Չուվաշերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Infoboxforlang.png
Չուվաշերեն
Տեսակլեզու և կենդանի լեզու
ԵնթադասOghuric?
ԵրկրներFlag of Russia.svg Ռուսաստան, Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա, Flag of Kazakhstan.svg Ղազախստան և Flag of Uzbekistan.svg Ուզբեկստան
Խոսողների քանակ1 279 650 մարդ (2021)[1]
Վերահսկող կազմակերպությունChuvash State Institute of Human Sciences?
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակոչ նպաստավոր[2]
Գրերի համակարգչուվաշական այբուբեն և կյուրեղագիր
IETFcv
ԳՕՍՏ 7.75–97чув 795
ISO 639-1cv
ISO 639-2chv
ISO 639-3chv
Commons-logo.svg Chuvash language Վիքիպահեստում

Չուվաշերեն (ինքնանվանումը՝ чӑваш чӗлхи, Çovaş Çölhi, چأۋاش چۀلخې), չուվաշների ազգային լեզուն, Չուվաշիայի Հանրապետության պաշտոնական լեզուն[3]։ Աշխարհի լեզուների տոհմաբանական դասակարգմամբ այն պատկանում է թյուրքական լեզվախմբին և հանդիսանում է բուլղարական խմբի միակ կենդանի լեզուն[4]։

Բացի Չուվաշիայից, լեզուն տարածված է նաև Բաշկորտոստանի, Սամարայի մարզի, Ուլյանովսկի մարզի, Սարատովի մարզի և Պենզայի մարզի չուվաշական համայնքներում, ինչպես նաև Ուրալի, Պովոլժիեի և Սիբիրի մարզերում։ Չուվաշական Հանրապետությունում այն ռուսերենին զուգահեռ պաշտոնական լեզու է, Չուվաշական Հանրապետության օրենքները պաշտոնապես հրապարակվում են երկու լեզուներով[5]։

Ռուսաստանում չուվաշերենին տիրապետողների թիվը կազմում է մոտ 1,04 միլիոն մարդ (2010 թվականի մարդահամարի հիման վրա)։ Ընդ որում, էթնիկ չուվաշների թիվը 2010 թվականի համառուսական մարդահամարի տվյալներով կազմում է 1 մլն 436 հազար մարդ, որոնց 55 %-ը ապրել է Չուվաշական Հանրապետությունում։

Չուվաշերենը որպես դպրոցական առարկա դասավանդվում է Չուվաշական Հանրապետության դպրոցներում, Բաշկորտոստանի և Թաթարստանի որոշ շրջաններում, դասավանդվում է նաև Չուվաշիայի բուհերում։ Չուվաշական Հանրապետությունում չուվաշերենով թողարկվում են ռադիո- և հեռուստահաղորդումներ, լույս են տեսնում պարբերականներ[6][7]։ Բաշկորտոստանի և Թաթարստանի որոշ շրջաններում թերթերը հրատարակվում են չուվաշերենով (օրինակ՝ «Սուվար» թերթը, որը հրատարակվում է Թաթարստանում)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.ethnologue.com/language/chv/24
  2. Անհետացման եզրին գտնվող աշխարհի լեզուների ատլաս
  3. Конституция Чувашской Республики. Статья 8
  4. Чувашский язык Archived 2009-08-08 at the Wayback Machine., статья в Чувашской энциклопедии.
  5. «Закон №36 - ЗАКОН ЧУВАШСКОЙ РЕСПУБЛИКИ "О ЯЗЫКАХ В ЧУВАШСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ"»։ Министерство культуры, по делам национальностей и архивного дела Чувашской Республики։ Վերցված է 2021-01-30 
  6. «Наши издания | ХЫПАР»։ hypar.ru։ Վերցված է 2021-01-30 
  7. «Радио»։ Национальная телерадиокомпания Чувашской Республики։ Վերցված է 2021-01-30