Գորիս շրջանի հոգևոր կենտրոնների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ստորև ներկայացվում է Գորիս համայնքի վանական համալիրների, եկեղեցիների և մատուռների ցանկը[1][2][3][4][5][6][7][8]

# Պատկեր Անուն Կառուցման տարեթիվ Բնակավայր և հեռավորությունը նրանից Լրացուցիչ տվյալներ
1 Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 17 դ. Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին, Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիի հվ մասում, բլրալանջին Վերանորոգված է
2 Եկեղեցի «Մելիքների» Melikner church Եկեղեցի «Մելիքների» 17 դ. Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին, Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիի աե եզ­րին, գերեզմանոցում Խարխլված
3 Մատուռ վերակառ. 19 դ. Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին, Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիի աե եզրին, գերեզմա­նո­ցում Թաղակապ
4 Մատուռ «Խաչին աղբյուր» միջնադար Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին, Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիում, Ըմբովի ձորի աե մասում վերակառ. 19 դ.
5 Մատուռ Սբ. Մարտիրոս 9-10 դդ. Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին, Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիի հս-աե եզրին, բարձունքի վրա կիսաժայռա­փոր է` վերա­կառ. 1703 թ.
6 Եկեղեցի 17-18 դդ. Գորիս քաղաքից 1.5 կմ հս-ամ, «Սինդարա» վայրում, գյուղատեղիում կիսավեր
7 Մատուռ «Խաչեր», ««Սին­դա­րայի խաչ»» 17-18 դդ. Գորիս քաղաքից 1.5 կմ հս-ամ, «Սինդարա» վայրում, գյուղատեղիի հս կողմում ավերված
8 Եկեղեցի միջնադար Գորիս քաղաքի հս-ամ կող­­մում, «Վանքի տափ» վայրում պահպանվել է ամ պատից մի հատված
9 Եկեղեցի միջնադար Գորիս քաղաքի հս-աե եզրին, Ավանգարդ թաղա­մա­սում, գոր­ծող գերեզ­մանոցի մոտ, «Խաչեր» վայրում ժայռափոր
10 Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Գորիս) Saint Grigor Lusavorich church Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի 1903 թ. Գորիս քաղաքի կենտրոնում եռանավ գմբեթավոր սրահ, 1932-1947 թթ.` պա­հեստ, 1947-1988 թթ.` գավա­ռագի­տա­կան թան­­գարան, այժմ` գործող
11 Եկեղեցի վերա­կառ. 19 դ. Արավուս գյուղի մեջ միանավ սրահ
12 Բղենո Նորավանք վանական համալիր Bgheno Noravank Monastery Վանական համալիր Բղենո-Նորավանք 936-1062 թթ. Բարձրավան գյուղից 3 կմ աե, Շուռնուխ տանող ճանապարհից ձախ, եռանկյունաձև հրվանդանի վրա պատահականորեն հայտնաբերել է Ակսել Բակունցը, 1957-1962 թթ. կատարվել են վերականգնման աշխատանք­ներ, վանքը հարուստ է Աստվածաշնչյան քանդակներով
13 Բարձրավանի սբ Հռիփսիմե եկեղեցի Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 17-18 դդ. Բարձրավան գյուղից մոտ 3 կմ հս-աե Պաշարաջուր «Բաշարաջուր» գյուղատեղիում կանգուն
14 Բարձրավանի Քրատակի Սբ. Մինաս Qrataki Saint Minas church Եկեղեցի Քրատակի Սբ. Մինաս 1321 թ. Բարձրավան գյուղից 1.5 - 2 կմ հս-ամ, Որո­տան իջնող ձորա­լան­ջի անտառածածկ հարթության վրա կանգուն
15 Եկեղեցի վերա­կառ. 1866 թ. Բարձրավան գյուղի հս-աե եզրին, Որոտանի աջ ափին, Հին Բարձրավան գյուղատեղիի հս-աե եզրին միանավ սրահ
16 Մատուռ 17 դ. Խնածախ գյուղից 3 կմ հվ-աե, «Վանքի ձոր» վայրի գերեզմանոցի ամ մասում ժայռափոր
17 Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 1625 թ. Խնածախ գյուղի մեջ եռանավ բազիլիկ, որի ամ-ից առկա է գավիթ
