Jump to content

Ակիբա Ռուբինշտեյն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ակիբա Ռուբինշտեյն
Պետություն(ներ) Լեհաստան և  Ռուսական կայսրություն
Ծննդյան ամսաթիվդեկտեմբերի 1, 1880(1880-12-01)[1] կամ դեկտեմբերի 12, 1882(1882-12-12)[2]
ԾննդավայրStawiski, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն
Մահվան ամսաթիվմարտի 15, 1961(1961-03-15)
Մահվան վայրԱնտվերպեն, Բելգիա կամ Բրյուսել, Բելգիա
Կոչումգրոսմայստեր
365chessAkiba_Rubinstein
Chesstempo համար245204
ICCF համար245204
Մասնակցել էՇախմատային օլիմպիադա 1930[3] և Շախմատային օլիմպիադա 1931[3]
Մարզական ակումբŁódź Society of Chess Supporters?
Ակիբա Ռուբինշտեյն Վիքիքաղվածքում
 Akiba Rubinstein Վիքիպահեստում

Ակիբա Կիվելևիչ Ռուբինշտեյն (նաև՝ Ակիբա Ռուբինշտեյնդեկտեմբերի 1, 1880(1880-12-01)[1] կամ դեկտեմբերի 12, 1882(1882-12-12)[2], Stawiski, Լեհական թագավորություն, Ռուսական կայսրություն - մարտի 15, 1961(1961-03-15), Անտվերպեն, Բելգիա և Բրյուսել, Բելգիա[4][5]), հրեական ծագմամբ լեհ շախմատիստ, գրոսմայստեր, բոլոր ժամանակների մեծագույն շախմատային ստրատեգներից մեկը։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակիբա (Կիվա) Ռուբինշտեյնը ծնվել է 1880 թվականի դեկտեմբերի 1-ին Լոմժինսկի նահանգի Կոլնենսկի շրջանի Ստավիսկի քաղաքում, ընտանիքի 14 երեխաներից ամենափոքրն էր[6][7][8]։ Հայրը՝ ռաբբի Կիվա Ռուբինշտեյնը, մահացել է իր որդու ծնվելուց 8 ամիս առաջ սրընթացիկ թոքախտից, իսկ մայրը (Ռիվա-Ռեյզլ Ռուբինշտեյն, ծնված Դենենբերգում) հանձնել է նրան Բելոստոկում գտնվող ծնողների դաստիարակությանը (ապագա շախմատիստի պապը՝ Արոն Դենենբերգը, փայտավաճառ էր)[9][10]։

Դպրոցն ավարտելուց հետո հարազատները Ակիբային ուղարկել են Բեալոստոկ՝ մելամեդի կրթությունն ավարտելու համար։ 14 տարեկանում նա առաջին անգամ տեսել է, թե ինչպես են երկու դասընկերները շախմատ խաղում։ Դրանից հետո նա հանել է Յոսեֆ Լեյբ Զոսնիցի եբրայերեն շախմատային խաղի դասագիրքը՝ «Schok hah-Shah» (շախմատային խաղ, 1880) և մանրակրկիտ ուսումնասիրել այն[11]։

Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար պայքարում համարվում էր Էմանուել Լասկերի գլխավոր մրցակիցը։ Սակայն պատերազմից հետո նրա խաղը կայունությամբ աչքի չէր ընկնում աղմկահարույց հաջողություններին հաջորդում էին ոչ պակաս աղմկահարույց ձախողումները։ Օստենդե (1907, Օ. Ս. Բերնշտեյնի հետ), Կարլովա Վարի (1907), Պետերբուրգ (1909, Էմ. Լասկեր), Սան Սեբաստիան (1912), Պիեշտիանի (1912), Բրեսլաու (1912, Դուրասի հետ), Վիեննա (1922), Մարիանսկեն Լազնե (1925, Ա. Ի. Նիմցովիչի հետ)։ Հաղթել է բազմաթիվ խաղերում՝ Գ. Ս. Սալվեում (Լոձ, 1907, +3 -1 =4), Ֆ. Մարշալի (Վարշավա, 1908, +4 -3 =1), Ռ. Թեյխման (Վիեննա, 1908, +3 -2 =1), ժ. Միզեսա (Բեռլին, 1909, +5 -3 =2), Կ. Շլեխտեր (Բեռլին, 1918, +2 -1 =3), Ե. Դ. Բոգոլյուբովա (Ստոկհոլմ, 1920, +5 -4 =3)։ 1930-ականների սկզբին Ռուբինշտեյնը Լեհաստանի հավաքականի գլխավորությամբ շախմատի օլիմպիադաներում նվաճել է ոսկի (1930) և արծաթ (1931)։ Հատկապես նշանակալի էր նրա ներդրումը թիմի գանձարանում 1930 թվականին․ առաջին խաղատախտակի մոտ նա հաղթել է 13 և ոչ-ոքի է ավարտել 4 պարտիա (առանց պարտության)։

