Ոսպով ապուր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Ոսպով ապուր
Red lentil soup.jpg
Թուրքական խոհանոց[1]
Տեսակcream soup?
Առաջացման երկիրFlag of Turkey.svg Թուրքիա
Lentil soups Վիքիպահեստում

Ոսպով ապուր, ոսպից պատրաստված ապուր։ Այն կարող է լինել բուսական կամ ներառել միս, ինչպես նաև կարող է ներառել դարչնագույն, կարմիր, դեղին, կանաչ կամ սև ոսպ՝ կեղևով կամ առանց դրա։ Մաքրված դեղին և կարմիր ոսպերը քայքայվում են եփելու ընթացքում՝ դառնալով թանձր ապուր։ Այն հիմնական սնունդ է ամբողջ Եվրոպայում, Լատինական Ամերիկայում և Մերձավոր Արևելքում։

Պատմություն և գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

թուրքական էզոգելինի ապուր՝ պատրաստված բլղուրից և կարմիր ոսպից

Ոսպը հայտնաբերվել է Հունաստանի Ֆրանչի քարանձավի պալեոլիթյան և մեզոլիտիկ շերտերում (9 500-ից մինչև 13 000 տարի առաջ), Սիրիայում Մուրեյբեթի և Թել Աբու Հուրեյրայի մեզոլիտի վերջում, ինչպես նաև մ. թ. ա. 8000 տարի թվագրվող վայրերում, Երիխոնի շրջանում։ Արիստոփանեսն այն անվանել է «ամենահամեղ ուտեստներից»[2]։

Ոսպով ապուրը նշված է Աստվածաշնչում։ Ծննդոց 25։ 30-34-ում Եսավը պատրաստ է հրաժարվել իր առաջնեկությունից՝ իր եղբոր՝ Հակոբի պատրաստած անուշահոտ կարմիր ոսպով ապուրի համար։ Հրեական ավանդույթի մեջ ոսպով ապուրը մատուցվում է սգո ժամանակ. ոսպի կլորությունը խորհրդանշում է կյանքի ամբողջական ընթացքը[3]։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոսպի ապուրը կարող է ներառել բանջարեղեն, ինչպիսիք են գազարը, կարտոֆիլը, նեխուրը, մաղադանոսը, լոլիկը, դդումը, հասած սոսին և սոխը։ Ընդհանուր բուրավետիչներն են սխտորը, դափնու տերևը, չամանը, ձիթապտղի յուղը և քացախը։ Երբեմն այն զարդարված է չորահացով կամ թակած խոտաբույսերով կամ կարագով, ձիթապտղի յուղով, սերուցքով կամ մածունով։ Հնդկական ոսպով ապուրը պարունակում է մի շարք անուշաբույր համեմունքներ։ Մերձավոր Արևելքում կիտրոնի հյութի ավելացումը տալիս է սուր համ և նվազեցնում է ուտեստի ծանրությունը[4]։ Եգիպտոսում ապուրը սովորաբար պատրաստում են պյուրեով նախքան մատուցելը և ավանդաբար օգտագործում են ձմռանը[5][6]։

Սննդարարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոսպի մի քանի տեսակներ, որոնք օգտագործվում են ոսպով ապուրի մեջ
Գերմանական ոսպով ապուր երշիկով

Ոսպով ապուրը ճանաչվում է որպես բարձր սննդարար, սպիտակուցի, դիետիկ մանրաթելերի, երկաթի և կալիումի լավ աղբյուր[7]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ապուրների ցանկ
  • Դալ, հնդկական ոսպի պատրաստում
  • Էզոգելին ապուր, թուրքական ոսպով ու ցորենով ապուր
  • Հալիմ, ապուր ցորենով, գարիով, ոսպով և մսով
  • Ոլոռով ապուր

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.tasteatlas.com/mercimek-corbas
  2. «Did You Know: Food History - A Short History of Lentils»։ www.cliffordawright.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 March 2016-ին։ Վերցված է 10 December 2018 
  3. Rabbi N. Daniel Korobkin (November 26, 2008)։ «Lentil Soup»։ Jewish Journal։ Վերցված է 10 December 2018 
  4. «Vegetarians in Paradise/Lentil History, Lentil Nutrition, Lentil Recipe»։ www.vegparadise.com։ Վերցված է 10 December 2018 
  5. «Cook in the Moment: Egyptian Red Lentil Soup»։ Վերցված է 7 December 2013 
  6. Salem Dahlia։ «Egyptian Lentil Soup»։ Վերցված է 7 December 2013 
  7. Beans Food Facts, History, Information, Timelines Archived 2011-01-26 at the Wayback Machine.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]