Յուստուս Լիբիխ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Յուստուս Լիբիխ
գերմ.՝ Justus von Liebig
JustusLiebig.jpg
Ծնվել էմայիսի 12, 1801(1801-05-12)[1][2][3][…]
Դարմշտադտ, Հեսսենի մեծ դքսություն[4]
Մահացել էապրիլի 18, 1873(1873-04-18)[1][2][3][…] (71 տարեկան)
Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն[4]
ԳերեզմանՀին հարավային գերեզմանատուն
Բնակության վայր(եր)Հեսսենի մեծ դքսություն
ՔաղաքացիությունFlag of Germany (1867–1918).svg Գերմանիա
Ազգությունգերմանացի
Մասնագիտությունքիմիկոս, գյուտարար, համալսարանի դասախոս և գյուղատնտես
Հաստատություն(ներ)Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան, Գիսենի համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լեոպոլդինա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Իտալիայի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ազգային բժշկական ակադեմիա, Բելգիայի թագավորական բժշկական ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[4]
Ալմա մատերԷրլանգեն-Նյուրնբերգի համալսարան
Գիտական աստիճանգիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարԿառլ Վիլհելմ Գոտլոբ Կաստներ
Եղել է գիտական ղեկավարԿառլ Շմիդտ[5], Ավգուստ Հոֆման[6], Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet?[7], Ֆրիդրիխ Կեկուլե[8], Leopold Pfaundler?[9], Jacob Volhard?, Leopold Pfaundler?[10], Johann Heinrich Jakob Müller?[10], Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet?[10] և Ավգուստ Հոֆման[10]
Հայտնի աշակերտներFriedrich Schädler?, Alexey Nikitich Tikhomandritsky? և Franz Varrentrapp?
ՊարգևներԱրվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Մյունխենի պատվավոր քաղաքացի Կոպլիի մեդալ[11] Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան Ալբերտի մեդալ Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ և Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ
Ամուսին(ներ)Henriette Moldenhauer?
Երեխա(ներ)Յոհաննա Լիբիխ, Գեորգ ֆոն Լիբիխ և Հերման ֆոն Լիբիխ
Justus von Liebig Վիքիպահեստում

Յուստուս Լիբիխ (գերմ.՝ Liebig, մայիսի 12, 1801(1801-05-12)[1][2][3][…], Դարմշտադտ, Հեսսենի մեծ դքսություն[4] - ապրիլի 18, 1873(1873-04-18)[1][2][3][…], Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն[4]), գերմանացի քիմիկոս, ագրոքիմիայի հիմնադիրներից։ Հիսենի և Մյունխենի համալսարանների պրոֆեսոր, 1830 թվականիցից՝ Պետերբուրգի Գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամ, 1860 թվականից՝ Բավարիայի Գիտությունների ակադեմիայի պրեզիդենտ։ Հիմնական հետազոտությունները վերաբերում են օրգանական քիմիայի բնագավառին։ Լիբիխի աշխատանքները նպաստել են ռադիկալների տեսության հաստատմանը։ Առաջինն է ֆրանսիացի քիմիկոս է. Սուբեյրանի հետ միաժամանակ և նրանից անկախ ստացել քլորոֆորմ (1831) և քացախալդեհիդ (1835), հայտնաբերել հիպուրաթթուն, կաթնաթթուն և այլ կարբոնաթթուներ։ Կատարելագործել է օրգանական միացություններում ածխածնի և ջրածնի որոշման եղանակները (1831—1833), տվել խմորման և նեխման քիմիական տեսությունը։ 1840-թվականին առաջ է քաշել բույսերի հանքային սննդառության տեսությունը, որը նպաստել է երկրագործության մեջ հանքային պարարտանյութերի լայն կիրառմանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 610 CC-BY-SA-icon-80x15.png