Jump to content

Տեթիս (արբանյակ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Տեֆիյա (արբանյակ)ից)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Տեթիս (այլ կիրառումներ)
Տեթիս
լուսանկարը կատարված է «Կասինի» ԱՄԿ-ից։
Հայտնաբերումը
Հայտնաբերել է Ջովանի Կասինի
Հայտնաբերման ամսաթիվը 21 մարտ 1684
Ուղեծրի տվյալները
Ուղեծրի միջին շառավիղը 294 620 կմ
Էքսցենտրիսիտետը 0,0001
Սիդերիկ պարբերությունը 1,887802 Երկրային օր
Թեքվածությունը 1,12° (Սատուրնի հասարակածի նկատմամբ)
Արբանյակը Սատուրնի
Ֆիզիկական տվյալները
Չափերը 1076,8×1057,4×1052,6 կմ
Միջին շառավիղը 531,1 ± 0,6 կմ
Ծավալը ~623,085 մլն. կմ³
Զանգվածը (6,17449 ± 0,00132) × 1020 կգ
Միջին խտությունը 0,984 ± 0,003 գ/սմ³
Հասարակածային մակերևութային ձգողությունը 0,145 մ/վ²
Պտույտի պարբերությունը Սինքրոն
Առանցքի թեքումը 0օ
Մակերևույթի միջին ջերմաստիճանը 86 K (−187 °C)
Ալբեդոն 1,229 ± 0,005

Տեթիս (հին հունարեն՝ Τηθύς), Սատուրնի արբանյակն է, հայտնաբերել է Ջովանի Կասինին 1684 թվականին։

Ֆիզիկական բնութագրեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Չափերի համեմատություն Տեթիսի (ներքևի ձախ), Լուսնի(վերևի ձախ) և Երկրի միջև

1060 կմ (660 մղոն) տրամագիծ ունի: Տեթիսի խտությունը 0,98 գ/սմ³ է, ինչը ցույց է տալիս, որ այն գրեթե ամբողջությամբ բաղկացած է ջրային սառույցից[1]: Հայտնի չէ, թե արդյոք Տեթիսը տարբերակվում է քարքարոտ միջուկի և սառցե թիկնոցի: Սակայն եթե այն տարբերակված է, ապա միջուկի շառավիղը չի գերազանցում 145 կմ-ը, իսկ զանգվածն ընդհանուր զանգվածի 6%-ից ցածր է։

Մակընթացային և պտտվող ուժերի շնորհիվ Տեթիսն ունի եռակողմ էլիպսոիդի ձև[2]: Այս էլիպսոիդի չափերը համահունչ են նրան, որն ունի միատարր ինտերիեր: Ստորերկրյա օվկիանոսի՝ հեղուկ աղի ջրի շերտի առկայությունը Տեթիսի ինտերիերում քիչ հավանական է համարվում: Տեթիսի մակերեսը Արեգակնային համակարգի ամենաարտացոլողներից է (տեսողական ալիքի երկարությամբ)՝ 1,229 տեսողական ալբեդոյով։ Այս շատ բարձր ալբեդոն արդյունք է Սատուրնի E-օղակի մասնիկների ավազահանման՝ թույլ օղակի, որը կազմված է Էնկելադուսի հարավային բևեռային գեյզերների կողմից առաջացած փոքր, ջրային սառույցի մասնիկներից: Տեթիսյան մակերևույթի ռադարային ալբեդոն նույնպես շատ բարձր է: Տեթիսի առաջատար կիսագունդը 10–15%-ով ավելի պայծառ է, քան հաջորդը[3]: Բարձր ալբեդոն ցույց է տալիս, որ Տեթիսի մակերևույթը կազմված է գրեթե մաքուր ջրային սառույցից՝ միայն փոքր քանակությամբ ավելի մուգ նյութերով:

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Տեթիս (արբանյակ)» հոդվածին։