Իվան Ֆեոդորով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Իվան Ֆեոդորով (այլ կիրառումներ)
Իվան Ֆեոդորով
Rus Stamp-Ivan Fedorov-1983.jpg
Ծնվել է մոտ. 1510
Ծննդավայր Մոսկվայի մեծ իշխանություն
Մահացել է դեկտեմբերի 5 (15), 1583[1]
Մահվան վայր Լվով, Lwów Land, Ruthenian Voivodeship, Lesser Poland Province of the Polish Crown, Լեհական թագավորության թաց, Ռեչ Պոսպոլիտա
Քաղաքացիություն Ռեչ Պոսպոլիտա
Lob flag moskovskiy.svg Մոսկվայի մեծ իշխանություն
Կրթություն Կրակովի համալսարան
Մասնագիտություն տպագրիչ, տպագրիչ և հրատարակիչ
Ivan Fyodorov Վիքիպահեստում
Իվան Ֆեոդորովի արձանը Մոսկվայում

Իվան Ֆեոդորով (ռուս.՝ Ива́н Фёдоров, Իվան Ֆեոդորով Մոսկվիտին, մոտ. 1510, Մոսկվայի մեծ իշխանություն - դեկտեմբերի 5 (15), 1583[1], Լվով, Lwów Land, Ruthenian Voivodeship, Lesser Poland Province of the Polish Crown, Լեհական թագավորության թաց, Ռեչ Պոսպոլիտա), գրատպության հիմնադիրը Ռուսաստանում և Ուկրաինայում։

1563 թվականի ապրիլի 19-ից մինչև 1564 թ. մարտի 1-ը տպագրիչ Պյոտր Մստիսլավեցի հետ տպագրել է «Առաքյալը», որը ռուսերեն առաջին թվագրված տպագիր գիրքն է՝ առատ զարդանկարված։

Իվան Ֆեոդորովը ստեղծել է այսպես կոչված հին տպագիր ոճը։ 1565 թ. Ֆեդորովը և Մստիսլավեցը Մոսկվայում տպագրել են «Ժամագիրք» (երկու հրատարակություն)։ 1566 թ., խուսափելով եկեղեցական հետապնդումներից, նրանք հեռացել են ռուսական պետությունից և հաստատվել Լիտվայում։ Զաբլուդովոյում հիմնադրած նոր տպարանում 1569 թ. տպագրել են «Ուսուցանող ավետարան», 1570 թ.-ին՝ «Սաղմոսագիրք»՝ «Ժամագրքով»։ Այնուհետև Ֆեդոդորովը տեղափոխվել է Լվով, որտեղ 1574 թվականին տպագրել է «Առաքյալ»-ի նոր հրատարակությունը՝ իր վերջաբանով։ Նույն թվականին հրատարակել է «Այբբենարան»՝ ռուսերեն առաջին տպագիր դասագիրքը։ Չորրորդ տպարանը Իվան Ֆեոդորովը հիմնադրել է Օստրոգում, որտեղ 1578 թ. հրատարակել է այբբենարան, 1580 թ.-ին՝ «Նոր կտակարանը»՝ «Սաղմոսագրքով» և այբբենական-առարկայական ցուցիչ՝ «Գիրք պիտոյիցը», 1580-1581 թթ. առաջին լրիվ սլավոներեն Աստվածաշունչը (այսպես կոչված Օստրոգյան աստվածաշունչը) և այլն։

Իվան Ֆեոդորովը բազմաշնորհ վարպետ էր, ձուլել է թնդանոթներ, հայտնագործել է բազմափող հրասանդը։ 1909 թվականին Մոսկվայում բացվել է նրա հուշարձանը (քանդակագործ՝ Ս․ Մ․ Վոլնուխին)։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Зернова А․ С․ Начало книгопе чатания в Москве и на Украине, М․, 1947․
  • Бахтиаров А. А. История книги на Руси. — СПб., 1890. (էլ. տարբերակով)
  • Яким Запаско. Мистецька спадщина Івана Федорова. — Львів, 1974.
  • Немировский Е. Л. Первопечатник Иван Федоров // Острожская азбука Ивана Федорова. Исследование. Словоуказатель. — М.։ Книга, 1983. — С. 9—20.
  • Бендасюк С. Ю. Общерусский первопечатник Иван Фёдоров и основанная им братская Ставропигийская печатня во Львове. — Львов, 1934. (էլ. տարբերակ)
  • Немировский Е. Л. Иван Фёдоров (около 1510 - 1583) / Отв. ред. А. А. Чеканов. — М.։ Наука, 1985. — 320 с. — (Научно-биографическая литература). — 50 000 экз.
  • Немировский Е. Л. Иван Фёдоров. Начало книгопечатания на Руси։ Описание изданий и указатель литературы։ К 500-летию со дня рождения великого русского просветителя. – М.։ Пашков дом, 2010.
  • Дзюбан Р. Друкарів захоплено в Полоцьку (до початків білоруського, українського та московського друкарства). Робоча гіпотеза / Роман Дзюбан. - Львів, 2013. - 64 с. ։ іл.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png