Ալթայերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Infoboxforlang.png
Ալթայերեն
Ալթայ
Տեսակ լեզու
Ենթադաս լեռնային ալթայի լեզուներ
Մասն է լեռնային ալթայի լեզուներ
Երկրներ Մոսկվա, Չինաստան
Շրջաններ Ալթայի Հանրապետություն
Ալթայի երկրամաս
Պաշտոնական կարգավիճակ Ալթայի Հանրապետություն
Խոսողների քանակ 55 720 մարդ[1]
Լեզվակիրների թիվը 55 720[2]:
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ ոչ նպաստավոր[3]
Դասակարգում

Ալթայան լեզուներ

Թյուրքական լեզվախումբ
Հին ալթայան լեզուներ
Գրերի համակարգ Կիրիլիցա
IETF alt
ISO 639-2 alt
ISO 639-3 alt

Map of Russia - Altai Krai.svg

Ալթայերեն (մինչև 1948՝ օյրոտերեն), ալթայցիների հիմնական լեզուն, Ալթայի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն: Պատկանում է թյուրքական ընտանիքին: Ունի կցական, համադրական կառուցածք, բնորոշվում է հնչյունների ներդաշնակությամբ: Կիրիլիցայի հիման վրա առաջին անգամ 19-րդ դարի 40-ական թվականներին: 1920-ականներին այբուբենը վերակազմվում է լատինական, իսկ 1938 թվականից՝ կրկին կիրիլիցայի հիման վրա[4]: Խոսողների թիվը՝ 55 720[5]:

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկանում է թյուրքական լեզուների արևելյան ճյուղի կիրգիզա–ղփչաղական խմբին։ Ունի վեց բարբառ, որոնք բաժանվում են երկու խմբի՝ հյուսիսային (տուբա, քումանդինի, չալկանյան) և հարավային (ալթայական, տելենգիտ, տելեատյան)։

Ժամանակակից Ալթայերեն գրական լեզուն ստեղծվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո՝ բուն ալթայական (ալթայկիժի) բարբառի հիման վրա։

Գրության հիմքը 1928-1938 թվականներին եղել է լատինական, հետագայում՝ ռուսական այբուբենը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Баскаков Н. А. Алтайский язык. — М., 1958.
  • Грамматика алтайского языка, составленная членами Алтайской духовной миссии. — Казань, 1869.
  • Дыренкова Н. П. Грамматика ойротского языка. — М.-Л., 1940.
  • Тощакова Т. М. Грамматика ойротского языка. — Новосибирск, 1939.
  • Исследования по алтайскому языку: Сборник научных трудов/ Под ред. А. Э. Чумакова. — Горно-Алтайск: РИО ГАГУ, 2003. — 160 с.
  • Ерленбаева Н. В. Бытовая лексика алтайского языка. — Горно-Алтайск: РИО ГАГУ, 2008. — 184 с.
Բառարաններ
  • Баскаков Н. А., Тощакова Т. М. Ойротско-русский словарь. С приложением краткого грамматического очерка ойротского языка Н. А. Баскакова. — М., 1947.
  • Вербицкий В. И. Словарь алтайского и аладагского наречий тюркского языка. — Казань, 1884.
  • Коргунбаева Н. И. Алтайско-русский — русско-алтайский словарь. — Горно-Алтайск, 1991.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png