Ալթայերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Infoboxforlang.png
Ալթայերեն
Ալթայ
Տեսակլեզու
Ենթադասլեռնային ալթայի լեզուներ
Մասն էլեռնային ալթայի լեզուներ
ԵրկրներՄոսկվա, Չինաստան
ՇրջաններԱլթայի Հանրապետություն
Ալթայի երկրամաս
Պաշտոնական կարգավիճակԱլթայի Հանրապետություն
Խոսողների քանակ55 720 մարդ[1]
Լեզվակիրների թիվը55 720[2]:
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակոչ նպաստավոր[3]
ԴասակարգումԱլթայան լեզուներ
Թյուրքական լեզվախումբ
Հին ալթայան լեզուներ
Գրերի համակարգԿիրիլիցա
IETFalt
ISO 639-2alt
ISO 639-3alt

Map of Russia - Altai Krai.svg

Ալթայերեն (մինչև 1948՝ օյրոտերեն), ալթայցիների հիմնական լեզուն, Ալթայի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն: Պատկանում է թյուրքական ընտանիքին: Ունի կցական, համադրական կառուցածք, բնորոշվում է հնչյունների ներդաշնակությամբ: Կիրիլիցայի հիման վրա առաջին անգամ 19-րդ դարի 40-ական թվականներին: 1920-ականներին այբուբենը վերակազմվում է լատինական, իսկ 1938 թվականից՝ կրկին կիրիլիցայի հիման վրա[4]: Խոսողների թիվը՝ 55 720[5]:

Նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկանում է թյուրքական լեզուների արևելյան ճյուղի կիրգիզա–ղփչաղական խմբին։ Ունի վեց բարբառ, որոնք բաժանվում են երկու խմբի՝ հյուսիսային (տուբա, քումանդինի, չալկանյան) և հարավային (ալթայական, տելենգիտ, տելեատյան)։

Ժամանակակից Ալթայերեն գրական լեզուն ստեղծվել է Հոկտեմբերյան հեղափոխությունից հետո՝ բուն ալթայական (ալթայկիժի) բարբառի հիման վրա։

Գրության հիմքը 1928 -1938 թվականներին եղել է լատինական, հետագայում՝ ռուսական այբուբենը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Баскаков Н. А. Алтайский язык. — М., 1958.
  • Грамматика алтайского языка, составленная членами Алтайской духовной миссии. — Казань, 1869.
  • Дыренкова Н. П. Грамматика ойротского языка. — М.-Л., 1940.
  • Тощакова Т. М. Грамматика ойротского языка. — Новосибирск, 1939.
  • Исследования по алтайскому языку: Сборник научных трудов/ Под ред. А. Э. Чумакова. — Горно-Алтайск: РИО ГАГУ, 2003. — 160 с.
  • Ерленбаева Н. В. Бытовая лексика алтайского языка. — Горно-Алтайск: РИО ГАГУ, 2008. — 184 с.
Բառարաններ
  • Баскаков Н. А., Тощакова Т. М. Ойротско-русский словарь. С приложением краткого грамматического очерка ойротского языка Н. А. Баскакова. — М., 1947.
  • Вербицкий В. И. Словарь алтайского и аладагского наречий тюркского языка. — Казань, 1884.
  • Коргунбаева Н. И. Алтайско-русский — русско-алтайский словарь. — Горно-Алтайск, 1991.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png