Անաստաս Միկոյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյան
Анастас Иванович Микоян 3x4.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 25, 1895({{padleft:1895|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Սանահին[3]
Մահացել է հոկտեմբերի 21, 1978({{padleft:1978|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:21|2|0}})[1][2] (82 տարեկանում)
Մահվան վայր Մոսկվա[4]
Քաղաքացիություն ԽՍՀՄ
Ազգություն հայ
Կրոն աթեիզմ
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ և դիվանագետ
Զբաղեցրած պաշտոններ ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի փոխնախագահ
Քաղաքական կուսակցություն ԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Լենինի շքանշան, Կարմիր դրոշի շքանշան, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս և Հոկտեմբերյան Հեղափոխության շքանշան
Անդամություն Կենտկոմի Պոլիտբյուրո
Հարազատներ եղբայր՝ Արտեմ Միկոյան
Երեխաներ Ստեփան Միկոյան, Ալեքսեյ Միկոյան, Սերգո Միկոյան և Վլադիմիր Միկոյան
Anastas Mikoyan Վիքիպահեստում
ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողկոմ Եժովի նամակը, որտեղ նա Ստալինին փոխանցում է 2000 հայերի գնդակահարելու Անաստաս Միկոյանի խնդրանքը

Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյան (ռուս.՝ Анастас Иванович Микоян, նոյեմբերի 25, 1895, գ. Սանահինհոկտեմբերի 21, 1978, Մոսկվա), Խորհրդային պետական ու քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1943)։ Հայտնի է որպես խորհդային ժամանակաշրջանի ամենաերկար քաղաքական կենսագրություն ունեցող գործիչներից մեկը (1919-1974 թթ․), ինչը նույնիսկ դարձել է քաղաքական սատիրայի թեմա[5][6]։

Հայտնի է նաև Հայաստանում 1500-2000 հայերի, այդ թվում՝ Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերի սպաների, մշակութային և քաղաքական գործիչների գնդակահարությունը կազմակերպելու նպատակով ԽՍՀՄ ներքին գործերի ժողկոմ Եժովի միջոցով Ստալինին ուղղված իր դիմում-խնդրանքով,[7][8] ինչպես նաև Արցախը, Նախիջևանն ու Գարդմանքը Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում թողնելու, Հայկական հարցը միջազգային ասպարեզից հեռացնելու[9] անխախտ դիրքորոշումով և պահանջով։ [10][11][12]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անաստաս Հովհաննեսի Միկոյանը ծնվել է 1895 թ. նոյեմբերի 13-ին Սանահին գյուղում (ներկայումս՝ ՀՀ Ալավերդի քաղաքի Սանահին թաղամաս)։ Գյուղական դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Թիֆլիսի հոգևոր ճեմարանը։ 1914 թ. Միկոյանը միացել է հայ կամավորականների ջոկատին, և մինչև 1915 թ. գարունը կռվել թուրքական ճակատում‌[փա՞ստ], սակայն հիվանդության պատճառով թողել է ծառայությունը և վերադարձել Թիֆլիս։ 1916-ին ընդունվել է Էջմիածնի հոգևոր ճեմարանը, իսկ հաջորդ տարվանից սկսել է կուսակցական աշխատանքը Թիֆլիսում և Բաքվում։

Արդեն որպես Բաքվի ՌՍԴ(բ) կ կոմիտեի նախագահության անդամ Միկոյանը խմբագրել է նաև «Социал-демократ» և «Известия Бакинского Совета» թերթերը։

Բաքվի կոմիսարների տապալումից հետո մնացել է Բաքվում՝ գլխավորելով բոլշևիկների ընդհատակյա շրջկոմը։

Թուրքերի կողմից Բաքուն գրավելուց անմիջապես առաջ Միկոյանը կարողացավ հասնել կոմիսարների ազատ արձակման ու էվակուացիայի կազմակերպմանը։ Այնուհետև նա կոմիսարներին շոգենավով դուրս բերեց Բաքվից, սակայն Կրասնովոդսկում նրանք նորից ձերբակալվեցին։ Միկոյանն ազատվեց 1919 թ. փետրվարին և հենց նույն տարվա մարտից սկսեց ղեկավարել ՌԿԿ (բ)-ի կովկասյան մարզկոմի Բաքվի բյուրոն։

1919 թ. հոկտեմբերին նա կանչվեց Մոսկվա և դարձավ ՌԿԳԿ անդամ։ Բոլշևիկների կողմից Բաքուն գրավելուց հետո Միկոյանը վերադարձավ Բաքու որպես 11-րդ բանակի ռազմահեղափոխական կոմիտեի լիազոր։ Այնուհետև, մինչև 1920 թվականը ղեկավարել է Նիժնի Նովգորոդի նահանգային կոմիտեն։

