Պետեր Դեբայ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պետեր Դեբայ
հոլ.՝ Peter Debije[1]
Debye100.jpg
Ծնվել էմարտի 24, 1884(1884-03-24)[2][3][4][…]
Մաստրիխտ, Նիդերլանդներ[5][6]
Մահացել էնոյեմբերի 2, 1966(1966-11-02)[2][7][8][…] (82 տարեկան)
Իթակա, Նյու Յորք, ԱՄՆ[7][5][1]
բնական մահով
ՔաղաքացիությունFlag of the Netherlands.svg Նիդերլանդների Թագավորություն[1] և Flag of the United States.svg ԱՄՆ[9][10]
Մասնագիտությունպրոֆեսոր, քիմիկոս, ֆիզիկոս, ֆիզիկոս-տեսաբան, գիտնական, ճարտարագետ, բյուրեղագիր և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ)Լայպցիգի համալսարան, Գյոթինգենի համալսարան, Ցյուրիխի համալսարան, Կոռնելի համալսարան, Ուտրեխտի համալսարան[1], Հումբոլդտի համալսարան, Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան, Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոց և Q48753512?
Գործունեության ոլորտֆիզիկա և ֆիզիկական քիմիա
ԱնդամակցությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Հայդելբերգի գիտությունների ակադեմիա, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա, Նիդեռլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Պապական գիտությունների ակադեմիա[11], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա, Սաքսոնիայի գիտությունների ակադեմիա, Հնդկաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիա, Բավարիական գիտությունների ակադեմիա, Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա և ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա
Ալմա մատերԱխենի Ռեյնիշ-Վեստֆելիշեի տեխնիկական համալսարան (1905) և Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Մյունխենի համալսարան
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր (1908)
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[2] և հոլանդերեն
Գիտական ղեկավարԱռնոլդ Զոմմերֆելդ[12]
Եղել է գիտական ղեկավարԼարս Օնզագեր[13], Ֆելիքս Բլոխ[14], Rudolf Peierls?[15], Paul Scherrer?[16], Hans Falkenhagen?[17], Hertha Sponer?, Fritz Zwicky?, Wiktor Kemula?, Hans Falkenhagen?[18], Alexander Naumann?[18], Franz Wever?[18], Raymund Sänger?[18], Willy Hardmeier?[18], Willem Cornelis Mandersloot?[18], Michael Ignatius Maria van Everdingen?[18], Emil Funk?[18], Auguston Budo?[18], Ludwig Bewilogua?[18], Gerhard Klingler?[18], Heinz Schöpel?[18], Hildegard Geest?[18], Gerhard Martin?[18], Karl Schatz?[18], Otto Ernst Mittelstaedt?[18], Theodor Burbach?[18], Willem van der Grinten?[18], Horst Müller?[18], Wilhelm Erfurth?[18], Rudolf Gast?[18], Hermann Kurzweg?[18], Lothar Hahn?[18], Hans-Heinrich Rust?[18], Friedrich Biedermann?[18], Werner Linke?[18], Hans-Christoph Wohlrab?[18], Hans Triebel?[18] և Rudolf Hermann?[18]
Հայտնի աշակերտներԼարս Օնզագեր և Oskar Georg Harnapp?[18]
ՊարգևներՖարադեյի դասախոսության նրցանակ Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[19][20] Մաքս Պլանկի անվան մեդալ Վիլարդ Գիբսի պարգև Ֆրանկլինի մեդալ Ռումֆորդի մեդալ Փպիստլիի մեդալ[21] Լորենցի մեդալ Ազգային գիտական մեդալ Մենդելի մեդալ Լեոպոլդ II-ի շքանշան[22] Նիդերլանդական արյուծի շքանշան Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Գաթրիի լեկցիա և Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ
Peter Debye Վիքիպահեստում

Պետեր Յոզեֆ Վիլհելմ Դեբայ (Petrus Josephus Wilhelmus Debije / Peter Joseph Wilhelm Debye, մարտի 24, 1884, Մաստրիխտ - նոյեմբերի 2, 1966, Իթաքա, ԱՄՆ), ֆիզիկոս-տեսաբան։ 1924 թվականից ԽՍՀՄ ԳԱ արտասահմանյան անդամ։

