Կոնրադ Լորենց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Կոնրադ Լորենց
Konrad Lorenz
Konrad Lorenz.JPG
Ծնվել էնոյեմբերի 7, 1903(1903-11-07)[1][2][3][…]
Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա[1][4]
Մահացել էփետրվարի 27, 1989(1989-02-27)[1][2][3][…] (85 տարեկան)
Վիեննա, Ավստրիա[1]
ԳերեզմանՍանկտ Անդրե-Վյորդերն
ՔաղաքացիությունFlag of Austria.svg Ավստրիա
Մասնագիտությունէթոլոգ, կենդանաբան, կենսաբան, համալսարանի պրոֆեսոր, գրող, բժիշկ, փիլիսոփա, հոգեբան և բնագետ
Հաստատություն(ներ)Վիեննայի համալսարան, Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան և Քյոնիգսբերգի համալսարան
Գործունեության ոլորտԷթոլոգիա և փիլիսոփայություն
Պաշտոն(ներ)հոգեբան
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լեոպոլդինա, Ավստրիայի գիտությունների ակադեմիա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[5], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Բավարիական գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատերԿոլումբիայի համալսարան (1923), Վիեննայի համալսարան (1928) և Վիեննայի համալսարան (1933)
Գիտական աստիճանբժշկության դոկտոր (1928) և փիլիսոփայության դոկտոր (1933)
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն[2]
ՊարգևներԲժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[1][6] Չինո դել Դուկա մրցանակ[7] Մեծ Խաչ աստղով և ուսի ժապավենով Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան Քալինգի մրցանակ[8] Գիտության և արվեստի Բաբարիական Մաքսիմիլիանի շքանշան Վիեննա քաղաքի գիտության մրցանակ Վիեննայի պատվավոր քաղաքացի Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ և Ավստրիական պատվո նշան «Գիտության և արվեստի համար»
ԿուսակցությունՆացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցություն (1944)
Ամուսին(ներ)Margarethe Gebhardt?
ՀայրԱդիլֆ Լորենց
Konrad Lorenz Վիքիպահեստում

Կոնրադ Լորենց (1903, նոյեմբերի 7, Վիեննա - 1989, փետրվարի 27, Վիեննա), ավստրիացի գիտնական, էթոլոգիայի՝ կենդանիների վարքագիծն ուսումնասիրող գիտության հիմնադիրներից, բնազդն ուսումնասիրող առաջին գիտնականներից, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր[9] (1973

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհրդային ռազմագերի Լորենցը

Ծնվել է բժիշկ Ադոլֆ Լորենցի ընտանիքում։ 1922 թ. ընդունվել է Կոլումբիայի համալսարանը, 1923 թվականից ուսումը շարունակել է Վիեննայի համալսարանում՝ 1928 թ. ստանալով բժշկագիտության դոկտորի կոչում։ 1933 թ. ավարտում է ասպիրանտուրան՝ բնագիտական որակավորմամբ։ Եղել է Զեևիզենի (Գերմանիա) համեմատական ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի տնօրեն։ 1938 թվականին Գերմանիայի կողմից Ավստրիայի անշլյուսից հետո կամավոր անդամագրվել է Նացիոնալ-սոցիալիստական ​​գերմանական բանվորական կուսակցությանը։

Նրան վերագրվում են հետևյալ տողերը[10]

«Բնական ընտրությունը ի օգուտ հասարակության պետք է իրականացվի որոշակի հասարակական կառույցի միջոցով, եթե մարդկությունը չի ցանկանում ոչնչանալ դրդված այլասերման արդյունքում։ Ռասսայական գաղափարախոսությունը՝ որպես պետության հիմք, թույլ կտա մեծ բաների հասնել այս ասպարեզում։ Մենք կարող ենք ու մենք պետք է վստահենք մեր լավագույն քաղաքացիների բնական բնազդներին՝ ձերբազատվելու բնակչության այն տարրերից, որոնց կրում ենք իրենց մեջ կեղտ»։ Հետագայում նա պնդել է, որ նկատի չի ունեցել մարդկանց ֆիզիական ոչնչացում։ Իսկ ուսումնասիրողները ենթադրում են, որ նա կարող էր նկատի ունենալ պարտադիր ստերջացումը, որը մինչ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը տարածված էր գիտական շրջանակներում[11]։