1909 թվականի փետրվարի 18-ից եղել է Չիգորինի խորհրդանշական ակումբի անդամ։

Ռուբինշտեյնի մշակված բացման սկզբնախաղերի սխեմաներ (Թագուհու գամբիտը, Նիմզովիչի պաշտպանություն, Ֆրանսիական պաշտպանություն, սիցիլիական պաշտպանություն, անգլերենի բացում, չորս ասպետների բացում և այլն) լիովին պահպանել են իրենց արդիականությունը մինչ օրս։

Ռուբինշտեյնը հաճախ դառնում էր սեփական նյարդերի զոհը։ Նա ծանրաբեռնվածության արդյունքում թույլ էր տալիս լուրջ սխալներ։ Լուրջ մրցաշարերում ես բազմիցս մատ է արվել 1-2 քայլով։ Այնուամենայնիվ, նրա ձեռք բերած արդյունքները վկայում են այս շախմատային տաղանդի փայլուն ուժի մասին։ Ըստ Ռիխարդ Ռետիի՝ Ռուբինշտեյնի խաղերը ցույց են տալիս Վ. Ստեյնիցի ուսմունքները «ամենակատարյալ ձևով»։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ակիբա Ռուբինշտեյնը մեկուսացված էր Լեհաստանում և չէր կարող մասնակցել արտասահմանյան մրցաշարերի։ Ամուսնությունից հետո (1917) ապրել է Շչուչինում։ 1919 թվականի վերջին կնոջ և մեկ տարեկան որդու՝ Յոնահ Յակովի հետ տեղափոխվել է Ստոկհոլմ, իսկ 1922 թվականին՝ Բեռլին։ 1926 թվականին Ռուբինշտեյնների ընտանիքը հաստատվել է Անտվերպենում, իսկ 1931 թվականին՝ տեղափոխվել Բրյուսել։

1932 թվականից հետո հոգեկան հիվանդության վատթարացումը ստիպել է Ռուբինշտեյնին հրաժարվել իր շախմատային կարիերայից։ Որոշ ժամանակ անց է կացրել Բրյուսելի հոգեբուժական առողջարանում, ապա ընտանիքի հետ մինչև 1942 թվականը ապրել է Բրյուսելում։ Բելգիայի օկուպացիայի ժամանակ նա պատսպարվել է հոգեկան հիվանդների առողջարանում (կենտրոնի հոսպիտալ Ժան Տիտեկա), իսկ ազատ արձակվելուց հետո կրկին ընտանիքի հետ ապրել է Բրյուսելում։ 1954 թվականին կնոջ մահից հետո և մինչև իր օրերի ավարտը մաեստրոն մնացել է Բրյուսելի Rue de la Glacière 31-35 հասցեում գտնվող հրեական ծերանոցում։ 1961 թվականի մարտի 14-ին մահացել է Անտվերպենում, որտեղ ծերանոցը տեղափոխվել էր Բրյուսելից, մինչ այն վերանորոգվում էր։

1950 թվականին նրան շնորհվել է միջազգային գրոսմայստերի կոչում (ընդհանուր վաստակի հիման վրա)։ Երբեմն նրան այցելում էին իր ընկեր շախմատիստները[12]։