Ավարտել է Ախենի բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (1905) և Մյունխենի համալսարանը (1910Բեռլինի Կայզեր-Վիլհելմ ֆիզիկայի ինստիտուտի տնօրեն (1935 թվականից)։ 1940 թվականից Քոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր (Իթաքա)։

Գիտական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատանքները վերաբերում են պինդ մարմնի քվանտային տեսությանը։ Առաջարկել է պինդ մարմնի մոդել, ապացուցել, որ ցածր ջերմաստիճաններում բյուրեղային ցանցի ջերմունակությունը համեմատական է բացարձակ ջերմաստիճանի խորանարդին։ Մտցրել է, այսպես կոչված, Դեբայի ջերմաստիճան հասկացությունը։ Տվել է դիէլեկտրիկ բյուրեղների ջերմահաղորդականության տեսությունը։ Մոլեկուլները համարելով կոշտ դիպոլներ՝ Դեբայը մշակել է դիէլեկտրիկների դիպոլային տեսությունը։ Նյութի կառուցվածքի ուսումնասիրման համար լայն կիրառություն է գտել բյուրեղային փոշում և հեղուկներում ռենտգենյան ճառագայթների ինտերֆերենցիայի նրա առաջարկած մեթոդը։ Նրա անունով է կոչվում դիպոլային մոմենտի չափման միավորը՝ դեբայը։ Քիմիայի բնագավառում Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է (1936

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Catalogus Professorum Academiae Rheno-Traiectinae
  2. 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Petrus Josephus Wilhelmus Debije — 2009.
  4. KNAW Past Members
  5. 5,0 5,1 Peter DebyeAIP.
  6. Crease R. P. Physics: Science under the Nazis // Nature / P. Campbell, M. SkipperNPG, Springer-Verlag, 2013. — Vol. 502, Iss. 7472. — P. 441—442. — 2 p. — ISSN 1476-4687; 0028-0836doi:10.1038/502441A
  7. 7,0 7,1 Arunan E. Peter Debye // Resonance - Journal of Science EducationSpringer-Verlag, Indian Acad of Sciences, Springer, 2010. — Vol. 15, Iss. 12. — P. 1056—1059. — ISSN 0971-8044; 0973-712Xdoi:10.1007/S12045-010-0117-2
  8. Courtens E. Peter Debye--A Life for Science // FerroelectricsTaylor & Francis, 2002. — Vol. 267, Iss. 1. — P. 43—60. — ISSN 0015-0193; 1563-5112; 1026-7484doi:10.1080/00150190211019
  9. Debye V. P. Die Winkelverteilung der kritischen Opaleszenz und die Messung molekularer Wechselwirkung (գերմ.) // Die makromolekulare Chemie — 1960. — Vol. 35, Iss. 1. — S. 1—11. — ISSN 0025-116Xdoi:10.1002/MACP.1960.020350114
  10. Moore M. Great Solid-State Physicists of the 20th Century, edited by Julio A. Gonzalo and Carmen Aragó López // Crystallogr. Rev.Taylor & Francis, 2012. — Vol. 18, Iss. 1. — P. 23—31. — ISSN 0889-311X; 1476-3508doi:10.1080/0889311X.2011.641540
  11. http://www.pas.va/content/accademia/en/academicians/deceased/debye.html
  12. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  13. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  14. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  15. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  16. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  17. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  18. 18,00 18,01 18,02 18,03 18,04 18,05 18,06 18,07 18,08 18,09 18,10 18,11 18,12 18,13 18,14 18,15 18,16 18,17 18,18 18,19 18,20 18,21 18,22 18,23 18,24 18,25 18,26 18,27 18,28 18,29 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  19. The Nobel Prize in Chemistry 1936Nobel Foundation.
  20. Table showing prize amountsNobel Foundation, 2019.
  21. Priestley MedalAmerican Chemical Society.
  22. Nobelprize.orgNobel Foundation.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 321 CC-BY-SA-icon-80x15.png