Ֆրիդրիխ Կեկուլե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ֆրիդրիխ Կեկուլե
FriedrichKekulé
Frkekulé.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 7, 1829({{padleft:1829|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1][2]
Դարմշտադտ[3]
Մահացել է հուլիսի 13, 1896({{padleft:1896|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1][2] (66 տարեկանում)
Բոն[3]
Գերեզման Փոփելսդորֆեր Ֆրիդհոֆ
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտություն քիմիկոս, գիտնական և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Բոննի համալսարան և Գենտի համալսարան
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն[4]
Գիտական ղեկավար Յուստուս Լիբիխ
Պարգևներ Կոպլիի մեդալ, Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան և Pour le Mérite
Երեխա(ներ) Ստեֆան Կեկուլե
Friedrich August Kekulé Վիքիպահեստում


Ֆրիդրիխ Ավգուստ Կեկուլե ֆոն Շտրադոնից (գերմ.՝ Friedrich August Kekulé von Stradonitz, սեպտեմբերի 7, 1829, Դարմշտատ - հուլիսի 13, 1896, Բոնն), գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ, Դենտի (Դանտ, Բելգիա, 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստը ծնվել է Դարմշտատում, պաշտոնյայի ընտանիքում։ Մանուկ հասակում պատրաստվում էր դառնալ ճարտարապետ։ 1849 թվականին Կեկուլեն սկսեց ուսումնասիրել քիմիան Լիբիխի մոտ, 1852 թվականին ավարտելով համալսարանը Կեկուլն մեկնեց Փարիզ, որտեղ զբաղվեց քիմիայի ուսումնասիրություններով։ 1856 թվականին վերադառնալով Գերմանիա, հինեց քիմիական լաբորատորիա։ 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

բենզոլի ոգեշնչման կառուցվածքը

Գիտական ​​աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կեկուլեն ստացել է թիոքացախաթթու (1854), գլիկոլաթթու (1856), նիդերլանդացի քիմիկոս Ֆրանշիմոնի (1844-1919) հետ՝ եռֆենիլմեթան և անտրաքինոն (1872)։ Կեկուլեի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տեսական քիմիային։

Առաջինն է արտահայտել ծծմբի և թթվածնի «երկհիմնայնության» (այսինքն՝ երկատոմայնության կամ երկարժեքականության) մասին գաղափարը (18541857 թվականին տարրերը բաժանել է միահիմնայնության, երկհիմնայնության և եռհիմնայնության, գերմանացի քիմիկոս Ա. Կուբեի հետ միաժամանակ ածխածինը համարել քառատոմ տարր։ 1858 թվականին շոտլանդացի քիմիկոս Արչիբալդ Կուպերի հետ ցույց է տվել ածխածնի ատոմների միմյանց շղթայաձև միանալու ունակությունը։ Հետագա տարիներին Կեկուլեն մշակել է բազմատոմ ռադիկալների տեսությունը։ 1865 թվականին առաջարկել է բենզոլի կառուցվածքի ցիկլիկ բանաձևը։ Պարզել է ազոմիացությունների և դիազոմիացությունների կառուցվածքները։

Կեկուլեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1978 թվականին Կեկուլեի անունով է կոչվել կեկուլեն սինթեզը, ածխաջրածին, որը բաղկացած է 12 կոնդենսատ բենզոլային օղակներից մակրոցիկլիկ վեցանկյան տեսքով.[5]

Կեկուլեն

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Биографии великих химиков. Перевод с нем. под редакцией Быкова Г. В. — М.։ Мир, 1981. 320 с.
  • Волков В. А., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.։ ВШ, 1991. 656 с.
  • Джуа М., История химии, пер. с итал., М.։ Мир, 1966

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #118561022 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 Кекуле Фридрих Август, Кекуле Фридрих Август // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb125600832 Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  5. François Diederich, Heinz A. Staab (1978)։ «Benzenoid versus Annulenoid Aromaticity: Synthesis and Properties of Kekulene»։ Angewandte Chemie Int. Ed. 17 (5): 372–374։ doi:10.1002/anie.197803721 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 358 CC-BY-SA-icon-80x15.png