Ընտանիք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Կինը (1917 թվականի մարտի 30)՝ Գենյա Ռուբինշտեյն, ուսուցիչ, ավելի ուշ՝ ռեստորատոր[13]։
  • Որդիներ՝ Հովնան՝ ինժեներ-էլեկտրատեխնիկ, շախմատ և բրիջ է խաղացել։ Սոլոմոն՝ շախմատիստ և գրաֆիկ նկարիչ, Բրյուսելի չեմպիոն 1949 թվական[14][15]։

Ելույթների արդյունքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մրցաշարի արդյունքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ԹվականՔաղաքՄրցաշար+−=ԱրդյունքՏեղ
1903ԿիևՀամառուսաստանյան 3-րդ մրցաշար95317-ից 10½5
1905ԲարմենՄիջազգային մրցաշար112215-ից 121-2[16]
1905 / 1906Սանկտ ՊետերբուրգՀամառուսաստանյան 4-րդ մրցաշար60814-ից 102-3
1906ՕստենդեՄիջազգային մրցաշար104822-ից 143-4
1907ՕստենդեՄիջազգային մրցաշար (турнир мастеров)1431128-ից19½1-2
Կառլովա ՎարիՄիջազգային մրցաշար122620-ից151
ԼոձՀամառուսաստանյան 5-րդ մրցաշար81211-ից 91
1908ՎիեննաՄիջազգային մրցաշար103619-ից 134
ՊրահաՄիջազգային մրցաշար82919-ից 12½4
1909Սանկտ ՊետերբուրգՄ.Ի. Չիգորինի հուշամրցաշար121518-ից 14½1-2
1911Սան ՍեբաստիանՄիջազգային մրցաշար401014-ից 92-3
Կառլովա ՎարիՄիջազգային մրցաշար1231025-ից 172-3
1912Սան ՍեբաստիանՄիջազգային մրցաշար82919-ից 12½1
ՊեշտյանիՄիջազգային մրցաշար121417-ից 141
ՎրոցլավԳերմանիայի շախմատի միության 18-րդ համագումար92617-ից 121-2
ՎիլնյուսՀամառուսաստանյան վարպետների մրցաշար82818-ից 121
1914Սանկտ ՊետերբուրգՄիջազգային մրցաշար22610-ից 56-7
1918ԲեռլինՄրցույթի կիսաեզրափակիչ0246-ից 24
ԲեռլինՄրցույթի կիսաեզրափակիչ2046-ից 42
1919ՍտոկհոլմՄրցույթի կիսաեզրափակիչ44412-ից 62
1920ԳյոթեբորգՄիջազգային մրցաշար72413-ից 92
1921ՀաագաՄիջազգային մրցաշար6219-ից 6½3
1922ՏրեբերգՄրցույթի կիսաեզրափակիչ73212-ից 81
ԼոնդոնՄիջազգային մրցաշար82515-ից 10½4
ՀասթինգսՎեց մրցաշար51410-ից 72
Տեպլից ՇենայՄիջազգային մրցաշար63413-ից 85
ՎիեննաՄիջազգային մրցաշար90514-ից 11½1
1923Կառլովա ՎարիՄիջազգային մրցաշար46717-ից 7½12
ՕստրավաՄիջազգային մրցաշար24713-ից 5½10
1924ՄերանոՄիջազգային մրցաշար62513-ից 8½3
ԲեռլինՄրցույթի կիսաեզրափակիչ2136-ից 3½2
1925Բադեն-ԲադենՄիջազգային մրցաշար101920-ից 14½2
ՄարիանսկեՄիջազգային մրցաշար92415-ից 111-4
ՎրոցլավԳերմանիայի շախմատի միության 24-րդ համագումար41611-ից 73
ՄոսկվաՄիջազգային մրցաշար78520-ից 9½12-14
1926ԶեմեռինգՄիջազգային մրցաշար74617-ից 106-7
ԴրեզդենՄիջազգային մրցաշար6219-ից 6½3
ԲուդապեշտՄիջազգային մրցաշար63615-ից 93-5
ՀաննովերՄիջազգային մրցաշար5027-ից 62
ԲեռլինՄիջազգային մրցաշար4149-ից 62
1927 Լոձ Լեհաստանի առաջնություն 10 1 3 14-ից 11½ 1
1928Բադ ԿիսինգենՄիջազգային մրցաշար42511-ից 6½3-4
ԲեռլինՄիջազգային մրցաշար46212-ից 65-6
1929Կառլովա ՎարիՄիջազգային մրցաշար711321-ից 13½4
ԲուդապեշտՄիջազգային մրցաշար71513-ից 9½2
Ռոգաշկա ՍլատինիՄիջազգային մրցաշար91515-ից 11½1
1930Սան ՌեմոՄիջազգային մրցաշար94215-ից 103
ՀամբուրգՇախմատային օլիմպիադա 1930 (Լեհաստանի հավաքական, առաջին խաղատախտակ)130417-ից 15Առաջին տախտակի մոտ

