Նազըմ Հիքմեթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Նազըմ Հիքմեթ
թուրք.՝ Nâzım Hikmet Ran
USSR stamp N.Hikmet 1982 6k.jpg
Ծնվել է հունվարի 15, 1902({{padleft:1902|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1]
Ծննդավայր Սալոնիկ[1]
Վախճանվել է հունիսի 3, 1963({{padleft:1963|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1] (61 տարեկանում)
Վախճանի վայր Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
Մասնագիտություն դրամատուրգ, բանաստեղծ, գրող և սցենարիստ
Լեզու թուրքերեն
Ազգություն Թուրքեր
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Լեհաստան
Կրթություն Գալաթասարայի վարժարան, Turkish Naval High School և Ի․Վ․ Ստալինի անվան Արևելքի աշխատավորների կոմունիստական համալսարան
Ամուսին Münevver Andaç
Nazim Hikmet Signature.png
Կայք nazimhikmet.org.tr
Nazım Hikmet Ran Վիքիպահեստում

Նազըմ Հիքմեթ Ռան (թուրք.՝ Nâzım Hikmet Ran, հունվարի 15, 1902({{padleft:1902|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1], Սալոնիկ[1] - հունիսի 3, 1963({{padleft:1963|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), թուրք բանաստեղծ, արձակագիր,սցենարիստ և դրամատուրգ: Թուրքական հեղափոխական պոեզիայի հիմնադիր: Զբաղվել է հասարակաքաղաքական գործունեությամբ: 1950 թվականին ստացել է Խաղաղության միջազգային մրցանակ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է արիստոկրատական ընտանիքում: Հայրը` Հիքմեթ բեյը, եղել է օսմանյան պետծառայող` աշխատելով Օսմանյան կայսրության արտաքին գործերի նախարարությունում: Ունեցել է չերքեզական ծագում: Պապը` Մեհմեդ Նազըմ փաշան եղել է Դիարբեքիր, Հալեպի, Կոնիայի և Սեբաստիայի նահանգապետ: Եղել է Մևլևի սուֆիստական ուխտի անդամ:

Նազըմի մայրը`Ջելալ հանըմը եղել է կրթված կին: Զբաղվել է նկարչությամբ, խոսել է Ֆրանսերեն, նվագել` ֆորտեպիանո: Եղել է օսմանյան գեներալ Էնվեր Ջելլալեդին փաշայի դուստրը: Մորական նախապապը եղել է լեհ Կոնստանտին Բոժեցկին (Konstanty Borzęcki[2], ով 1826—1876) թվականներին ներգաղթել էր Թուրքիա, ընդունել իսլամ և Մուստաֆա Ջելլալեդին փաշայի անվան ներքո ծառայել օսմանյան բանակում: 1869 թվականին Ստամբուլում տպագրվեց նրա «Les Turcs anciens et modernes» («Հին և ժամանակակից թուրքեր») գիրքը, որը սկիզբ դրեց թուրքական նորագույն քաղաքական մտքին:,

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Երգ մեռած աղջկան» բանաստեղծություն` տպագրված Հիքմեթի կողմից

Լինելով կոմունիստ գրող, Հիքմեթին հաճախ համեմատում էին Ալեքսանդր Պուշկինի հետ: Նազըմ Հիքմեթը թուրքական գրականություն ներմուծել է այսպես կոչված ազատ արձակը (վերլիբրը): Նրա առաջին բանաստեղծությունները գրվել են սիլլհաբական համակարգով, սակայն որոշ ժամանակ անց դրանք նոր ձև ստացան: Հիքմեթի վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել սովետական ֆուտուրիստները, հատկապես Մայակովսկին: 1924 թվականին վերադառնալով հայրենիք` նա գլխավորեց թուրքական գրական շարժումը` գրելով բանաստեղծություններ, երկեր և կինոսցենարներ: Հրաժարվելով սիլլհաբական ուղղությունից` Հիքմեթը անցավ վերլիբրին, ինչը թույլ տվեց նրան ներառել իր ստեղծագործություններում թուրքերենի վոկալային ողջ տվյալները: Օսմանյան բանաստեղծական տարրերը, նրա պոեզիայի շրջանակներում նոր երանգավորում ստացան:

Բանաստեղծը շատ է գրել թուրք ժողովրդի սոցիալ- տնտեսական ծանր իրադրության վերաբերյալ: Նա կոչ էր անում դուրս գալ պայքարի և ապստամբել, ինչն էլ ակնհայտ երևում էր նրա հետևյալ ժողովածուներում`

  • «835 տող» (1929)
  • «Վարան—3» (1930)
  • «1+1=1» (1930)
  • «Ձայնը կորցրած քաղաքը» (1931)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]