18 Մատուռ 17 դ. Խնածախ գյուղի մեջ, Սբ. Հռիփ­սի­մե եկեղեցուց 20 մ հվ-աե, Վ. Հունանյանի տնամերձ հողամասում
19 Մատուռ «Բհավերի» 13-14 դդ. Խնածախ գյուղից 2 կմ հվ-աե, սարի գագաթին կիսավեր
20 Եկեղեցի Սբ. Թադևոս Saint Tadevos church Եկեղեցի Սբ. Թադևոս 17-18 դդ. Խնձորեսկ գյուղից հս-աե, ձորի զառիթափ լանջերին, Հին Խնձորեսկ գյուղատեղիի Փռթոսի թաղի կենտրոնում միանավ սրահ
21 Եկեղեցի 9-10 դդ. Խնձորեսկ գյուղից հս-աե, ձորի զառիթափ լանջերին, Հին Խնձորեսկ գյուղատեղիի հվ-աե եզրին ժայռափոր
22 Եկեղեցի Անապատ Anapat church Եկեղեցի Անապատ 19 դ. Խնձորեսկ գյուղից հս-աե, ձորի զառիթափ լանջերին, Հին Խնձորեսկ գյուղատեղիի հվ մասում կիսավեր
23 Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 1666 թ. Խնձորեսկ գյուղից հս-աե, ձորի զառիթափ լանջերին, Հին Խնձորեսկ գյուղատեղիի հս-ամ եզրին, Անապատ եկեղեցուց մոտ 320 մ հս-ամ եռանավ բազիլիկ
24 Եկեղեցի 17 դ. Խոտ գյուղից 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին, խիստ զառիթափ լեռնալանջին, Խոտ գյուղատեղիի հվ-ամ եզրի գերեզմանոցում պահպանվել է հիմքերը
25 Եկեղեցի 17-18 դդ. Խոտ գյուղից 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին, խիստ զառիթափ լեռնալանջին, Խոտ գյուղատեղիի կենտրոնի գերեզմանոցում միանավ սրահ
26 Եկեղեցի 17 դ. Խոտ գյուղի հվ եզրին, ավտոտնակի մոտ պահպանվել է խորանը` 2 մ բարձրությամբ
27 Եկեղեցի «Մրգաձորի խաչ» 17 դ. Խոտ գյուղից 1 կմ հվ-ամ միանավ սրահ
28 Մատուռ 11-12 դդ. Խոտ գյուղի հվ եզրին, «Խաչեր» հանդամասում պահպանվել է խորանը
29 Եկեղեցի Սբ. Մինաս 1675 թ. Խոզնավար գյուղի մեջ կիսա­վեր եռանավ բազիլիկ
30 Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 17-18 դդ. Կոռնիձոր գյուղի հվ եզրին Հին Կոռնիձոր գյուղատեղիի կենտրոնում միանավ սրահ
31 Եկեղեցի 13 դ. Հալիձոր գյուղից 700 մ հվ, Հալիձոր գյուղատեղիից 1.2 կմ հս-աե, Շինուհայր տանող ճանապարհից աջ, ժայռոտ բլրի վրա, Վնսար «Խաչի խութ» ագարակի տարածքի բլրագագաթին պահպանվել են հիմքերը
32 Եկեղեցի Սբ. Մինաս Saint Minas church Եկեղեցի Սբ. Մինաս 1611 թ. Հալիձոր գյուղի հվ, Գորիսից 12 կմ հվ-ամ, գյուղից մոտ 3 կմ հվ-ամ, Որոտանի ձորի ձախափնյա բարձրա­դիր լանջին, Հին Հալիձոր գյուղատեղիի կենտրոնում միանավ սրահ, կանգուն
33 Վանական համալիր Հարանց անապատ «Սյունյաց մեծ անապատ» Harants anapat Monastery Վանական համալիր Հարանց անապատ «Սյունյաց մեծ անապատ» 1608-1613 թթ. Հալիձոր գյուղից 5 կմ հվ, Հալիձոր գյուղատեղիի հանդեպ, Որոտանի աջ բարձրադիր ափին հիմնադրել են Սաղմոսավան­քի Սարգիս եպիս­կոպոսը և Կիրա­կոս քա­հա­նա Տրապիզոն­ցին, տուժել է 1658 թ. երկրա­շարժի, այնու­հետև` սողանքների հետևանքով
34 Եկեղեցի վերակառ.19 դ. Հարթաշեն գյուղից 2 կմ հվ-աե, Ազատաշեն գյուղատեղիի կենտրոնում ըստ տեղա­ցի­նե­­րի` Սբ. Նուբար
35 ԵկեղեցիՍբ. Հռիփսիմե 16 դ. Հարթաշեն գյուղից 5.7 կմ հվ, Այգեձոր գյուղատեղիում
36 Եկեղեցի 19 դ. Հարթաշեն գյուղից 4.3 կմ հվ-աե, Ձորաշեն գյուղատեղիի կենտրո­նում, բարձունքի վրա միանավ սրահ
37 Ալան Թագավոր եկեղեցի Alan Tagavor church Եկեղեցի «Ալան թագավորի» 13-14 դդ. Հարժիս գյուղից մոտ 3 կմ հվ-ամ, Որոտանի ձախ ափին, Ներքին Քրդեր գյուղատեղիի ամ եզրին կիսավեր
38 Եկեղեցի Սբ. Մինաս 19 դ. Հարժիս գյուղից մոտ 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին, Հին Հարժիս գյուղատեղիի կենտրոնում եռանավ բազիլիկ