թիմը՝ չեմպիոն

1931ՊրահաՇախմատային օլիմպիադա 1931 (Լեհաստանի հավաքական, առաջին խաղատախտակ)6737½ из 16Թիմային 2-րդ

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 https://www.kwabc.org/en/newsitem/rubinsteins-dob.html
  2. 1 2 https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3969729
  3. 1 2 OlimpBase
  4. ↑ «Надгробный памятник на могиле Акибы Рубинштейна». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  5. ↑ Надгробная плита Акибы и Гени Рубинштейн Արխիվացված 2014-09-25 Wayback Machine на еврейском кладбище в Эттербеке (Везембек)
  6. ↑ Elżbieta Kusina, Jan Kusina «Sensational news — Akiba Rubinstein was born on 1 December 1880 in Stawiski»
  7. ↑ «The Rubinstein Graves». Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  8. ↑ Кроме Акибы и его сестры все дети умерли в детстве от туберкулёза.
  9. ↑ Акива Рубинштейн, согласно еврейской традиции, был назван в память умершего отца.
  10. ↑ The Rubinstein Family Արխիվացված 2014-09-24 Wayback Machine: А. К. Рубинштейн состоял в родстве с пианистом Артуром Рубинштейном
  11. ↑ «Учебник «Шахматная игра» И. Л. Зосница (1837—1910). Вильна: Тип. Л. Л. Маца, 1880». Արխիվացված օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  12. ↑ Edward Winter. Akiba Rubinstein’s Later Years Արխիվացված 2012-09-01 Wayback Machine
  13. ↑ Akiba Kiwelowicz Rubinstein was born on 1 December 1880 in Stawisk: Свидетельство о браке Акивы Рубинштейна из Стависок и Гени Лев из Щучина, дочери Бениамина-Цви Лева и Сары-Леи Соломоновны Радушканской (1861—1942), выдано городским главой Щучина 30 марта 1917 года.
  14. ↑ Akiba’s Dream Արխիվացված 2014-09-24 Wayback Machine: Salomon Beiruch Rubinsztein (1927—2002), Jonas Jakob Rubinstein (1918—1996). Вдова его старшего сына Анна Рубинштейн (урождённая Шпайшендлер, ֆրանսերեն՝ Anna Rubinstein-Szpajshendler), его внук Мишель (род. 1957, врач-радиолог и учёный-медик) и правнуки Джонатан (род. 1991) и Дебора (род. 1993) живут в Брюсселе.
  15. ↑ «Шахматные партии Сэми Рубинштейна». Արխիվացված օրիգինալից 2015 թ․ սեպտեմբերի 25-ին. Վերցված է 2014 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
  16. ↑ Удостоен звание мастера

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Разуваев Ю. С., Мурахвери В. И. Акиба Рубинштейн. Մոսկվա։ Физкультура и спорт, 1980. 224 с., портр., факс. (Выдающиеся шахматисты мира).
  • Г. Каспаров, Мои великие предшественники. Том 1. Издательство: РИПОЛ классик, Մոսկվա, 2005, С. 201-221 (Великие шахматисты мира).
  • М. Марин, Учитесь у шахматных легенд. Том 1. Издательство: Russian Chess House, Մոսկվա, 2010, С. 5-94, 214-215 (Шахматный университет).
Վիքիքաղվածքն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ակիբա Ռուբինշտեյն» հոդվածին։
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ակիբա Ռուբինշտեյն» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ակիբա_Ռուբինշտեյն&oldid=9752510» էջից