Տրաստևերե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Տրաստևերե

Զինանշան
CoA Rione XIII Trastevere.svg
ԵրկիրԻտալիա Իտալիա
ԿարգավիճակՀռոմի շրջան
Մտնում էՄունիսիպիո I, Municipio I? և Հռոմ
Տարածք180,08 հեկտար[1]
Roma Rione XIII Trastevere locator map.svg
Հիմնադրված է13-րդ դար թ.
Սահմանակցում էBorgo?, Ponte?, Ռեգոլա, Ripa?, Portuense?, Gianicolense? և Aurelio?
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ06
Ավտոմոբիլային կոդRM
Տրաստևերեի զինանշանը

Տրաստևերե (իտալ.՝ Trastevere)[2], Հռոմի տասներեքերորդ վարչական շրջանը, գտնվում է Տիբերի արևմտյան ափին, Վատիկան քաղաք-պետության հարավային մասում և Մունիսիպիո I-ի մեջ: Քաղաքի անունը ծագում է լատիներեն Tiberim բառից, որը բառացիորեն նշանակում է «Տիբերի մյուս կողմում»: Դրա զինանշանը կարմիրի վրա առյուծի ոսկեգույն գլուխ է, որի նշանակությունն անհայտ է: Տրաստևերտեն հյուսիսից սահմանակցում է տասնչորսերորդ վարչական շրջանին՝ Բորգոյին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հռոմի առաջին սինագոգը
Տրաստևերեին բնորոշ նեղ փողոց Գիանիկոլո բլրից

Հռոմեական կայսրության տարիներին (Ք.Ա. 753-509թթ.) Տիբերին հարակից տարածքը պատկանում էր թշնամի Էտրուսկներին: Այն հռոմեացիները կոչում էին Ripa Etrusca (Էտրուսկական ափ): Հռոմն այն գրավեց, որպեսզի իր տիրապետության տակ պահեր և մուտք գործեր գետի երկու ափերն էլ, բայց Հռոմին այդ կողմի շինությունները հետաքրքիր չէին: Փաստորեն Տրաստևերեն քաղաքի մյուս մասին կապող միակ բանը Պոնս Սուբլիկուս (լատ.՝ փայտից կառուցված կամուրջ) անունով փայտե փոքր կամուրջն էր:

Ք.Ա. 509 թ. Հանրապետության օրոք նավարկողների և ապրուստ վաստակող ձկնորսների թիվն աճեց, և շատերըքաղաքա ցիություն ստացան Տրաստևերեում: Արևելքից եկած ներգաղթյալները՝ հիմնականում հրեաներն ու սիրիացիները, նույնպես հաստատվեցին այնտեղ: Տարածքը սկսեց համարվել Օգոստոս քաղաքի մի մասը, որը Հռոմը բաժանեց 14 շրջանների (լատ. Regions): Ներկայիս Տրաստևերեն XIV էր և կոչվում էր Տրանս Տիբերիմ:

Հռոմի Հանրապետության անկումից ի վեր տարածքը նաև մի կարևոր հրեական համայնքի կենտրոն էր[3], որոնք այնտեղ բնակվեցին մինչև միջնադարի ավարտը: Հռոմի առաջին սինագոգը գտնվում է այս թաղամասում: Շենքը կառուցվել է 908թ. և բառարանագիր Նատան բեն Ռեչինի ջանքերով 1073թ. դարձել է սինագոգ: Շենքում նաև մկրտարան կար: Կենտրոնաական սյան հիմքին դեռևս տեսանելի են հրեական գրությունները[4]: Այն դադարեց սինագոգ լինել, երբ հրեաները 16-րդ դարի կեսերին ստիպված եղան տեղափոխվել Տիբեր գետի մյուս ափին գտնվող Հռոմեական գետտո: Հիմա այն օգտագործվում է առևտրական նպատակներով և գտնվում է Վիկոլո դելլ՛Ատլետա 14 հասցեում[5]:

Որպես իմպերիալիստական դարաշրջանից մնացած հարստություն, մի քանի կարևոր անձիք որոշեցին իրենց վիլլաները կառուցել Տրաստևերեում՝ ներառյալ Կլոդիան (Կատուլլուս-ընկեր) և Հուլիոս Կեսարը (նրա պարտեզով վիլլան՝ Հորթի Կեսարիսը)։ Այդ վարչական շրջանում էր գտնվում Հռոմի ամենահին եկեղեցիներից երկուսը՝ Տիտուլուս Կալիքսթին, որն ավելի ուշ կոչվեց Սանտա Մարիա ին Տրաստևերե, և Տիտուլուս Չեչիլիան՝ Սանտա Չեչիլիա ին Տրաստևերե։

Սանտա Մարիա ին Տրաստևերեի վերանդան գիշերը

Որպեսզի գետի աջ ափին ամրոց ունենան և Յանիկուլում բլուրն իրենց տիրապեության տակ պահեն, Տրանստիբերիմը մասամբ ներառվեց Ավրելիանոս կայսեր (270–275) կոմղից կառուցված Ավրելիանոսի պատի ներսում՝ քաղաքը գերմանական ցեղերից պաշտպանելու համար։

