Ֆրիդրիխ Կեկուլե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ֆրիդրիխ Կեկուլե
գերմ.՝ Friedrich August Kekulé von Stradonitz
Frkekulé.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 7, 1829(1829-09-07)[1][2][3][…]
Դարմշտադտ, Հեսսենի մեծ դքսություն[4][5][6]
Մահացել էհուլիսի 13, 1896(1896-07-13)[1][2][3][…] (66 տարեկան)
Բոն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[5][6]
ԳերեզմանԲոն[6]
ՔաղաքացիությունFlag of Prussia (1892-1918).svg Պրուսիա[6] և Flag of Germany (1867–1918).svg Գերմանական ռայխ[6]
Մասնագիտությունքիմիկոս, մանկավարժ և համալսարանի դասախոս
Հաստատություն(ներ)Բոննի համալսարան, Գենտի համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան
Գործունեության ոլորտքիմիա և Օրգանական քիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[5]
Ալմա մատերԳիսենի համալսարան[6], Ludwig-Georgs-Gymnasium?, Դարմշտադտի տեխնիկական համալսարան և University of France?
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[1]
Գիտական ղեկավարՅուստուս Լիբիխ և Heinrich Will?[7]
Եղել է գիտական ղեկավարԱդոլֆ Բայեր և Richard Carl Johann Philipp Noe Anschutz?[7]
Հայտնի աշակերտներՅուլիոս Մեյեր, Յակոբ Հենդրիկ վանտ Հոֆֆ և Հերման Էմիլ Ֆիշեր
Ազդվել էJohn Stenhouse?
ՊարգևներԿոպլիի մեդալ[8] Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Երեխա(ներ)Ստեֆան Կեկուլե
August Kekulé Վիքիպահեստում

Ֆրիդրիխ Ավգուստ Կեկուլե ֆոն Շտրադոնից (գերմ.՝ Friedrich August Kekulé von Stradonitz, սեպտեմբերի 7, 1829(1829-09-07)[1][2][3][…], Դարմշտադտ, Հեսսենի մեծ դքսություն[4][5][6] - հուլիսի 13, 1896(1896-07-13)[1][2][3][…], Բոն, Քյոլնի վարչական շրջան, Հռենոսի պրովինցիա, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[5][6]), գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ, Դենտի (Դանտ, Բելգիա, 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կեկուլե Ֆրիդրիխ Ավգուստը ծնվել է Դարմշտադտում, պաշտոնյայի ընտանիքում։ Մանուկ հասակում պատրաստվում էր դառնալ ճարտարապետ։ 1849 թվականին Կեկուլեն սկսեց ուսումնասիրել քիմիան Լիբիխի մոտ, 1852 թվականին ավարտելով համալսարանը Կեկուլն մեկնեց Փարիզ, որտեղ զբաղվեց քիմիայի ուսումնասիրություններով։ 1856 թվականին վերադառնալով Գերմանիա, հինեց քիմիական լաբորատորիա։ 1858 թվականից) և Բոննի (1865 թվականից) համալսարանների պրոֆեսոր, Գերմանիայի քիմիական ընկերության նախագահ (1886

բենզոլի ոգեշնչման կառուցվածքը

Գիտական ​​աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կեկուլեն ստացել է թիոքացախաթթու (1854), գլիկոլաթթու (1856), նիդերլանդացի քիմիկոս Ֆրանշիմոնի (1844-1919) հետ՝ եռֆենիլմեթան և անտրաքինոն (1872)։ Կեկուլեի հիմնական աշխատանքները վերաբերում են տեսական քիմիային։

Առաջինն է արտահայտել ծծմբի և թթվածնի «երկհիմնայնության» (այսինքն՝ երկատոմայնության կամ երկարժեքականության) մասին գաղափարը (18541857 թվականին տարրերը բաժանել է միահիմնայնության, երկհիմնայնության և եռհիմնայնության, գերմանացի քիմիկոս Ա. Կուբեի հետ միաժամանակ ածխածինը համարել քառատոմ տարր։ 1858 թվականին շոտլանդացի քիմիկոս Արչիբալդ Կուպերի հետ ցույց է տվել ածխածնի ատոմների միմյանց շղթայաձև միանալու ունակությունը։ Հետագա տարիներին Կեկուլեն մշակել է բազմատոմ ռադիկալների տեսությունը։ 1865 թվականին առաջարկել է բենզոլի կառուցվածքի ցիկլիկ բանաձևը։ Պարզել է ազոմիացությունների և դիազոմիացությունների կառուցվածքները։

Կեկուլեն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1978 թվականին Կեկուլեի անունով է կոչվել կեկուլեն սինթեզը, ածխաջրածին, որը բաղկացած է 12 կոնդենսատ բենզոլային օղակներից մակրոցիկլիկ վեցանկյան տեսքով.[9]

Կեկուլեն

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Биографии великих химиков. Перевод с нем. под редакцией Быкова Г. В. — М.։ Мир, 1981. 320 с.
  • Волков В. А., Вонский Е. В., Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. — М.։ ВШ, 1991. 656 с.
  • Джуа М., История химии, пер. с итал., М.։ Мир, 1966

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Friedrich August Kekulé von Stradonitz — 2009.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 Кекуле Фридрих Август // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Թուրինի գիտությունների ակադեմիա — 1757.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 Biographisches Jahrbuch und Deutscher Nekrolog (գերմ.) / Hrsg.: A. BettelheimB. — Vol. 1, 1896. — S. 412—414.
  7. 7,0 7,1 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  8. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  9. François Diederich, Heinz A. Staab (1978)։ «Benzenoid versus Annulenoid Aromaticity: Synthesis and Properties of Kekulene»։ Angewandte Chemie Int. Ed. 17 (5): 372–374։ doi:10.1002/anie.197803721 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 358 CC-BY-SA-icon-80x15.png