Հեկատա գմբեթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հեկատա գմբեթի տոպոլոգիան

Հեկատա գմբեթ (իսպաներեն՝ Hecates Tholus), հրաբուխ Մարսի վրա, որը հայտնաբերվել է Եվրոպական տիեզերական գործակալության Mars Express սարքի միջոցով։ Հետազոտությունների արդյունքներով պարզ է դարձել, որ ժայթքումը տեղի է ունեցել մոտ 350 միլիոն տարի առաջ։ Ժայթքումը ստեղծել է 10 կմ տրամագծով կալդերա: Ենթադրություն է առաջ քաշվել, որ ավելի ուշ, կալդերան և հարակից իջվածքները մասնակիորեն ծածկվել են սառցե նստվածքներ։ Դատելով խառնարանից, դա տեղի է ունեցել ոչ շատ վաղ (20 - 5 միլիոն տարի առաջ)։ Այնուամենայնիվ, կլիմատիկ մոդելավորումը ցույց է տալիս, որ Հեկատա գմբեթում սառույցները այսօր անկայուն են։ Հաջողվել է պարզել, որ սառույցների տարիքը համապատասխանում է այն ժամանակահատվածին, երբ մեծացել է Մարսի պտույտի առանցքի թեքումը։[1]

Mars Global Surveyor-ից կատարված լուսանկար

Հրաբուխը գտնվում է 32° հս. լ. 150° ավ. ե. / 32.1° հս. լ. 150.2° աե. ե. կոորդինատներով Էլիզիում սարահարթի (լատ.՝ Elysium Planitia) վրա, և տրամագծում ունի 183,0 կմ չափեր։ Այն ամենահյուսիսային հրաբուխն է Էլիզիումում, ավելի հարավ են տեղաբաշխված Էլիզիում լեռը (լատ.՝ Elysium Mons) և Ալբոր գմբեթը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Հյուբեր, Էրնստ; Վան Գասսելտ, Ս.; Իվանով, Բ.; Վերներ, Ս.; Հեդ, Յ. Վ.; Նյուկում, Գ.; Ջաուման, Ռ.; Գրիլի, Ռ. և այլոք։ (17 մարտ 2005). «Հեկատա գմբեթում հայտնաբերված կալդերան և երիտասարդ սառցային ակտիվությունը». Նեյչր 434 (7031): 356–361. doi:10.1038/nature03423. PMID 15772654. Bibcode2005Natur.434..356H. 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]