Խուբս (Քղիի գավառ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Խուբս
Վարչական տարածքԱրևմտյան Հայաստան
ՎիլայեթԷրզրումի գավառ
ԳավառակՔղիի գավառակ
Այլ անվանումներԽոպուս, Խուպս, Խուփս
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն1400 մարդ (1909)
Ազգային կազմՀայեր (մինչև Մեծ եղեռնը)
Կրոնական կազմՔրիստոնյա (մինչև Մեծ եղեռնը)
Տեղաբնականունխուփսեցի
Ժամային գոտիUTC+3

Խուբս, գյուղ Արևմտյան Հայաստանում, Էրզրումի վիլայեթի Քղիի գավառակում: Գտնվում էր Քղի քաղաքից 12 կմ արևմուտք, Խաչկոն (Խաչկոնց) լեռան հարավային. ստորոտին, սարավանդի վրա, շրջապատված Սիվրի լեռների ճյուղերով:

Անվան ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ավանդության արաբ զորքերը տիրել են Ս. Կարապետ վանքին և միաբաններից հաց են խնդրել՝ անընդհատ կրկնելով «խուբս», որը արաբերենից նշանակում է հաց: Այստեղից էլ գյուղի անվանումը մնացել է Խուբս:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղն ուներ փարթամ բուսականություն, բերրի արտեր և ջրառատ էր:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուբսը գավառի մարդաշատ հայաբնակ գյուղերից էր։ Եղել է դիմադրողական շարժման կենտրոն: Կոտորածներն այստեղ սկսվեցին 1914 թվականի մայիսի 25-ից, որի ժամանակ մահացավ 1642 մարդ:

Բնակիչները բռնությամբ տեղահանվել են 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Նրանց մեծ մասը զոհվել է։ Գյուղն ամայացել է:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1909 թվականին ուներ մոտ 1400 (200 ընտանիք) հայ բնակիչ։ 1915 թվականին փոքրիկ գյուղաքաղաք էր և ուներ 317 տուն՝ 2400 բնակչով, որոնց մեծ մասը XVIII դարում եկել էին Դերսիմից:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Զբաղվում էին երկրագործությամբ և անասնապահությամբ։ Գյուղը նշանավոր էր իր գինիով: Գյուղն ուներ բաղնիք, շուկա, մի քանի աղբյուրներ և ջրաղաց:

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուբսն ուներ Ս. Կարապետ անունով եկեղեցի (հնում վանք) և Ս. Սարգիս անունով մատուռ: Գյուղից 2 կմ հեռավորության վրա, բլրի գագաթին գտնվում էր Ս. Փրկիչ վանքը, որը ուխտատեղի էր։ Գյուղից 1-2 կմ հեռու, Սերկևիլ գյուղի մոտ, բարձր բլրի վրա գտնվում էր Ս. Փրկչի վանքը:

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղն ուներ երկսեռ վարժարան, որը դեռ գործում էր Եղեռնի նախօրեին:։ Կ. Պոլսի Միացյալ ընկերությունը 1879 թվականին հիմնել էր վարժարան։ Գյուղում կար նաև մանկապարտեզ[1]:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 813
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 97 CC-BY-SA-icon-80x15.png