Միջնադարում Տրաստևերեում կային նեղ, ոլոր-մոլոր, անկանոն փողոցներ, դեռ ավելին․ միգնաների (շենքերի առջև կառույց) պատճառով տեղ չէր լինում, որ վագոններն անցնեին։ 15-րդ դարի վերջին այդ միգնանիները քանդեցին։ Այնուամենայնիվ Տրաստևեևեն մնաց նեղ փողոցներիլաբիրինթոս։ Խիստ հակադրություն կար բարձր խավի մեծ, շքեղ տների և աղքատների փոքր, կիսափուլ տների միջև։ Մինչև 15-րդ դարի վերջի Սիքստոս IV-ի ժամանակները քաղաքում մայթեր չկային։ Սկզբում օգտագործվում էին աղյուսներ, բայց ավելի ուշ դրանք փոխարինվեցին սալաքարերով որոնք ավելի հարմար էին վագոնների համար։ Հռոմեական շրջանից ի վեր շնորհիվ դրա մասնակի մեկուսացված լինելուն (Տիբերից այն կողմ) և այն փաստի, որ դրա բնակչությունը բազմամշակութակիր էր, Տրաստևերեի բնակիչները, որ կոչվում էին տրաստևերինի, զարգացրին իրենց իսկ մշակույթը։ 1744թ․ Բենդիկտ XIV փոխեց շրջանի սահմանները՝ Տրաստևերեին տալով իր ներկայիս սահմանները։

Մեր օրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս Տրաստևերեն պահպանում է իր տեսակը՝ շնորհիվ իր՝ սալաքարով պատված նեղ փողոցների՝ եզրագծված հին տներով։ Գիշերները տեղացիներն ու զբոսաշրջիկները միասին հավաքվում են շատ գարեջրատներում ու ռեստորաններում[6], բայց Տրաստևերեն պահպանում է իր իսկ կարևոր դերը։ Տարածքը նաև մի քանի օտարերկրյա ակադեմիական հաստատությունների տուն է՝ ներառյալ Հռոմի Ամերիկյան Համալսարանը և Ջոն Քաբոթի համալսարանը (երկուսն էլ ամերիկյան մասնավոր համալսարաններ են), Հռոմի Ամերիկյան ակադեմիան, Թոմաս Մորի լիբերալ արվեստի քոլեջի Հռոմի կամպուսը։ Կանադական Վոթերլուի ճարտարապետական դպրոցի համալսարանը (սեպտեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին) և ամերիկյան Պրատտի ինստիտուտի ճարտարապետական դպրոցը` այնուհետև ծառայելով որպես միջազգային ուսանողների տուն։

Շրջակայքը գրավել է նկարիչներին, օտարերկրյա ներգաղթյալներին և շատ հայտնի մարդկանց։ 60-70-ական թթ․ Musica Elettronica Viva խմբի ամերիկացի երաժիշտ-կոմպոզիտորներ Ֆրեդրիք Ռզևսկին և Ռիչարդ Թայթլբաումը ապրում էին Վիա դելլա Լյուսում: Spaghetti Westerns խմբի ռեժիսիոր Սերջիո Լեոնեն մեծացել է Վիալե Գլորիոսոյում (նրա հիշատակին մարմարե ցուցանակ կա բնակարանի շենքի պատին) և հաճախել է մոտակայքում գտնվող կաթոլիկ մասնավոր դպրոց: Ֆիլմի երաժշտության կոմպոզիտոր Էնիո Մորիկոնեն նույն դպրոցն է հաճախել, և մեկ տարի ինքն ու Սերգիո Լենոնը համադասարանցիներ են եղել։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրաստևերեի հանրային գրադարաններում ներառված է Կասսա դելլա Մեմորիա է դելլա Ստորիան[7]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://www.comune.roma.it/web-resources/cms/documents/Territorio_RomaCapitale.pdf — P. 7.
  2. «Trasteverino»։ dizionari.repubblica.it (իտալերեն)։ Hoepli։ GEDI Gruppo Editoriale S.p.A.։ Վերցված է 11 November 2015 
  3. Coarelli Filippo, Usai Luisanna (1984)։ Pucciarelli Mauro, ed.։ Guida archeologica di Roma (իտալերեն)։ Milano: Arnoldo Mondadori Editore։ էջ 308։ ISBN 9788804118961 
  4. «First Synagogue - Jewish Attraction»։ jewisheurope.org։ Menachem Lazar։ Վերցված է մարտի 14, 2019 
  5. «Old Synagogue of Trastevere»։ Visit Jewish Italy։ Fondazione Beni Culturali Ebraici in Italia։ Վերցված է մարտի 14, 2019 
  6. Hanzlik Louise (January 2018)։ «A perfect day in Trastevere, Rome’s favourite neighbourhood»։ Lonely Planet։ Վերցված է հունիսի 20, 2019 
  7. "Biblioteche ed i Centri specializzati." City of Rome. Retrieved on 8 September 2012.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]