր Բոնեմը մշտական հաճախորդ էր։ Քառասուն հեռագիր այտեղ ուղարկեց նաև Գրանտը։ Վերջնական արդյունքում Բոնեմը ընդունեց առաջարկը, որոշելով, որ նոր երաժշտություն ավելի հետաքրքիր կլինի, քան այն ժամանակվա Կոկերի և Ֆարլուի կատարումները։

Նրանց առաջին փորձն անցկացվեց բնակարանի մի փոքր սենյակում։ Փեյջը առաջարկեց սկզբի համար նվագել «Train Kept A-Rollin'»–ը՝ Yardbirds–ի Ջոնի Բյորտետայի հայտնի տարբերակից։ Ջոն Պոլ Ջոնսը հիշում է, որ միասին նրանք արագ դարձան մեկ ամբողջություն։ Kerrang ամսագիր նրանց առաջին փորձի մասին այսպես է գրում․

Aquote1.png ․․․Եվ ահա չորսով կանգնած են երես առ երես։ Օդը լցված է նախազգացումով և հուզմունքով։ 24-ամյա կիթառիստ Ջիմմի Փեյջը և 22-ամյա բասս–կիթառիստ Ջոն Պոլ Ջինսը արդեն փորձառու սեսիոն երաժիշտներ են, որոնք առաջին անգամն են հայտնվում փորձի սենյակում 19-ամյա Ռոբերտ Պլանտի և Ջոնոմ Բոնեմի հետ։Սենյակը շատ փոքր է հավասար նրան ինչ պահանջում է ճիշտ չորս հոգին։ Aquote2.png


The New Yardbirds[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին փորձից երեք շաբաթ հետո, 1968 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, The New Yardbirds անվամբ տվեց իր առաջին համերգը Gladsaxe Teen ակումբում.

Led Zeppelin[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Who խմբի հարվածային գործիքներ նվագող Կիտ Մունը համարվում է խմբի անվան ստեղծման ակամա հեղինակ, որը «կապար» էր՝ այն հետագայում վերանվանվեց Փեյջի կողմից Led Zeppelin։ Lead բառում a տառը բաց է թողնված Պիտեր Գրանտի առաջարկով, որպեսզի «հիմար ամերիկացիները» խմբիանվանումը չկարդան Լիդ Զեփելին։

Համաձայնագիր Atlantic-ի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1968 թվականի հոկտեմբերի 15-ին տալիս է իր առաջի համերգը Գիլֆորդի Սարյեր կոմսության համալսարանում՝ դրանում ստանաով 150 ֆունտ ստեռլինգ։ 1968 թվականի նոյեմբերին Նյու Յորքում Պիտեր Գրանտը ստացավ $200,000 ավանդ։ Ջիմի Փելջը հայտնումէ, որ Atlantic- աուղ էր ցանկանում հրապուրել իրենց։ Նա ասում է, որ Atlantic-ը վաղուց էր իրեն հետևում, դեռ Yardbirds-ում, դրա համար էլ մեզանով միանգամից հետաքրքրվեցին։ Սակայն Փեյջը չէր ցանկանում Atlantic-ի առաջարկած խմբերին միանալ, քանի որ նա ձգտում էր ստեղծել ավելի դասական ինչ-որ բան։

Առաջին ամերիկական տուրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պիտեր Գրանտը որոշեց, որ խումբը անպայման պետք է ելույթ ունենա Ամերիկայում։ Նա օգվեց նրանից, որ Jeff Beck Group-ը անվկացնում էր տուր Vanilla Fudge-ի հովանավորությամբ։ Դեկտեմբերի 23-ին Կոուլը Լոս-Անջելոսում հանդիպում ունեցա խմբի հետ և որոշվեց կազմակերպել համերգներ հանրահայտ ակումբներում։ Դեկտեմբերի 26-ին նրանք օրինական դեբյուտ ունեցան ամերիկական Դենվերեյո հարթակում՝ Կոլորադոյի մարզում։

