Լենդրուշ Խուրշուդյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Խուրշուդյան (այլ կիրառումներ)
Լենդրուշ Խուրշուդյան
Ծնվել էմայիսի 1, 1927(1927-05-01)
Շինուհայր, Հայաստան, ԽՍՀՄ
Մահացել էհունիսի 7, 1999(1999-06-07) (72 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունպատմաբան
Հաստատություն(ներ)ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարան և Երևանի պետական համալսարան
Ալմա մատերՍտեփան Շահումյանի անվան թիվ 1 դպրոց և Երևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանպատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր և ակադեմիկոս
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն

Լենդրուշ Արշակի Խուրշուդյան (մայիսի 1, 1927(1927-05-01), Շինուհայր, Հայաստան, ԽՍՀՄ - հունիսի 7, 1999(1999-06-07), Երևան, Հայաստան[1]), հայ խորհրդային պատմաբան։ Պատմական գիտությունների դոկտոր (1966)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1927 թ. մարտի 1-ին Գորիսի շրջանի Շինուհայր գյուղում։ 1946 թ. ավարտել է Երևանի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցը։ 1946-1951 թթ. սովորել է Երևանի պետական համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետում։ 1952-1955 թթ. ուսանել է ԵՊՀ ասպիրանտուրայում։ 1956 թ. պաշտպանել է թեկնածուական, 1966 թ.՝ դոկտորական ատենախոսություն։ 1980 թ. նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։ 1990 թ. ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ, 1996 թ.՝ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։ Աշխատել է ՀԽՍՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտում (1956-1974), ապա՝ Երևանի Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական ինստիտուտում՝ որպես գիտական կոմունիզմի ամբիոնի վարիչ (1974-19771977 թ.-ից մինչև 1999 թվականը Երևանի համալսարանի հայ ժողովրդի պատմության ամբիոնի վարիչն էր։ Զբաղվել է հայ ժողովրդի նոր և նորագույն շրջանի պատմությամբ։ Աշխատություններում լուսաբանված են Հայաստանի և Անդրկովկասի հեղափոխական շարժումների, Հոկտեմբերյան սոցիալիստական մեծ հեղափոխության, հայ քաղաքական կուսակցությունների, սփյուռքի և Սովետական Հայաստանի պատմության հարցերը։

Պրոֆեսոր Լենդրուշ Խուրշուդյանը նախաձեռնել է հայ ժողովրդի պատմության ուսումնական քարտեզների (25 քարտեզ) ստեղծման և հրատարակման աշխատանքները։

Խուրշուդյանի 100 գիտական աշխատությունների ցանկում են 15 գրքեր և կոլեկտիվ մենագրություններ, այդ թվում հայ ժողովրդի համահավաք պատմության ակադեմիական բազմահատորյակի 7-րդ հատորի (1967) համապատասխան բաժինները։ Նա ՀՀ ԳԱ պատմության ինստիտուտի «Հայ ժողովրդի պատմության» ռուսերեն քառահատորյակի հեղինակային կոլեկտիվի անդամ էր, գործուն մասնակցություն է ունեցել «Հայկական սովետական հանրագիտարանի», «Հայկական համառոտ հանրագիտարանի», «Հայկական հարց. հանրագիտարանի» ստեղծման գործին, եղել է գիտական հանդեսների խմբագրական կոլեգիաների անդամ, գլխավորել է Պատմաբանների հայկական րնկերությունը։

Լենդրուշ Խուրշուդյանի աշխատություններից մի քանիսը լույս են տեսել արտասահմանում։ Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել է ութ թեկնածուական ատենախոսություն: Իր ուսումնասիրությունների արդյունքներով և գիտական զեկուցումներով, Լենդրուշ Խուրշուդյանը հանդես է եկել ինչպես Երևանում, այնպես էլ Մոսկվայում, Լենինգրադում, Թիֆլիսում, Տաշքենդում, Ուլյանովսկում, Ռիգայում և այլուր: Նա հայ պատմագրությունը ներկայացրել է միջազգային բազմաթիվ գիտաժողովներում (Բոստոն, Լոս Անջելես, Թեհրան, Բեյրութ, Բուենոս Այրես և այլն)։ Ակադեմիկոս Լենդրուշ Խուրշուդյանը վախճանվել է 1999 թվականի հունիսի 7-ին Երևանում 72 տարեկան հասակում:

Լենդրուշ Խուրշուդյանի հուշատախտակը Երևանում

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստեփան Շահումյան (պետական և պարտիական գործունեությունը 1917–1918 թվականներին), Երևան, 1959, 341 էջ:
  • Միջազգային կոմունիստական շարժումը ժամանակակից էտապում, Երևան, 1960, 94 էջ:
  • Հայաստանում սոցիալիստական մրցության պատմությունից (1928–1932 թթ.), Երևան, 1961, 115 էջ:
  • Սփյուռքահայ կուսակցությունները ժամանակակից էտապում, Երևան, 1964, 470 էջ:
  • Սովետական Ռուսաստանը և Հայկական հարցը (1917–1918 թթ.), Երևան, 1977, 208 էջ:
  • Հայ ժողովրդի պատմության դասընթացի գործնական պարապմունքների թեմաներ և գրականություն, կազմող՝ Լենդրուշ Խուրշուդյան, Երևան, 1978, 33 էջ:
  • Ծրագիր հայ ժողովրդի պատմության, խմբագիր՝ Լենդրուշ Խուրշուդյան, Երևան, 1979, 80 էջ:
  • Ծրագիր հայ ժողովրդի պատմության: ԵՊՀ և մանկավարժական ինստիտուտների համար / Կազմ.՝ Շ. Թ. Թորոսյան և ուրիշն., խմբ.՝ Լ. Ա. Խուրշուդյան, ՀԽՍՀ Բարձր. և միջն. մասնագիտ. կրթ. մին., Երևան, Եր. համալս. հրատ, 1985:
  • Հայաստանում սովետական իշխանության ամրապնդման պատմության մի քանի հարցեր (1920–1922 թթ.), Երևան, 1987, 292 էջ:
  • Некоторые вопросы истории Нагорного Карабаха. Ереван, Б. и., 1988 (համահեղինակ):
  • Истина - единственный критерий исторической науки. Ереван, Изд-во Ерев. ун-та, 1989, 48 с.
  • Գոյատևման պայքարի քառուղիներում: Երևան, «Հայաստան», 1989 (համահեղինակ):
  • Արցախի պատմությունը սկզբից մինչև մեր օրերը: Երևան, Մ. Վարանդեան, 1994 (համահեղինակ):
  • Հայկական հարցը (բովանդակությունը, ծագումը, պատմագրության հիմնական փուլերը), Երևան, 1995, 100 էջ: - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/273/Haykakan%20harc.pdf
  • Ընդհանուր պատմություն: Ձեռնարկ բուհ ընդունվողների համար: Ընդունելության քննության հարցեր և պատասխաններ, Երևան, Նոր դպրոց, 1996 (համահեղինակ):
  • Արցախյան գոյապայքարի տարեգրություն / Բ. Ա. Ուլուբաբյան, խմբ.՝ Լ. Ա. Խուրշուդյան, Երևան, Ա. հ., 1997:
  • Հայոց ազգային գաղափարախոսություն, Երևան, 1999, 282 էջ:
  • Ծրագիր հայոց պատմության: Խուրշուդյան Լենդրուշ Արշակի, Սիմոնյան Հրաչիկ Ռուբենի, Երևան, Երևանի համալս. հրատ., 2000:
  • Հայաստանի բաժանումը 1920 թվականին, Երևան, 2002, 315 էջ[2][3][4]։

«Ստեփան Շահումյանի պետական և կուսակցական գործունեությունը 1917-1918 թվականներին»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խուրշուդյանի անդրանիկ աշխատությունն է նվիրված Բաքվի Կոմունայի օրերին Ստեփան Շահումյանի գործունեությանը։ Այս աշխատության համար նա ստացել է պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։

«Սփյուռքահայ կուսակցությունները ժամանակակից էտապում»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխատությունր ստեղծելիս հեղինակն ուսումնասիրել է սփյուռքահայ իրականության մասին հսկայածավալ գրականություն հետազոտություններ և հուշագրություններ, գաղափարական տարրեր ուղղությունների մամուլի մեծաթիվ օրգաններ, արխիվային հարուստ նյութեր։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնելով պաշտպանության Խուրշուդյանը 1966 թվականին ստացել է պատմական գիտությունների դոկտորի աստիճան, իսկ որոշ ժամանակ անց նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 103 CC-BY-SA-icon-80x15.png