39 Մատուռ 17-18 դդ. Հարժիս գյուղից մոտ 500 մ հվ, Որոտանի ձախ ափին, Հին Հարժիս գյուղատեղիի կենտրոնում, Սբ. Մինաս եկեղեցուց 25 մ աե
40 Եկեղեցի Ղուրդղուլլաղ գյուղից 5-6 կմ հվ-աե, անտառում կիսավեր
41 «Կուսանաց անապատ» վանական համալիր Kusanats Anapat Monastery «Կուսանաց անապատ» վանական համալիր 17դ. Շինուհայր գյուղից 3 կմ հվ, Որոտանի ձորում, Հին Շինուհայր գյուղատեղիի հվ կողմում, ձորեզրին կանգուն
42 Եկեղեցի Սբ. Ստեփանոս 17դ. Շինուհայր գյուղից 3 կմ հվ, Որոտանի ձորում, Հին Շինուհայր գյուղատեղիի կենտրոնում կանգուն
43 Եկեղեցի «Վանք» ուշ միջնա­դար Շինուհայր գյուղից մոտ 5 կմ հվ, Որոտան գետի ձախ ափին վերափոխվել է բերդ-ամրոցի, կիսավեր
44 Մատուռ 17 դ. Շինուհայր գյուղից 1.2 կմ հվ-ամ, հին Շինուհայր տանող ճանապարհից աջ, «Մեծ նովեր» վայրում
45 Եկեղեցի «Հազարափրկիչ» 1705 թ. Սվարանց գյուղի կենտրոնում եռանավ բազիլիկ
46 Եկեղեցի «Հալաքի վանք» 19 դ. Վաղատուր գյուղի հս-ամ մասում, Հալաքի գյուղատեղիի հվ եզրին եռանավ սրահ
47 Եկեղեցի 17 դ. Վաղատուր գյուղի հվ-աե մասում միանավ սրահ
48 Եկեղեցի Սբ. Նորակնունք Եկեղեցի Սբ. Նորակնունք 17-18 դդ. Վերիշեն գյուղի հս մասում, Գորիսից 3 կմ հս-ամ, Հին Վերիշեն գգյուղատեղիի հս եզրին ամ մասը ժայռափոր
49 Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 4-5 դդ. Վերիշեն գյուղի մեջ, գյուղապետարանի մոտ միանավ` ար­տա­քուստ շեշտ­­­ված խորանով, հիմնո­վին վե­րա­կա­ռուց­վել է 1621 թ.
50 Սրբատեղի «Խաչեր» ուշ միջնադար - 20 դ Վերիշեն գյուղից 800 մ հս-ամ, «Սալի օջախ» վայրում
51 Վանական վամալիր Տաթևի վանք (Սբ. Եվստաթեոս առաքյալի ուխտ) Tatev Monastery Վանական վամալիր Տաթևի վանք (Սբ. Եվստաթեոս առաքյալի ուխտ) 9-20 դդ. Տաթև գյուղից մոտ 200 մ հվ, Որոտանի վտակի աջ ափին ներկայումս այնտեղ գնում է վերականգման աշխատանքներ
52 Վանական համալիր Տաթևի Մեծ Անապատ Tatev Anapat Monastery Վանական համալիր Տաթևի Մեծ Անապատ 17 դ. 2-րդ կես-18 դ. Տաթև գյուղից 2 կմ հվ-աե, Որոտանի կիրճում, գետի աջ ափին հիմնադրել է Հակոբ Դ Ջուղայեցի կաթողիկոսը
53 Եկեղեցի Ցաքուտի 932 թ. Տաթև գյուղից հս, Որոտանի ձախ ափին, «Սատանի կամրջի» մոտ, «Ցաքուտ» վայրում կառ.` Սյունյաց Հակոբ եպիսկո­պոս, ծածկը, գմբեթը և աե պատն ավեր­ված
54 Եկեղեցի Սբ. Մինաս 1646 թ. Տաթև գյուղի մեջ եռանավ բազիլիկ, կառ.` Ներ­­սես եպիսկոպոս
55 Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին «Կեռ» 10 դ. Տաթև գյուղից հվ-ամ, Տաթևի վանքից մոտ 300-400 մ հվ-ամ, ձորի հանդիպա­կաց կողմում, Տաթև գե­տի աջ ափին, «Տամ­բալակ» վայրում կառ.` Հակոբ եպիսկոպոս, կանգուն է միայն հս պատը
56 Եկեղեցի Սբ. Գևորգ Saint Gevork church Եկեղեցի Սբ. Գևորգ 4-5 դդ., 1737 թ. Տեղ գյուղի մեջ
57 Եկեղեցի «Սռեղցի» Sreghtsi church Եկեղեցի «Սռեղցի» 5-6 դդ., Տեղ գյուղից 3 կմ հվ-աե, բարձրադիր վայրում թաղածածկ դահլիճ
58 Եկեղեցի «Կոտրած եղցի» 14-15 դդ. Տեղ գյուղից մոտ 4 կմ հվ-աե, բլրալանջին կիսավեր
59 Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե Saint Hripsime church Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե 1676 թ. Քարահունջ գյուղի ամ մասում եռանավ բազիլիկ
60 Եկեղեցի 1551 թ. Քարաշեն գյուղից 1 կմ հս-ամ, Հին Քարաշեն գյուղատեղիի կենտրոնում եռանավ բազիլիկ
61 Եկեղեցի Սբ. Գևորգ (Սբ. Սարգիս) 1731 թ. Քարաշեն գյուղից 1 կմ հս, լեռան վրա միանավ սրահ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]