1926-1949 թթ․ և 1953-1955 թթ․ եղել է ԽՍՀՄ Կառավարության կազմում, ղեկավարելով, ըստ հերթականության, ԽՍՀՄ Արտաքին և ներքին առևտրի, Մատակարարման, Սննդի արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսարիատները, Արտաքին առևտրի, Առևտրի նախարարությունները։ 1946–1949 թթ․ և 1953-1955 թթ․ նա նաև ԽՍՀՄ Նախարարների Խորհրդի նախագահի տեղակալն էր, 1957-1964 թթ՝ առաջին տեղակալը։

Անաստաս Միկոյանի անվան հետ է կապված ԽՍՀՄ սննդի արդյունաբերության ծավալումը։ Դեռևս 1931 թ., հանդիսանալով ԽՍՀՄ Սննդի արդյունաբերության ժողովրդական կոմիսար, Անաստաս Միկոյանը ԽՍՀՄ կառավարությանը ներկայացրեց Խորհրդային սննդի արդյունաբերության զարգացման համալիր ծրագիր։ 1936 թ. Միկոյանը իր կնոջ՝ Աշխենի հետ երկու ամիս այցով գտնվեց ԱՄՆ-ում (ԽՍՀՄ պատմության մեջ կառավարության գործող անդամի ամենաերկարատև արտաքին ուղևորությունն էր), որի ընթացքում հիմնավորապես ուսումնասիրեց ամերիկյան սննդի արդյունաբերությունը, մեծ ծավալի տեխնիկական գնումներ կատարվեցին, որոնք նպաստեցին Խորհրդային սննդի արդյունաբերության վերազինմանը։ Միկոյանի շնորհիվ ԽՍՀՄ-ում սկսվեց պաղպաղակների արտադրությունը։ Մինչև իր պաշտոնավարման վերջը Անաստաս Միկոյանն անձնական հսկողության տակ էր պահում պաղպաղակի որակը։

1962 թ․ ակտիվորեն մասնակցել է Կարիբյան ճգնաժամի կարգավորմանը, անձամբ բանակցելով Ջոն Քենեդու և Ֆիդել Կաստրոյի հետ։ Այդ ընթացքում Մոսկվայում մահացավ նրա կինը։ 1963 թ․ նոյեմբերի նա ներկայացնում էր ԽՍՀՄ ղեկավարությունը Ջոն Քենեդու թաղման արարողությանը։

1964 թ․ հուլիսի 15–ից 1965 թ․ դեկտեմբերի 9–ը ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի Նախագահության նախագահն էր։ Այնուհետև մինչև 1974 թ․ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի անդամ էր։

Նրա անունով է կոչվում Մոսկվայի միսկոմբինատը[13]։

Առանձին գրքով ռուսերեն հրատարակվել են նրա հիշողությունները՝ «Այսպես եղել է» վերնագրով[14]։

Ընտանիքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Պայքարի ուղիով, գիրք 1, Ե., 1972։
  • Քսանական թվականների սկզբին (1919-1924 թթ. սկիզբը), Ե., 1978։
  • Так было։ Размышления о минувшем, М., 1999.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Микоян С., Анатомия Карибского кризиса, М., 2006.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  2. 2,0 2,1 Record #118865986 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է հոկտեմբերի 14-ին 2015:
  3. Микоян Анастас Иванович, Микоян Анастас Иванович // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  4. Record #118865986 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 31-ին 2014:
  5. "Он сам смеялся над шуткой "от Ильича до Ильича"
  6. Микоян пишет мемуары…
  7. Ռուսաստանի պետական արխիվի սոցիալ-քաղաքական պատմության բաժնի ֆոնդ։
  8. 1 2 Այն փաստաթուղթը, որով Անաստաս Միկոյանը խնդրում է Ստալինին Հայաստանում գնդկահարվող անձանց թիվը 700-ով ավելացնել։
  9. Անաստաս Միկոյանի սարսափելի նամակը
  10. Միկոյանի արձանը որպես հիշեցում(հոդված hetq.am կայքում)
  11. Անաստաս Միկոյան՝ հայ քաղաքական մտքի ամենահայտնի ու ամենահակասական գործիչը (հոդված ankakh.com կայքում)
  12. Անաստաս Միկոյան. ինչ է արել նա Հայաստանի համար եւ ինչու նրա արձանը պետք է դրվի Երեւանում (հոդված news.am կայքում)
  13. «Միկոյանի» միսկոմբինատի պաշտոնական կայքէջը
  14. Микоян А.И. Так было. — М.: Вагриус, 1999, — 612 с.: 48 полос ч/б ил. ISBN 5-264-00032-8 [1]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]