Բեկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Բեկ, նաև սովորաբար հնչում է Բեյգ, Բեգ, Բեյ կամ Խան (Պարսկերեն: بیگ, Bay, Թուրքերեն: Բեյ) կոչում էր, որը օգտագործվում էր որպես անուն՝ տոհմը ճանաչելու համար: Դա նշանակում է առաջնորդ կամ հրամանատար և տարածված է is common in Պակիստանում, Հնդկաստանում, Աֆղանստանում, Բանգլադեշում, Թուրքիայում, Իրանում, Կովկասում, Կենտրոնական Ասիայում և Արևելյան Եվրոպա (նախկին Հարավսլավիայի) և դրանց թվում նաև Սփյուռքում:

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բեկի ծագումնաբանությունը դեռևս վիճելի է, չնայած հիմնականում այն փոխառություն է: Առաջարկվել է երկու հիմնական ստուգաբանություն: Առաջին ստուգաբանությունը միջին-իրանական բագա ձևից է, թեև իմաստը համապատասխանում էր միջին պարսկական ձևերին, որը հաճախ նշանակում էր «տեր», և օգտագրործվում՝ թագավորների և ուրիշների կողմից: Երկրորդ ստուգաբանությունը չինարենից է՝ «ավագ (եղբայր), (ֆեոդալ) տիրակալ»: Խերարդ Դեորֆերը լրջորեն խորհում է այն հավանակությունը, որ այս բառը իրականում թուրքերեն է: Ինչ էլ, որ լինի ճշմարտությունը, ոչ մի կապ չկա թուրքական բերկի, մոնղոլական բերկի՝ «ուժեղ» կամ թուրքական բոգու, մոնղոլական «կախարդ, շաման»-ի հետ[1][2]:

Բեկը հետագայում օգտագործվել է որպես ռազմական կոչում Օսմանյան կայսրությունում[Ն 1]:

Այն օգտագործվել է նաև Չինաստանում Ցին կայսրության ժամանակ: Երբ Ցին կայսրությունը կառավարում էր Սինծիանը, դա թույլ տվեց թուրքական բեկերին պահպանել իրենց նախկին կարգավիճակը Ալտիշարում, և նրանք կառավարում էին տարածքը Ցին կայսրության համար որպես պաշտոնատար անձինք[3][4][5][6]: Բարձրաստիճան բեկերին թույլ էր տրվում կրել սանրվածք[7]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.iranicaonline.org/articles/beg-pers
  2. http://www.iranicaonline.org/articles/baga-an-old-iranian-term-for-god-sometimes-designating-a-specific-god
  3. Rudelson Justin Jon, Rudelson Justin Ben-Adam (1997)։ Oasis Identities: Uyghur Nationalism Along China's Silk Road (illustrated ed.)։ Columbia University Press։ էջ 31։ ISBN 0231107862։ Վերցված է 24 April 2014 
  4. Clarke Michael E. (2011)։ Xinjiang and China's Rise in Central Asia – A History։ Taylor & Francis։ էջ 20։ ISBN 1136827064։ Վերցված է 10 March 2014 
  5. Millward James A. (2007)։ Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (illustrated ed.)։ Columbia University Press։ էջ 101։ ISBN 0231139241։ Վերցված է 10 March 2014 
  6. Crossley Pamela Kyle, Siu Helen F., Sutton Donald S., eds. (2006)։ Empire at the Margins: Culture, Ethnicity, and Frontier in Early Modern China։ Volume 28 of Studies on China (illustrated ed.)։ University of California Press։ էջ 121։ ISBN 0520230159։ Վերցված է 10 March 2014 
  7. James A. Millward (1998)։ Beyond the pass: economy, ethnicity, and empire in Qing Central Asia, 1759-1864։ Stanford University Press։ էջ 204։ ISBN 0-8047-2933-6։ Վերցված է 2010-11-28 


Քաղվածելու սխալ՝ <ref> tags exist for a group named "Ն", but no corresponding <references group="Ն"/> tag was found