Ռիչարդ Սթոլման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Ռիչարդ Սթոլման
RichardStallman
Richard Stallman at Pittsburgh University.jpg
Portrait - Denmark DTU 2007-3-31.jpg
Ծնվել է մարտի 16, 1953({{padleft:1953|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1] (63 տարեկան)
Նյու Յորք
Բնակության վայր(եր) Բոստոն
Քաղաքացիություն Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Ազգություն հրեա
Դավանանք աթեիզմ
Ուղղություն ազատ ծրագրային ապահովման շարժում և Ալտերգլոբալիզմ
Մասնագիտություն ծրագրավորող, համակարգչային գիտնական, դասախոս, բլոգեր, Q183888?, վիպասան, թղթակից կոլումնիստ և հետազոտող
Հաստատություն(ներ) Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամինախագահ
Գործունեության ոլորտ ազատ ծրագրային ապահովում և Արհեստական բանականություն
Անդամակցություն ազատ ծրագրային ապահովման շարժում, Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամ և GNU հախագիծ
Ալմա մատեր Հարվարդի համալսարան և Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[2], իսպաներեն, ֆրանսերեն և ինդոնեզերեն
Ինչով է հայտնի Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամ, ԳՆՈՒ, Իմաքս, ՋիՍիՍի (GCC)
Պարգևներ ՄակԱրթուրի կրթաթոշակ, Գրեյս Մյուրեյ Հոպերի մրցանակ, EFF Pioneer Award, Q7677960?, Q6055547?, Q8061592? և Q986509?
Կուսակցություն ԱՄՆ-ի կանաչների կուսակցություն
Կայք stallman.org
Richard Stallman Վիքիպահեստում


Ռիչարդ Մեթյու Սթոլման (անգլ.՝ Richard Matthew Stallman, հաճախ օգտագործվում է անվան սկզբնատառերից կազմված հապավումը՝ rms, մարտի 16, 1953[1], Նյու Յորք) հանդիսանում է ազատ ծրագրերի[3] շարժման (free software movement) նախաձեռնողը և ԳՆՈՒ (GNU) նախագծի ու Ազատ ծրագրային ապահովման հիմնադրամի (Free Software Foundation) հիմնադիրը։

1983 թ. Սթոլմանը սկսեց ազատ օպերացիոն համակարգ ստեղծելու ԳՆՈՒ նախագիծը՝ իբրև գլխավոր ճարտարապետ և կազմակերպիչ։ Նշված նախագծով սկիզբ դրվեց նաև ազատ ծրագրերի շարժմանը, որը ֆորմալիզացվեց 1985 թ. Ազատ ծրագրերի հիմնադրամի ստեղծմամբ։

Նա հանդիսանում է ազատ ծրագրերի շարժման գաղափարների իրագործմանը ուղղված քոփիլեֆթ[4] (copyleft) գաղափարի առաջամարտիկներից և մի քանի քոփիլեֆթ արտոնագրերի հիմնական հեղինակ, մասնավորապես՝ ներկայումս տարածված ԳՆՈՒ հանրային արտոնագրի (GNU General Public License)։

Սթոլմանը բավականին հայտնի ծրագրավորող է և հեղինակ այնպիսի կարևոր ծրագրերի, ինչպիսիք են Էմակսը (Emacs), ԳՆՈՒ կոմպիլյատորների հավաքածուն (GNU Compiler Collection), ԳՆՈՒ վրիպազերծիչը (GNU Debugger) և շատ այլ գործիքներ ԳՆՈՒ հիմնական գործիքների հավաքածուի (GNU Coreutils) մեջ։

1990-ական թթ. կեսերից սկսած Սթոլմանը ավելի շատ ժամանակ է հատկացնում ազատ ծրագրերի գաղափարների տարածմանը և իր տեսլականով՝ ծրագրային խոչընդոտող պատենտների ու հեղինակային իրավունքների ավելորդ ընդլայնման դեմ պայքարին։

Ռիչարդ Սթոլմանի պատվին է անվանվել (9882) Սթոլման աստերոիդը։

Այցելությունը Հայաստան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թ. նոյեմբերին այցելել է Հայաստան և հանդես եկել հանրային դասախոսություններով.

  • «Ազատ ծրագրային ապահովում. էթիկա և ինտերնետ» ("Free Software: Ethics and the Internet"). Երևան, 16.11.2010
  • «Ազատ թվային հասարակություն» ("Free Digital Society"). Երևան, 18.11.2010
  • «Ազատ ծրագրային ապահովումը և ձեր ազատությունը» (“Free Software and Your Freedom”). Գյումրի, 19.11.2010
  • «Ազատ ծրագրերը և ձեր ազատությունը» (Առաջնորդության Դպրոցի և ՏՏ Դպրոցի համատեղ բաց դաս[5]). Երևան, 24.11.2010

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Internet Movie Database Ստուգված է հոկտեմբերի 14-ին 2015:
  2. data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. Այլընտրանքային, սակայն նվազ կիրառելի տարբերակներ՝ ծրագրային ապահովում, ծրագրակազմ։
  4. Քոփիլեֆթ (copyleft)՝ հեղինակային իրավունքի օրենքների օգտագործումը՝ ծրագրերի օգտագործման, փոփոխման և տարածման սահմանափակումները կանխելու նպատակով։
  5. http://www.itschool.am/news/101124.php

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են