Ավարերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Infoboxforlang.png
Ավարերեն
Տեսակլեզու
Ենթադասավար-անդիական լեզուներ
ԵրկրներFlag of Russia.svg Ռուսաստան և Flag of Azerbaijan.svg Ադրբեջան
Խոսողների քանակ766 500 մարդ (2010)[1] և 715 000 մարդ (2010)[1]
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ2 vulnerable[2]
Գրերի համակարգկիրիլիցա և Q4055408?
IETFav
ԳՕՍՏ 7.75–97ава 014
ISO 639-1av
ISO 639-2ava
ISO 639-3ava
Avar language Վիքիպահեստում

Ավարերեն, ավարների լեզուն։ Պատկանում է նախ-դաղստանյան լեզվաընտանիքի ավարա-անդյան խմբին։

Խոսողների քանակը կազմում է մոտ 790.000 մարդ։ ՌԴ-ում ավարարենով խոսողների թիվը հասնում է 715.300 մարդու (անդյան ժողովուրդներն ավարերենը օգտագործում են որպես առօրյա խոսակցական լեզու

Բարբառները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լեզուն հարուստ է բարբառներով, որոնք իրարից բավականին շատ են առանձնացված, և շատ դեպքերում տարբեր բարբառներով խոսողները միմյանց դժվարությամբ են հասկանում։ Բարբառները կարելի է բաժանել խմբերի՝

  1. հյուսիսային, որի վրա է հիմնված գրական ավարերենը,
  2. հարավարևմտյան (բաթլուխյան և գիդյան բարբառները),
  3. հարավարևելյան (անդալալյան, անցուխյան, քարախյան, կուսուրյան և զաքաթալյան բարբառները)։

Ավարերեն այբուբենը վերջնական տեսքով հաստատվեց 1938 թվականին ռուսական գրաֆիկայի`կիրիլիցայի հիման վրա։

Փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետաքրքրական փաստերից են ավարերենի վերաբերյալ իմամ Շամիլի խոսքերը. « Արաբերենից բացի ես գիտեմ երեք լեզու՝ ավարերենը, կումիկերենն ու չեչեներենը։ Ավարերենի հետ ես գնում եմ մարտի, կումիկերենով` կանանց հետ բացատրվում, իսկ չեչեներենով կատակ եմ անում »։

  1. 1,0 1,1 Ethnologue — 19 — Dallas, Texas: SIL International, 2016.
  2. Atlas of the World's Languages in Danger