1941 թ. պրոֆեսորին զորակոչեցին վերմախտի շարքերը։ 1942 թ. պրոֆեսորը հայտնվում է արևելյան ճակատի թիկունքային հոսպիտալներից մեկի նյարդային բաժանմունքի կրտսեր բժշկի պաշտոնում։ Աշխատանքից ազատ ժամանակ Լորենցը ուսումնասիրել է մարդկային հոգեբանության պաթոլոգիաները։ 1944 թ. Լորենցին տեղափոխել են Վիտեբսկի դաշտային հոսպիտալ։ Կարմիր բանակի հարձակման ժամանակ Կոնրադը վիրավոր վիճակում գերի է ընկնում։ Սկզբում հայտնվում է Սմոլենսկում, ապա որպես ռազմագերի տեղափոխվում Հայաստան՝ Սևանում ռազմագերիների ճամբար։ Նա հիշվել է ժամապահներին նրանով ու ազատ ժամանակ որսում էր կարիճների ու հում վիճակում ուտում դրանք։ Նշվում է, որ նա նաև ժամանակ էր գտնում ուսումնասիրելու շրջակա տարածքի կենդանական աշխարհը, հետևել կենդանիների պահվածքը։


Պատերազմի ավարտից հետո Լորենցը նամակով դիմում է ակադեմիկոս Լևոն Օրբելուն՝ խնդրելով միջնորդել Ստալինի մոտ՝ իրեն գերությունից ազատելու։ Օրբելին օգնում է Լորենցին[12]։

1950-ական թվականներին Կոնրադ Լորենցը ցույց է տվել, որ սագի ճուտիկները ձվերից դուրս գալուց հետո առաջին 16 ժամերի ընթացքում հետևում են իրենց տեսած բոլոր առարկաներին, ինչը բնածին վարքի դրսևորում է, իսկ որ հետագայում գնում են միայն որոշակի առարկայի հետևից՝ ձեռքբերովի վարքի տարր է։

Անդամակցություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1964 թ. Գիտության և արվեստի Ավստրիայի շքանշան
  • 1969 թ. Գիտության մասսայականացման համար Կալինգա մրցանակ
  • 1972 թ. Humboldt հասարակության Ոսկե Մեդալ
  • 1973 թ. Նոբելյան մրցանակ ֆիզիոլոգիայից
  • 1984 թ. Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Խաչ և աստղ շքանշան
  • 1984 թ. Գիտության և արվեստի Bavarian Maximilian մեդալ

Մեջբերումներ Կոնրադ Լորենցից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Մի՞թե էթոլոգը, որ նպատակադրել է կենդանիների մասին իմանալ ավելի շատ, քան հայտնի է որևէ մեկին, չպետք է մարդկանց հաղորդի կենդանիների ինտիմ կյանքի վերաբերյալ իր ունեցած գիտելիքները: Վերջ ի վերջո, յուրաքանչյուր գիտնական իր պարտքը պետք է համարի հանրամատչելի ձևով լայն հասարակությանը պատմել այն մասին, ինչով զբաղվում է[13]: Aquote2.png


Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լորենց Զ. Կոնրադ, «Սողոմոն թագավորի մատանին», Ե.: Հայաստան, 1982.-248էջ[14]
  • «Մարդը գտնում է իր բարեկամին»
  • «Քաղաքակիրթ մարդկության 8 մահացու մեղքերը»
  • «Էթոլոգիայի ներածությունը»

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]