1969-1980[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները դեբյուտային ալբոմների վրա սկսվեցին 1968 թվականի անանը Olympic Studios ստուդիայում, երբ խումբը դեռ The New Yardbirds էր կոչվում։ Պլանտի համար դա առաջին պրոֆեսիոնալ ձայնագրումն էր։ Ռեպերտուարից The New Yardbirds-ի ալբոմում առկա էին երկու կոմպոզիցիաներ՝ «Dazed and Confused» и «How Many More Times»; «Babe I’m Gonna Leave You» առաջարկված Պլանտի կողմից։

Ալբոմը, որն ուղղակի կոչվում էր Led Zeppelin,լույս է տեսնում 1969 թվականի հունվարի 17-ին ԱՄՆ-ում և մարտի 28-ին Մեծ Բրիտանիայում։

Aquote1.png Ոչ նախկինում և ոչ էլ հետագայում, ոչ-ոք չէր կարող համեմատվել Ջիմի Փեյջի հետ։ Դա նա էր, որ ստիպեց Ջոնա Բոնեմին այդպես հրաբխային նվագել,օգնեց Պլանտի վոկալի,որն ասես դուրս էր գալիս Օլիմպից։ Կարևորն այն է,որ Փեյջը վիրտուոզ մանուպուիացիա էր անում կիթառների հնչոությունն այնպես, որ նրանք փոխում էին իրենց գույները քամելիոնի նման։ — Guitar World, 1993 Aquote2.png


Խմբի երաժշտական ուղեղը դարձավ Ջիմի Փեյջը, որը դեռ Yardbirds-ի ժամանակ ուներ հետաքրքիր մտքեր։ Փեյջը հիշում է, որ Yardbirds-ի ժամանակ բեմում նվագելիս շատ մտքեր էին առաջանում և ինքը անընդհատ ստեղծում էր նոր մտքերի օրագիր, որոնք հետագայում օգտագործեցին Zeppelin-ում։ Սակայն հին մտքերիկողքին առաջանում էին նորերը։ Ստեղծում էր երաժշտոթյուն, որը միավորում էր բլյուզը, ռոքը, ծանր ռոքը և ակուստիկան, երաժշտոթյուն, որում կլինեին բազում գույներ։ Փեյջը անընդհաը էքսպերիմենտներ էր անում երաժշտության հետ, իրեն դրսևորում ինչպս պրոդյուսեր՝ ինքնուրույն ստեղծելով Led Zeppelin-ի ունիկալ հնչողությունը ստեղծելով և համալրելով կյանքը նորանոր ստուդիայի էֆեկտներ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Led Zeppelin and the birth of Heavy Metal» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-10-02 
  2. հետագայում խումբը մի քանի անգամ վերամիավորվել է առանձին ելույթների համար
  3. 3,0 3,1 «О Led Zeppelin»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-29-ին։ Վերցված է 5 ноября 2007 
  4. 4,0 4,1 Stephen Thomas Erlewine։ «Led Zeppelin biography»։ Allmusic։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-09-10 
  5. «Heavy metal timeline»։ heavymetal.about.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2010-04-01 
  6. «Led Zeppelin biography»։ www.bbc.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2010-04-01 
  7. «Led Zeppelin»։ www.therockradio.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2010-04-01 
  8. 8,0 8,1 «Led Zeppelin wins Polar Prize»։ www.thelocal.se։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2010-04-01 
  9. Natalie Paris։ «20 million Led Zeppelin fans rush for tickets»։ www.telegraph.co.uk։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-09-24 
  10. Don Sloan։ «Led Zeppelin concert off until at least September»։ The Mail & Guardian։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-09-24 
  11. «Top Selling Artists» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-09-10 
  12. «100 greatest artists of hard rock» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-09-10 
  13. «Led Zeppelin: The Legend, the Classic Reviews, a Selection of Hot Photos and More» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-05-19-ին։ Վերցված է 2009-09-10 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]