Հարի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox book.png
Հարի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը
Harry Potter and the Philosopher'sStone
Harry Potter and the Sorcerer's Stone.jpg
ԱՄՆի հրատարակության պաշտոնական շապիկ
Հեղինակ Ռոուլինգ Ջոան
Անվանվել է Հարի Փոթեր և կախարդականքարը
Տեսակ գիրք
Ժանր Ֆանտաստիկա
Բնօրինակ լեզու բրիտանական անգլերեն[1]
Կերպար(ներ) Հարի Փոթեր, Հերմիոնա Գրեյնջեր, Ռոն Ուիզլի, Ալբուս Դամբլդոր, Սեվերուս Սնեյփ, Ռուբեուս Հագրիդ, Լորդ-Վոլան-դե-Մորթ
Ստեղծման տարեթիվ 1997, հունիսի 26
Նկարագրում է Կախարդականաշխարհ
Էջեր Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա 223, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 309, Ռուսաստան Ռուսաստան 309
Շարք Հարի Փոթեր
Հաջորդ Հարի Փոթերը և գաղտնի սենյակը
Կազմի հեղինակ Թոմաս Թեյլոր, Ջոնի Դադլ, Մերի Գրանդպրե, Կազու Կիբուիշի
Երկիր Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
Հրատարակման տարեթիվ հունիսի 26, 1997 և սեպտեմբերի 1, 1998
ԳՄՍՀ 2-07-054127-4 և 84-7888-561-7
OCLC 225631990
Պարգև(ներ) Q7575072? և Q452283?

«Հարի Փոթերը և Փիլիսոփայական քարը» (անգլ.՝ Harry Potter and the Philosopher's Stone), երիտասարդ Հարի Փոթերի մասին գրքերի առաջին վեպն է` գրված Ռոուլինգ Ջոանի կողմից: Վեպը պատմում է, թե ինչպես է Հարին իմանում, որ կախարդ է, հանդիպում է իր մտերիմ ընկերների հետ և «Հոգվարթս» մոգության և հմայության դպրոցի թշնամիներին, ինչպես նաև իր ընկերների հետ հանդիպում է չարագործ Վոլեն-դե-Մորթին, ով սպանել էր Հարիի ծնողներին (սպանության ժամանակ Հարին մեկ տարեկան էր):

Գիրքը հրատարակվել է տարբեր լեզուներով և նրա մոտիվներով նկարահանված է ֆիլմ:

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամենաուժեղ և մութ ուժերի բոլոր ժամանակների չարագործ Լորդ Վոլեն-դե-Մորթը սպանում է ամուսիններ Լիլի և Ջեյմս Փոթերներին, բայց հայտնի չէ թե ինչ պատճառներով անհետանում է, երբ ցանկանում է սպանել նրանց որդուն` Հարիին, ում ճակատին այդ դեպքից հետո կայծակի տեսքով սպի է մնում: Դրանից հետո ամբողջ աշխարհի կախարդները տոնում էին նրա անհետացումը, Հոգվարթս դպրոցի տնօրեն պրոֆեսոր Ալբուս Դամբլդորը, դպրոցի պրոֆեսոր Միներա Մաքգոնաագալը և Հոգվարթսի անտառապահ Ռուբեուս Հագրիդը թողնում են Հարիին իր բարեկամբերի մոտ` սովորական բրիտանական ընտանիք, ում կոչում էին Դուրզլիներ. Վերնոն Դուրզլին` գործիքների գործարանի տնօրեն, նրա կին Պետունյան (Լիլի Փոթերի քույրը) և նրանց որդի Դադլին: Դուրզլիները մագլներ են (կախարդներն այդպես են կոչում սովորական մարդկանց) և իրենցից ներկայացնում են բավական խստաբարո ընտանիք` նրանք ոչինչ չեն ընդունում կախարդանքի մասին և շատ են վախենում, որ ինչ-որ մեկը կիմանա իրենց կապի մասին կախարդական ընտանիքի հետ: Անցնում է 10 տարի: Դուրզլիները չի թաքցնում իր թշնամությունը Հարիի նկատմամբ, ով այսքան տարի ապրել է աստիճանների տակի խորդանոցում: Նա ոչինչ չգիտի իր ծագման մասին և հավատում է Դուրզլիներին, ովքեր պնդում են, որ Հարիի ծնողները մահացել են ավտովթարից: Մինչդեռ Հարիի մոտ, տարիքի հետ, նկատավում են կախարդական ունակություններ, որոնք նա ի վիճակի չէ կանխելու: Օրինակ, նա կարողանում է խոսել օձերի հետ: Հարիի 11-ամյակից մեկ շաբաթ առաջ Դուրզլիները ստանում են նամակներ հասցեագրված Հարիին: Վերնոնը ոչնչացնում է բոլոր նամակները` թույլ չտալով ընթերցել Հարիին, սակայն նամակները շարունակում են գալ, որտեղ էլ նրանք չլինեն: Դրանից հետո Դուրզլիները լողում են փոքրիկ կղզի, որտեղ իրենց կարծիքով ոք ոչ նրանց չէր գտնի: Հենց այդ գիշեր գալիս է Ռուբեուս Հագրիդը, ով Հարիին պատմում է իր ըտնանիքի մասին ճշմարտությունը, կախարդական աշխարհի և նամակների մասին. նամակում Հարիին հրավիրում էին սովորելու Հոգվարթսում: Հարին համաձայնվում է գնալ Հագրիդի հետ: Հաջորդ օրը, Գրինգոթս բանկում, Հագրիդը գումար է վերցնում Հարիի համար (դա նրա ժառանգությունն էր ծնողներից) և ինչ որ փաթեթ բանկի պահոցից, իսկ կախարդական խանութներից նրանք գնում են այն ամենը, ինչն անհրաժեշտ է ուսման համար: Հենց այստեղ էլ Հարին առաջին անգամ հանդիպում է իր հասակակից Դրակո Մալգոյին, ով բացասաբար է վերաբերվում մագլներին և մագլածնունդ կախարդներին, ինչպես նաև Հագրիդին:

1991 թվականի սեպտեմբերի 1-ին Հարին գնում է Հոգվարթս: Գնացքի մեջ նա ծանոթանում է Ուիզլի ընտանիքի փոքր զավակի` Ռոն Ուիզլիի հետ: Ռոնը դառնում է Հարիի մտերիմ ընկերը, իսկ Ռոնի և Հագրիդի մասին բացասաբար արտահայտվող Դրակո Մալֆոյը իր ընկերների` Քրեբի և Գոյլի հետ` իրենց թշնամին: Բացի այդ Հարին և Ռոնը գնացքում ծանոթանում են Հերմիոնա Գրեյնջերի հետ, ով մագլական ընտանիքից էր և Նեվիլ Լոնգբոթոմի` ով ուներ մաքուր կախարդական ծագում: Հետագայում նրանք դառնում են ընկերներ: Հոգվարթս ժամանելուց հետո առաջին դասարանցիներին բաժանում են ըստ «տների» կամ «միաբանությունների» միջև: Յուրաքանչյուր «տուն» ունի իր առանձնահատկությունները. Հափըլփաֆում են ամենաաշխատասերները, Ռեյվենքլոում` ամենախելացիները, Սլիզերինում` ամենախորամանկները, իսկ Գրիֆինդորում` ամենաքաջերը: Հարին, Ռոնը, Հերմիոնան և Նեվիլը հայտնվում են Գրիֆինդորում, իսկ Մալֆոյը` Սլիզերինում: Հարիի ուսմանը խանգարում են Դրակո Մալֆոյը թշնամանքը և հմայադեղերի պրոֆեսոր Սեվերուս Սնեյփը, ով ցանկացած առիթի հանում էր Գրիֆինդորից միավորները և իջեցնում էր Հարիի գնահատականները:

Կախարդների «Ամենօրյա մարգարե» թերթից Հարին իմանում է, որ անհայտ անձնինք ցանկացել են թալանել Գրինգոթսը այն օրը, երբ նա Հագրիդի հետ մտել է այնտեղ, սակայն այն պահոցը, որը նրանք ցանկացել են թալանել, դատարկ է եղել: Հարին հիշում է, որ Հագրիդը ինչ որ բան էր վերցրել այդտեղից և պետք է բերեր այն Դամբլդորին: Ցախավելի վրա իր առաջին հիանալի թռիչքից հետո Հարիին նշանակում են միաբանության Որսորդ` քվիդիչ կոչվող խաղում, որը կախարդական աշխարհում ամենահայտնին է և սիրվածը: Հանկարծակի Հարին, Ռոնը և Հերմիոնան հայտնաբերում են, որ Հոգվարթսի սենյակներից մեկում, ուր ուսանողներին արգելվում է մտնել, պահվում է երեքգլխանի շուն (ում Հագրիդը անվանում է Խավիկ), ով ինչ որ բան է պահպանում: Նրանք որոշում են, որ Խավիկը հավանաբար պահպանում է այն, ինչը ցանկացել են առևանգել Գրինգոթսից: Նրանց կասկածները հաստատում է Հագրիդը իր պատահաբար բերանից դուրս թռցրած խոսքով. այն, ինչ պահպանվում է Հոգվարթսում վերաբերվում է միայն Դամբլդորին և Նիկոլաս Ֆլամելին: Ընկերները փորձում են պարզել, թե ով է Ֆլամելը:

Քվիդիչի խաղի ժամանակ, երբ Գրիֆինդորը խաղում էր ընդդեմ Սլիզերինի չգիտես թե ով (հերոսների կարծիքով`Սնեյփի) ցանկանում էր Հարիին ցած գցել ցախվելից, սակայն արդյունքում սնիչը Հարին բռնում է բերանով և Գրիֆինդորը հաղթում է: Հարիի անհաջող փնտրտուքներից հետո Հարին Ֆլամելի անունը գտնում է շոկոլադե գորտ կոնֆետի քարտերից մեկի վրա, որտեղ գրված է, որ Դամբլդորը մեծ օգնություն է ցուցաբերել Նիկոլասին իր առաջին և միակ փիլիսոփայական քարի ստեղծման գործում, որի միջոցով կարելի է ձեռք բերել անմահություն և յուրաքանչյուր մետաղ վերածել ոսկու: Հագրիդը պատմում է ընկերներին, որ Փիլիսոփայական քարը իսկապես գտնվում է դպրոցում և պրոֆեսորները այն պահպանում են: Ավելի ուշ Հարին իմանում է, որ Հագրիդը ունի վիշապ: Բայց քանի որ դրանց պահելն արգելվում է, ընկերները օգնում են Հագրիդին վիշապին ուղարկել Ռոնի եղբոր` Չալի Ուիզլլի մոտ, ով մասնագիտացված էր վիշապների գործի մեջ: Մալֆոյը այս մասին հայտնում է Հոգվաթրսի աշխատող Ֆիլչին: Գրիֆինդորի գլխավոր պրոֆեսոր Մաքգոնագալը, չի հավատում վիշապի մասին պատմությանը, սակայն տեսնելով երեխաներին գիշերը ամրոցում` Գրիֆինդորից հանումէ 150 միավոր (50 միավոր յուրաքաչյուրից` Նեվիլից, Հերմիոնայից և Հարիից), որի հետևանքով նրանք միաբանությունների մրցույթում հայտնվում են վերջին տեղում: Բոլոր չորսին հասնում է պատիժ (Մալֆոյին նույնպես) և նրանք ուղարկվում են Արգելված անտառ Հագրիդի հետ: Պարզվում է, որ ինչ որ մեկը սպանել է միաեղջյուրի: Կենտավրոս Ֆլորենցը բացատրում է Հարիին, որ միաեղջյուրի սպանությունը աններելի հանցանք է, որի նպատակն է երկարացնել կյանքը կենդանու արյան շնորհիվ: Սակայն միաեղջյուրի արյուն խմողը անիծվում է: Հարին, Ռոնը և Հերմիոնան հասկանում են, որ դա Վոլան-դե-Մորթն է, ով ցանկանում է վերադարձնել իր մարմինը:

Հարին եզրակացնում է, որ անծանոթը, ով Հագրիդին տվել էր վիշապը, ինչ որ կերպ կապված է Փիլիսոփայական քարի հետ: Հագրդիը խոստովանում է Հարիին, որ պատմել է անծանոթին, որ Խավիկին հանգստացնելու համար անհրաժեշտ է երաժշտություն նվագել: Դպրոցում Դամբլդորի բացակայության պատճառով Հարին, Ռոնը և Հերմիոնան որոշում են անտեսանելիության թիկնոցի տակ թաքնվելով վերցնել Փիլիսոփայական մինչՍնեյփը կհասցնի վերցնել այն Վոլան-դե-Մորթի համար: Քարին հասնելու ճանապարհին առաջանում են բազմաթիվ խոչընդոտներ: Արդյունքում սենյակներից մեկում հայտնվում է պրոֆեսոր Քվիրելը: Քվիրելն ասում է, որ նա է սպանել միաեղջյուրին և ցանկանում է առևանգել Փիլիսոփայական քարը: Այդ նա էր քվիդիչի խաղի ժամանակ փորձում Հարիին սպանել, իսկՍնեյփը հակառակը` փորձում էր փրկել նրան, իսկ Հերմինոն պատահաբար հարվածելով Քվիրելին, խանգարել է նրան: Վոլան-դե-Մորթը, ով միավորվել էր ուսուցչի մարմնի մեջ, պահանջում է Հարիից քարը, ով հրաժարվում է նրան քարը տալուց: Հարիին հաջողվում է փրկել քարը և հաղթել Քվիրելին: Հարին Վոլան-դե-Մորթի հետ հանդիպումից հետո ապաքինվում էր Հոգվարթսի հիվանդանոցում: Նրան է այցելում Դամբլդորը և պատմում, որ նրա մայրը` Լիլի Փոթերը պաշտպանել է Հարիին կյանքի գնով: Դա էլ արգելք է հանդիսացել և Վոլան-դե-Մորթը չի կարողացել սպանել նարն:Սնեյփը ատել է և ատում է Հարիի հորը, սակայն վերջինս փրկել էՍնեյփի կյանքը, այդ իսկ պատճառովՍնեյփը փորձում էր փրկել Հարիի կյանքը: Ֆլամելը որոշում է ոչնչացնել Փիլիսոփայական քարը, որպեսզի Վոլան-դե-Մորթին զրկի այն հաջորդ անգամ գողանալուց: Գրիֆինդորը քվիդիչի վերջին խաղում պարտվում է, քանի որ Հարին հիվանդ էր և չէր կարող մասնակցել խաղին:

Ուսումնական տարին մոտենում է իր ավարտին: Սակայն Փիլիսոփայակն քարը փրկելու համար Դամբլդորը 50-ական միավոր է տալիս Ռոնին և Հերմիոնային, 60 միավոր` Հարիին և 10` Նեվիլին: Այսպիսով Գրիֆինդորը հաղթում է միաբանությունների մրցույթում: Բոլոր ուսանողները նստում են գնացք և վերադառնում Լոնդոն:

Հետաքրքիր փաստեր [2][խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գրքում գրեթե անգլուխ Նիքը գլխատվել է, սակայն ոչ մինչև վերջ` նրա գլխին կացնով հարվածվել է 45 անգամ, սակայն մինչև վերջ գլուխը չի կտրվել:
  • Վոլեն-դե-Մորթի անունը ֆրանսերենից նշանակում է «մահից փախչող»:
  • Պրոֆեսոր Ֆլիթվիքը` հմայախոսքերի ու դյութաղոթքների ուսուցիչը, հասակով այդքան կարճ է եղել, քանի որ նրա նախապապերը եղել են գոբլիններ (Գրինգոթս բանկի աշխատողներ, ովքեր ունեն կարճ հասակ, երկար մատներ և ոտքեր)
  • Եթե մագլը տեսներ Հոգվարթսը, ապա նրա առջև կհայտնվեր այսպիսկի ցուցանակ «Չմտնել, վտանգավոր շինարարություն»:
  • Ջինի Ուիզլին` Ուիզլիների ընտանիքի դուստրը, միակ աղջիկ զավակն էր բազմաթիվ սերունդներից հետո:
  • Ջ. Ռոուլինգը Հարիին տալիս է մեծ քանակությամբ ժառանգություն, քանի որ ինքն էլ այդ ժամանակ գտնվում էր ծանր ֆինանսական վիճակում և չէր ցանկանում, որ իր հերոսը նույնպես լինի այդպիսին:
  • Սկզբում Ռոուլինգը Դրակոյի համար ընտրել էր Սփինքս կամ Սփանջեն ազգանունները, սակայն հետո փոխարինել էր Մալֆոյ ազգանվամբ:
  • Ռոուլինգը Հարիին նկարագրում է ակնոցներով, որպեսզի ցույց տա նրա անպաշտպանությունը:
  • «Փիլիսոփայական»-ը ԱՄՆ-ի հրատարակիչների խորհրդով փոխվել է «Կախարդական»-ի, սակայն հետագայում Ռոուլինգը զղջացել է իր արարքի համար:
  • Ռոուլինգի ամենասիրած վայրը Հոգվարթսում Արգելված անտառն է:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]