Ջոզեֆ Պրիստլի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Ջոզեֆ Պրիստլի
Joseph Priestley
Priestley.jpg
Ծնվել է մարտի 13 (24), 1733 Բիրստոլ, Կիրկլիս, Արևմտյան Յորքշիր, Յորքշիր և Համբեր, Անգլիա, Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն[1][2]
Մահացել է փետրվարի 6, 1804({{padleft:1804|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:6|2|0}})[3][4][5] (70 տարեկանում) Northumberland, Նորթամբերլենդ շրջան, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Գերեզման Ռիվերվյու գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Flag of the United Kingdom.svg Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Դավանանք քրիստոնեություն
Մասնագիտություն փիլիսոփա, աստվածաբան, քիմիկոս, դաստիարակ, քաղաքական տեսաբան, դիլետանտ, գրադարանավար, ուսուցիչ, գիտնական և ֆիզիկոս
Գործունեության ոլորտ փիլիսոփայություն և քիմիա
Պաշտոն(ներ) Ֆրանսիայի ազգային ժողովի պատգամավոր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[6], Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL, Թուրինի Գիտությունների Ակադեմիա և Leeds Library[7]
Ալմա մատեր Batley Grammar School
Տիրապետում է լեզուներին ֆրանսերեն և անգլերեն[8]
Ազդվել է Ջերեմի Բենթամ և Յան Ամոս Կոմենսկի
Պարգևներ Լոնդոնի թագավորական ընկերության անդամ և Կոպլիի մեդալ
Ամուսին(ներ) Mary Priestley
Joseph Priestley Վիքիպահեստում

Ջոզեֆ Պրիստլի (անգլ.՝ Joseph Priestley, մարտի 13, 1733 - փետրվարի 6, 1804), անգլիացի մատերիալիստ փիլիսոփա, հասարակական գործիչ, քիմիկոս։

Լոնդոնի թագավորական ընկերության (1767 թվական) և Փարիզի ԳԱ (1772 թվական) անդամ։ 1755 թվականից դարձել է հոգևորական, հանդես եկել պաշտոնական եկեղեցու դեմ, քարոզել կրոն, հանդուրժողականություն։ Եղել է անգլիական առաջադիմական բուրժուազիայի գաղափարախոսը, պաշտպանել Ֆրանսիան, հեղափոխությունը, դատապարտել անգլիական գաղութային քաղաքականությունը Հյուսիսային Ամերիկայում։1794 թվականից տարագրվել է ԱՄՆ։ Պրիստլին զարգացրել է անգլիական մատերիալիզմի ավանդույթները։ Ըստ Պրիստլիի՝ հոգին (գիտակցությունը) շարժմամբ օժտված մատերիայի հատկությունն է։ Սակայն Պրիստլին մատերիալիզմը զուգակցել է դեիզմի հետ, ընդունել, որ մատերիային շարժման օրենքներ է հաղորդել աստվածային բանականությունը։ Նա ասոցիատիվ հոգեբանության ներկայացուցիչ է, հոգեֆիզիոլոգիական երևույթները բացատրել է մատերիալիստորեն։ Սոցիոլոգիայի մեջ պաշտպանել է դետերմինիզմը, մերժել ֆատալիզմը, բարոյականության հարցերում հարել էվդեմոնիզմին։ Հայտնաբերել է թթվածինը (1774 թվականին, Շելեից անկախ), ստացել ջրածնի քլորիդ, ամոնիակ (1772-1774 թվականներ), ցույց տվել, որ օդը բուսականության ազդեցությամբ վերականգնում է իր հատկանիշները։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 9, էջ 431 CC-BY-SA-icon-80x15.png