Ջոզեֆ Պրիստլի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ջոզեֆ Պրիստլի
Joseph Priestley
Priestley.jpg
Ծնվել է մարտի 13 (24), 1733 Բիրստոլ, Կիրկլիս, Արևմտյան Յորքշիր, Յորքշիր և Համբեր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն[1][2]
Մահացել է փետրվարի 6, 1804({{padleft:1804|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[3][4][5] (70 տարեկանում) Northumberland, Նորթամբերլենդ շրջան, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Գերեզման Ռիվերվյու գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of the United Kingdom.svg Միացյալ Թագավորություն
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Դավանանք քրիստոնեություն
Մասնագիտություն փիլիսոփա, աստվածաբան, քիմիկոս, դաստիարակ, քաղաքական տեսաբան, դիլետանտ, գրադարանավար, ուսուցիչ, գիտնական և ֆիզիկոս
Գործունեության ոլորտ փիլիսոփայություն և քիմիա
Պաշտոն(ներ) Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավոր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[6]
Ալմա մատեր Batley Grammar School
Տիրապետում է լեզուներին անգլերեն[7] և ֆրանսերեն
Ազդվել է Ջերեմի Բենթամ և Յան Ամոս Կոմենսկի
Պարգևներ
Ամուսին(ներ) Mary Priestley
Joseph Priestley Վիքիպահեստում

Ջոզեֆ Պրիստլի (անգլ.՝ Joseph Priestley, մարտի 13, 1733 - փետրվարի 6, 1804), անգլիացի մատերիալիստ փիլիսոփա, հասարակական գործիչ, քիմիկոս։

Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1767 թվական) և Փարիզի ԳԱ (1772 թվական) անդամ։ 1755 թվականից դարձել է հոգևորական, հանդես եկել պաշտոնական եկեղեցու դեմ, քարոզել կրոն, հանդուրժողականություն։ Եղել է անգլիական առաջադիմական բուրժուազիայի գաղափարախոսը, պաշտպանել Ֆրանսիան, հեղափոխությունը, դատապարտել անգլիական գաղութային քաղաքականությունը Հյոըսիսային Ամերիկայում։1794 թվականից տարագրվել է ԱՄՆ։ Պրիստլին զարգացրել է անգլիական մատերիալիզմի ավանդույթները։ Ըստ Պրիստլիի՝ հոգին (գիտակցությունը) շարժմամբ օժտված մատերիայի հատկությունն է։ Սակայն Պրիստլին մատերիալիզմը զուգակցել է դեիզմի հետ, ընդունել, որ մատերիային շարժման օրենքներ է հաղորդել աստվածային բանականությունը։ Նա ասոցիատիվ հոգեբանության ներկայացուցիչ է, հոգեֆիզիոլոգիական երևույթները բացատրել է մատերիալիստորեն։ Սոցիոլոգիայի մեջ պաշտպանել է դետերմինիզմը, մերժել ֆատալիզմը, բարոյականության հարցերում հարել էվդեմոնիզմին։ Հայտնաբերել է թթվածինը (1774 թվականին, Շելեից անկախ), ստացել ջրածնի քլորիդ, ամոնիակ (1772-1774 թվականներ), ցույց տվել, որ օդը բուսականության ազդեցությամբ վերականգնում է իր հատկանիշները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 431 CC-BY-SA-icon-80x15.png