Ֆելիքս Կլայն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆելիքս Կլայն
Felix Klein
Felix Christian Klein.jpg
Ծնվել էապրիլի 26, 1849(1849-04-26)[1][2]
Դյուսելդորֆ, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն[3][4]
Մահացել էհունիսի 22, 1925(1925-06-22)[3][1][2][…] (76 տարեկան)
Գյոթինգեն, Վայմարյան Հանրապետություն[3][4]
ԳերեզմանԳյոտինգենի քաղաքի գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Գերմանական միություն և Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Վայմարյան Հանրապետություն
Մասնագիտությունմաթեմատիկոս, մաթեմատիկայի պատմաբան, համալսարանի պրոֆեսոր և քաղաքական գործիչ
Հաստատություն(ներ)Էրլանգեն-Նյուրնբերգի համալսարան, Մյունխենի տեխնիկական համալսարան, Լայպցիգի համալսարան, Գյոթինգենի համալսարան[5] և Բեռլինի տեխնիկական համալսարան
Գործունեության ոլորտդիֆերենցիալ երկրաչափություն, խմբերի տեսություն և երկրաչափություն
Պաշտոն(ներ)Պրուսիայի Կալվածատիրոջ տան անդամ
ԱնդամակցությունՍաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա[4]
Ալմա մատերԲոննի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարՅուլիուս Պլյուկեր և Rudolf Lipschitz?
Եղել է գիտական ղեկավարՖերդինանդ ֆոն Լինդերման[6], Կառլ Գուստավ Ակսել Հարնակ[7], Ludwig Bieberbach?[8], Ադոլֆ Հուրվից[9], Grace Chisholm Young?, Maxime Bôcher?, Oskar Bolza?[10], Max Brückner?, Frank Nelson Cole?, Friedrich Dingeldey?, Friedrich Engel?, Էռնստ Ֆիեդլեր[11], Henry Burchard Fine?, Otto Fischer?, Ավգուստ Օտտո Ֆյոպպլ[12], Erwin Finlay-Freundlich?, Robert Fricke?, Ֆիլիպ Ֆյուրտվանգլեր[13], Georg Helm?, Edward Kasner?, Conrad Heinrich Müller?, Alexander Ostrowski?, Erwin Papperitz?, Julio Rey Pastor?, Hermann Rothe?, Friedrich Schilling?, Victor Schlegel?, Virgil Snyder?, Otto Staude?, Walther von Dyck?[14], Adolf Weiler?[15], Max Winkelmann?[16], Alexander Witting?[17], Karl Rohn?[18], Henry Seely White?[19], Edward Burr Van Vleck?, Adolf Weiler?[20], Anton Aloys Timpe?[20], Reinhold Müller?[20], Max Winkelmann?[20], Mary Frances Winston Newson?[20], Karl Wieghardt?[20], Paul Friedrich Biedermann?[20], Josef Diekmann?[20], Wilhelm Braun?[20], Ludwig Wedekind?[20], Joseph Gierster?[20], Ernst Julius Martin Lange?[20], Guido Weichold?[20], Ernst Wilhelm Fiedler?[20], Paul Richard Domsch?[20], Georg Friedrich?[20], Paul Gustav Heinrich Nimsch?[20], Richard Emil Olbricht?[20], Willibald Alexander Reichardt?[20], Johannes Karl August Schröder?[20], Henry Dallas Thompson?[20], Karl Schellenberg?[20], Ernst Ritter?[20], Th. Glauner?[20], Frederick Shenstone Woods?[20], Charles Jaccottet?[20], W. Ihlenburg?[20], Wilhelm Behrens?[20], Otto Paul Pfitzner?[20], Rudolf Karl Ferdinand Böger?[20], Wilhelm Bretschneider?[20], Bernhard Oscar Herrmann?[20], Gustav Berger?[20], Rudolf Besser?[20], Q54202686?[20], Q55423007?[20], Über Systeme elliptischer Modulfunktionen von niederer Stufenzahl?[20] և Q56877462?[20]
Հայտնի աշակերտներErnesto Pascal?, Walther von Dyck? և Theodor Molien?
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[21] Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Դե Մորգանի մեդալ Աքերման-Թոյբների հիշատակի մրցանակ և Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան
Felix Klein Վիքիպահեստում

Ֆելիքս Կլայն (գերմ.՝ Felix Christian Klein), ապրիլի 24, 1849, Դյուսելդորֆ - հունիսի 22, 1925, Գյոթինգեն), գերմանացի մաթեմատիկոս, Բեռլինի ԳԱ թղթանդամ (1913 թվական), Բոննի համալսարանի փիլիսոփայության դոկտոր (1868 թվական)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1872 թվականից՝ Էրլանգենի համալսարանի, 1875 թվականից՝ Մյունխենի դպրոցի, 1880 թվականից՝ Լայպցիգի, 1886-1913 թվականներին՝ Գյոթինգենի համալսարանների մաթեմատիկայի պրոֆեսոր։ Հիմնական աշխատանքները վերաբերում են ոչ էվկլիդեսյան երկրաչափությանը, անընդհատ խմբերի, հանրահաշվական հավասարումների, էլիպտիկ և ավտոմորֆ ֆունկցիաների տեսություններին։ Երկրաչափության վերաբերյալ իր գաղափարները Կլայնը շարադրել է «Երկրաչափական նոր հետազոտությունների համեմատական քննարկում» աշխատությունում (1872 թվական), որը հայտնի է «էրլանգենյան ծրագիր» անունով։

Կլայնի շիշը

Բացահայտումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլայնը ձգտել է բացահայտել մաթեմատիկայի առանձին ճյուղերի, ինչպես նաև մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի ու տեխնիկայի ներքին կապերը։ 1910-1923 թվականներին Ա. Զոմմերֆեչդի աշխատակցությամբ գրել է «Հոլի տեսություն» քառահատոր աշխատությունը։ Զբաղվել է մաթեմատիկայի կրթության հարցերով։

Աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոդվածներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Դասախոսություններ երկրաչափական ֆունկցիայի տեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Felix Klein, Դասախոսություններ երկրաչափական ֆունկցիայի տեսություն

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Архив по истории математики Мактьютор
  3. 3,0 3,1 3,2 Клейн Феликс // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. 4,0 4,1 4,2 Туринская академия наук — 1757.
  5. http://www.universalis.fr/encyclopedie/felix-klein/
  6. Математическая генеалогия — 1997.
  7. Математическая генеалогия — 1997.
  8. Математическая генеалогия — 1997.
  9. Математическая генеалогия — 1997.
  10. Математическая генеалогия — 1997.
  11. Математическая генеалогия — 1997.
  12. Математическая генеалогия — 1997.
  13. Математическая генеалогия — 1997.
  14. Математическая генеалогия — 1997.
  15. Математическая генеалогия — 1997.
  16. Математическая генеалогия — 1997.
  17. Математическая генеалогия — 1997.
  18. Математическая генеалогия — 1997.
  19. Математическая генеалогия — 1997.
  20. 20,00 20,01 20,02 20,03 20,04 20,05 20,06 20,07 20,08 20,09 20,10 20,11 20,12 20,13 20,14 20,15 20,16 20,17 20,18 20,19 20,20 20,21 20,22 20,23 20,24 20,25 20,26 20,27 20,28 20,29 20,30 20,31 20,32 20,33 20,34 20,35 20,36 20,37 Математическая генеалогия — 1997.
  21. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 472 CC-BY-SA-icon-80x15.png