Սողոմոն Թեհլիրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Սողոմոն Թեհլերյանից)
Սողոմոն Թեհլիրյան
Soghomontehlirian1.jpg
(հայ վրիժառու)
Ծնվել է ապրիլի 2, 1897
Ծննդավայր Բագառիճ (Արևմտյան Հայաստան)
Մահացել է մայիսի 23, 1960({{padleft:1960|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) (63 տարեկանում)
Մահվան վայր Ֆրեզնո, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն Հայեր
Գործունեություն Q931260?[1]
Քաղաքական կուսակցություն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն

Սողոմոն Թեհլիրյան (ապրիլի 2, 1897մայիսի 23, 1960) Հայոց ցեղասպանության վերապրող և ազգային հերոս, որ գնդակահարել է երիտթուրքերի ներքին գործերի նախարար և Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչ Թալեաթ փաշային։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Սողոմոն Թեհլիրյանը ծնվել է 1896 թվականին Բագառիճում՝ Արևմտյան Հայաստանում, ուր ստացել է իր նախնական կրթությունը։ Ապա ուսումը շարունակել է Երզնկայի Կենտրոնական ուսումնարանում, որն ավարտել է 1912 թվականին և 1913 թվականին փոխադրվել է Սերբիա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսվելուն պես նա մեկնել է Հայաստան, ուր մասնակցել է կամավորական շարժմանը՝ Անդրանիկի գնդում։ 1915 թվականին Թեհլիրյանը վերապրել է ցեղասպանությունը, ինչը շատ մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքում։

1921 թվականին Թեհլիրյանը մասնակցել է Դաշնակցության Նեմեսիս գործողությանը՝ առաջադրանք ստանալով սպանել Եղեռնի գլխավոր կազմակերպչին՝ Թալեաթ փաշային։ Նույն տարվա մարտի 15-ին Բեռլինի Շառլոտենբուրգ թաղամասի Հարդենբերգ փողոցում Սողոմոն Թեհլիրյանը գնդակահարում է Թալեաթին և ձերբակալվում։ Սակայն 1921 թվականի հունիսի 2-ին գերմանական դատարանը անպարտ է ճանաչում Սողոմոն Թեհլիրյանին։ Վերջինս պաշտպանվում էր երեք դատապաշտպանների կողմից, որոնցից մեկը դոկտոր Թեոդոր Նիմայերն էր՝ օրենսդրության պրոֆեսոր Քիլի համալսարանից։

Արդարացված Թեհլիրյանը երկար տարիներ ապրել է Հարավսլավիայի մայրաքաղաք Բելգրադի Դալմատինսկա փողոցի թիվ 78 տանը։ 1945 թվականից հետո բնակություն է հաստատել ԱՄՆՖրեզնո քաղաքում, որտեղ էլ մահացել է 1960 թվականի մայիսի 23-ին։ Ի հիշատակ Թեհլիրյանի՝ հուշարձան է կանգնեցվել Ֆրեզնոյում, Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղում և Երևանում։ [2]

ՍՈՂՈՄՈՆ ԹԵՀԼԵՐՅԱՆԸ ԱՐՎԵՍՏՈՒՄ[խմբագրել]

  • Բոգդան Վերդյան, Ծաղիկներս մնացին հեռվում /վեպ Ս. Թեհլերյանի մասին/, Երևան, 1991:
  • Ռոբերտ Կարայան, Արդարահատույց /վիպակ նվիրված Ս. Թեհլերյանին, պատմվածքներ, հոդվածներ/, Երևան, 2004:
  • Պերճ Զեյթունցյան, Ոտքի, դատարանն է գալիս /դրամա նվիրված Ս. Թեհլերյանին/, տես ,,Մեծ լռություն /դրամաներ/՛՛, Երևան, 1985:

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ[խմբագրել]

  • Սողոմոն Թեհլէրեան, Վերյիշումներ, Երեւան, 1993:
  • Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարությունը /սղագրական նյութեր/, Երևան, 1990:
  • Մակիչ Արզումանյան, Հայաստան. 1914-1917/, Երևան, 1969:
  • Մհեր Կարապետյան, Հայաստանը 1912-1920 թվականներին, Երևան, 2003:


Սողոմոն Թեհլիրյանի գերեզմանի հուշարձանը Ֆրեզնոյի «Արարատ» գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]