Աուրելիոսի կամուրջ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox bridge1.png
Աուրելիոսի կամուրջ
010101 13 ponte sisto 1.JPG
Անունով Սիքստոս IV
Երկիր Իտալիա
Տեղանք Ռեգոլա և Տրաստևերե
Տեսակ քարե կամուրջ, ճանապարհային կամուրջ և կամարաձև կամուրջ
Հատում է Տիբեր
Ճարտարապետ(ներ) Բաչիո Պոնտելլի
Կոորդինատներ: 41°53′32.409600100001″ հս․ լ. 12°28′14.858400099999″ ավ. ե. / 41.89233600002777536° հս․. լ. 12.47079400002777660° ավ. ե. / 41.89233600002777536; 12.47079400002777660
Աուրելիոսի կամուրջը գտնվում է Իտալիաում
Աուրելիոսի կամուրջ
Ponte Sisto (Rome) Վիքիպահեստում


Պոնտե Սիստո (իտալ.՝ Ponte Sisto, լատ.՝ Pons Sixti), կամուրջ Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմում: Հայտնի է նաև pons Agrippae, pons Aurelius, pons Antonini, pons Valentiniani և ponte Gianicolense անուններով։ Հատում է Տիբեր գետը, կապում է Ռեգոլա շրջանի Վիա դեյ Պետտինարի փողոցը և Տրաստևերե շրջանի Տրիլուսսա հրապարակը: Ներկայիս կամուրջը կառուցվել է 1473-1479 թվականներին Սիքստոս IV Պապի հովանավորությամբ: Կառուցումը գլխավորել է Ճարտարապետ Բաչիո Պոնտելին: Նա օգտագործել է նախկին` Պոնս Աուրելիոս կամրջի հիմքերը, որը կործանվել էր միջին դարերում:

Պոնս Աուրելիոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախկին Պոնտե Սիստո կամուրջը` Պոնս Աուրելիոսն առաջին անգամ հանդիպել է 4-րդ և 5-րդ դարերում, և ավելի ուշ հայտնի է եղել միջնադարում որպես «Pons Antoninus», «Pons Antonini in Arenula», և «Pons Ianicularis id est pons ruptus vulgariter nominatus et Tremelus et Antoninus»[1]: Պոնս Անտոնինոսը մասամբ ավիրվել է 772 թվականին՝ այն ժամանակ, երբ Լոմբարդի արքա Դեզիդերիուսը գրավում է Հռոմը: Կամուրջն իր ներկայիս տեսքը ստացել է Սիքստոս IV Պապի օրոք, և այն ներկայումս կրում է նրա անունը:

Պոնտե Սիստոն Վերածննդյան ժամանակաշրջանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կամրջի ճարտարապետությունն առանձնահատուկ է, քանի որ այն ունի շրջանաձև «oculus»: Դա կառուցվել է, որպեսզի ջրհեղեղների ժամանակ նվազեցնի գետի ճնշումը կամրջի վրա:

Կամրջի ձախ ծայրերում տեղադրվել են երկու մարմարե սալաքարերի կրկնօրինակներ, որոնց վրա գրված են լատիներեն արձանագրություններ: Դրանք կազմել է Վերածննդյան ժամակաշրջանի հումանիստ Բարտոլեմո Պլատինան՝ ի պատիվ Սիքստոս IV Պապի` կամուրջը կառուցելու կապակցությամբ:

XYSTVS IIII PONT MAX

AD VTILITATEM P RO PEREGRINAEQVE MVLTI

TVDINIS AD JVBILAEVM VENTVRAE PONTEM

HVNC QVEM MERITO RVPTVM VOCABANT A FVN

DAMENTIS MAGNA CVRA ET IMPENSA RESTI

TVIT XYSTVMQVE SVO DE NOMINE APPELLARI VOLVIT

և MCCCCLXXV

QVI TRANSIS XYST QVARTI BENEFICIO

DEVM ROGA VT PONTEFICEM OPTIMVM MAXI

MVM DIV NOBIS SALVET AC SOSPITET BENE

VALE QVISQVIS ES VBI HAEC PRECATVS

FVERIS

Վիա դեյ Պետտինարի և Վիա Գիուլիա փողոցների անկյունում մի ժամանակ շատրվան կար` Ակվա Պաոլան, որն իրենից ներկայացնում էր հռոմեական ջրուղի: Պողոս V Պապի օրոք այն վերագործածվել է, որով Բրաչչիանո լճից ջուր էր բերվում Տրաստևերե, և այնտեղից էլ գետի վրայով տարվում էր Կամպո Մարզիո: Ակվա Պաոլայի ջուրն այսօր ևս ութ մեծ խողովակներով անցնում է գետի վրայով:

Բարոկկո և ժամանակակից շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ponte Sisto and Dome od St. Peter at night.jpg

1662 թվականի օգոստոսի 20-ին կամուրջը հսկող կորսիկացի զինվորների և ֆրանսիացի դեսպանի շքախմբի միջև ծեծկռտուք է սկսվում, որի արդյունքում լուծարվում է կորսիկական պահակախումբը, որը ոստիկանական պարտականություն էր կատարում Հռոմում[2]։

1870 թվականի ռիսորզիմենտոյից հետո Ակվա Պաոլայի շրջակա կառույցները քանդվում են Lungotevere՝ բուլվարի կառուցման համար։ Շատրվանը տեղափոխվում է Տրիլուսսա հրապարակ՝ կամրջի մյուս կողմում, որտեղ էլ մինչ օրս գործում է։

1877 թվականին երկու մեծ թուջե անցատեղեր ավելացվեցին կամրջի երկու կողմերում։ Զգալի հակասություններից հետո Հռոմի քաղաքապետ Ֆրանչեսկո Ռուտելլին 2000 թվականին քանդեց դրանք, և այդուհետ կամրջի երթևեկությունը սահմանվեց հետիոտների համար։

Պոնտե Սիստո կամուրջը կապում է հայտնի Կամպո դե Ֆիորին (Վիա դեյ Պետտինարի փողոցի միջով) և վիա Գիուլիան Տրիլուսսա հրապարակը (Տրաստևերե շրջան)։ Ուրբաթ երեկոներին այստեղ իրենց ժամանցն են անցկացնում երիտասարդ հռոմեացիները և զբոսաշրջիկները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. The "Antonine Bridge", the Bridge of the Antonines in via Arenula", and the "Bridge to the Janiculum, that is, the broken bridge commonly called both 'Tremelus' and 'Antonine'".
  2. Ceccarelli (1940) p. 25-6

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ceccarelli, Giuseppe (Ceccarius) (1940). Strada Giulia (in Italian). Rome: Danesi.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]