Տափաստանային արտույտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տափաստանային արտույտ
Bereşe.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Թռչուններ
Կարգ Ճնճղուկանմաններ
Ընտանիք Արտույտներ
Տեսակ Տափաստանային արտույտ
Լատիներեն անվանում
Melanocorypha calandra
Հատուկ պահպանություն

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Melanocorypha calandra

Տափաստանային արտույտ կամ սովորական տափաստանային արտույտ կամ ջուրբայ կամ կալանդրա[1] (լատ.՝ Melanocorypha calandra) ճնճղուկանմանների ընտանիքի արտույտների տեսակի թռչուն (Alaudidae)[2]:

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն խոշոր արտույտ է 17,5-20 սմ երկարությամբ խղճուկ տեսքով[3]: Արտույտների մարմինը վերևից շագանակագույն է ներկված, իսկ մարմնի ներքին հատվածը՝ սպիտակ, կրծքավանդակի վրա երկու մեծ սև կետերով[4]: Թևի հետևի լուսանցքում կա սպիտակ շերտ (նկատելի է միայն թռիչքի ժամանակ), արտաքին պոչի փետուրները նույնպես սպիտակ են[5]:

Ենթատեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առանձնացվում է չորս ենթատեսակ[6].

  • Արևմտյան տափաստանային արտույտ (M. c. calandra) - (Linnaeus, 1766): Հայտնաբերվել է հարավային Եվրոպայում և հյուսիս-արևմտյան Աֆրիկայում մինչև Թուրքիա (բացառությամբ հարավ-կենտրոնական և հարավ-արևելյան Թուրքիայից), Անդրկովկասում և հյուսիս-արևմտյան Իրանում[7]
  • Արևելյան տափաստանային արտույտ (M. c. psammochroa) - Hartert, 1904: Հայտնաբերվել է հյուսիսային Իրաքից և հյուսիսային Իրանից մինչև Թուրքմենստան և Ղազախստան[4]
  • M. c. gaza - Meinertzhagen, R, 1919: Հայտնաբերվել է Սիրիայի արևելքից և հարավ-արևելյան Թուրքիայից մինչև հարավ-արևմտյան Իրան
  • Լևանտ տափաստանային արտույտ (M. c. hebraica) - Meinertzhagen, R, 1920: Գտնվել է հարավ-կենտրոնական Թուրքիայից և Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքից մինչև Իսրայել և արևմտյան Հորդանան

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տափաստանային արտույտները ապրում են այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Ադրբեջանը, Ալբանիան, Ալժիրը, Հայաստանը, Աֆղանստանը, Բուլղարիան, Բոսնիա և Հերցեգովինան, Հունաստանը, Վրաստանը, Եգիպտոսը, Իսրայելը, Իրաքը, Իրանը, Իսպանիան, Իտալիան, Ղազախստանը, Կիպրոսը, Ղրղզստանը, Լիբանանը, Լիբիան, Մակեդոնիան, Մարոկկոն, Մոլդովան, Պաղեստինը, Պորտուգալիան, Ռուսաստանի Դաշնությունը, Ռումինիան, Սաուդյան Արաբիան, Սերբիան, Սիրիան, Սլովենիան, Տաջիկստանը, Թունիսը, Թուրքմենստանը, Թուրքիան, Ուզբեկստանը, Ուկրաինան, Ֆրանսիան, Խորվաթիան, Չեռնոգորիան[8]:

Կենսակերպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բույնի տեղավորման համար այս թռչունները նախընտրում են բաց տարածքներ, ինչպիսիք են տափաստանները[9]: Տաափաստանային արտույտը բույնը կառուցում է գետնի վրա, բնում դնում է 4-5 ձու: Այս թռչունների հիմնական սնունդը հացահատիկն է[10]: Զուգավորման շրջանում նրանց «սննդակարգը» լրացնում են նաև միջատները[11]: Երգը հիշեցնում է դաշտային արտույտի երգ, բայց ավելի բարձր[12]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Beme, R. L. (Ri︠u︡rik Lʹvovich) (1994)։ Pi︠a︡tii︠a︡zychnyĭ slovarʹ nazvaniĭ zhivotnykh. Ptit︠s︡y : latinskiĭ, russkiĭ, angliĭskiĭ, nemet︠s︡kiĭ, frant︠s︡uzskiĭ : 11060 nazvaniĭ։ Sokolov, Vladimir Evgenʹevich., Flint, Vladimir Evgenʹevich.։ Moskva: "RUSSO"։ ISBN 5-200-00643-0։ OCLC 32830504 
  2. Nicators, reedling, larks : [անգլ.] / F. Gill & D. Donsker (Eds). // IOC World Bird List (v 8.1). — 2018. — DOI:10.14344/IOC.ML.8.1.(Ստուգված է 12 Մարտի 2018).
  3. «Melanocorypha calandra: BirdLife International»։ IUCN Red List of Threatened Species։ 2012-05-01։ Վերցված է 2020-02-23 
  4. 4,0 4,1 «Avibase»։ Choice Reviews Online 42 (07): 42–4026–42–4026։ 2005-03-01։ ISSN 0009-4978։ doi:10.5860/choice.42-4026 
  5. Jobling, James A. (2010)։ The Helm dictionary of scientific bird names : from aalge to zusii։ London: Christopher Helm։ ISBN 978-1-4081-3326-2։ OCLC 659731768 
  6. «IOC World Bird List 6.4»։ IOC World Bird List Datasets։ doi:10.14344/ioc.ml.6.4 
  7. James Stuart (2005-01)։ «Oxford Dictionary of National Biography200559Oxford Dictionary of National Biography. Oxford: Oxford University Press Last visited September 2004. , ISBN: 60 volume print version 0 19 8614111 X £7,500/$13,000 URL: www.oxforddnb.com £195.00+VAT (UK) pa. individuals; £250.00+VAT (UK) pa. schools; other prices on application or JISC deal available in the UK Purchasers of the print set obtain a free one‐year subscription to the online version»։ Reference Reviews 19 (1): 58–60։ ISSN 0950-4125։ doi:10.1108/09504120510573981 
  8. «Melanocorypha calandra: BirdLife International»։ IUCN Red List of Threatened Species։ 2016-10-01։ Վերցված է 2020-02-23 
  9. «IOC World Bird List 6.4» (անգլերեն)։ doi:10.14344/ioc.ml.6.4.  
  10. Firefly encyclopedia of birds։ Perrins, Christopher M.։ Buffalo, N.Y.: Firefly Books։ 2003։ ISBN 1-55297-777-3։ OCLC 51922852 
  11. Dessì Giuseppe, Falqui Enrico (2015-09)։ «Lettere 1935-1972»։ Moderna/Comparata։ ISSN 2704-5641։ doi:10.36253/978-88-6655-771-5 
  12. Spanish traditional ballads = Romances viejos españoles։ Appelbaum, Stanley.։ Mineola, N.Y.: Dover Publications։ 2003։ ISBN 0-486-42694-7։ OCLC 51553743 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]