Վտանգի պիկտոգրամներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վտանգի պիկտոգրամներ
Քիմիական հատկություններ
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)
Վտանգի պիկտոգրամները մեթանոլի պիտակի վրա
Տեղափոխվող հրթիռների վրա համաձայն ԳՀՀ-ի նշագրված է «Պայթուցիկ նյութեր»

Վտանգի պիկտոգրամներ կամ վտանգի պատկերագրեր, գլոբալ մակարդակով համաձայնեցված դասակարգման համակարգ՝ ԳՀՀ (ռուս.՝ СГС, անգլ.՝ GHS Hazard pictograms): Պատկերագրերն օգտագործվում են քիմիական նյութերի և տարբեր ապրանքների հետ աշխատելիս, պահեստավորելիս և տեղափոխելիս նրանց վտանգավորության մասին նախապես տեղեկացված լինելու նպատակով: Պիկտոգրամների հինգերորդ խմբագրումն արվել է 2013 թվականին[1]: Պիտակավորման համակարգում օգտագործվում են երկու տիպի պիկտոգրամներ՝ ստանդարտ[2], որոնք ծառայում են կոնտեյներների, անոթների և աշխատավայրերի նշագրման համար, և տրանսպորտային պիկտոգրամներ՝ վտանգավոր նյութերի և ապրանքների տեղափոխման համար, հանձնարարված ՄԱԿ-ի կողմից[3]: Կախված նպատակից՝ ընտրվում է պիկտոգրամների միայն մեկ տիպը, երկուսը միաժամանակ երբեք չեն օգտագործվում[4]:

Պիկտոգրամները հանդիսանում են ԳՀՀ նշագրման միայն մեկ տարրը: Նրանց հետ օգտագործվում են նյութի իդենտիֆիկատորներ, ազդանշանային բառեր («Վտանգավոր», կամ «Զգույշ»), H-ֆրազներ և P-ֆրազներ, ինչպես նաև մատակարարի իդենտիֆիկատորը[5]:

Պիկտոգրամների տվյալ համակարգը ՄԱԿ-ի կողմից մշակվել է որպես միասնական եղանակ՝ օգտատերերին և փրկարար ծառայություններին քիմիական արտադրանքի վտանգավորության աստիճանի մասին տեղեկացնելու համար[6][7][8]: Համակարգն ընդունվել և օգտագործվում է շատ երկրներում[9]:

Ստանդարտ պիկտոգրամներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստանդարտ պիկտոգրամներն ունեն քառակուսիների ձև, որոնք տեղադրված են անկյան վրա: Կարմիր եզրագծերով սպիտակ ֆոնի վրա պատկերված է սև գույնի խորհրդանշանը: Պիկտոգրամի լայնությունը պետք է բավականաչափ լինի՝ լավ տեսնելու համար: Եթե ապրանքը նախատեսված չի արտահանելու համար, ապա հնարավորություն կա կարմիր եզրագիծը փոխարինել սևով[4]: Վտանգավոր բեռներ փոխադրելիս այս պիկտոգրամները չպետք է փակցվեն բեռնատար կոնտեյներների, ավտոտրանսպորտային միջոցների, վագոնների և ցիստեռնների վրա, քանի որ դրանց համար նախատեսված են տրանսպորտային պիկտոգրամներ[4]:

Համաձայն ԳՀՀ-ի՝ վտանգավորության ամեն տեսակին համապատասխանում է վտանգի որոշակի պիկտոգրամ[10]:

Ֆիզիկական վտանգներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

GHS-pictogram-explos.svg Օգտագործում Պարզաբանում[11]
  • Անկայուն պայթյունավտանգ նյութեր
  • Պայթյունավտանգ նյութեր, ենթակարգեր 1.1, 1.2, 1.3, 1.4
  • A, B տիպի ինքնաքայքայվող քիմիական նյութեր և խառնուրդներ
  • A, B տիպի օրգանական պերօքսիդներ

Պայթյունավտանգ նյութեր, խառնուրդներ և առարկաներ, այդ թվում նաև արտադրանքներ՝ պայթուցիկ կամ պիրոտեխնիկական նպատակների համար: Պայթուցիկ կոչվում են այն նյութերը, որոնք կարող են առաջացնել քիմիական ռեակցիա, որի ընթացքում մեծ արագությամբ անջատվում է գազ, բարձր ջերմաստիճան և ճնշում՝ վնասելով շրջապատի օբյեկտները:

Օրինակ՝ տրինիտրոտոլուոլ, պիկրինաթթու

Պայթուցիկ ռումբ
GHS-pictogram-flamme.svg Օգտագործում Պարզաբանում
  • Դյուրավառ գազեր՝ կարգ 1, հեղուկներ՝ կարգ 1,2,3 և պինդ նյութեր՝ կարգ 1,2
  • Աերոզոլեր՝ կարգ 1, 2
  • Ինքնաբերաբար քայքայվող նյութեր և խառնուրդներ՝ կարգ B, C, D, E, F
  • Ինքնաբոցավառվող հեղուկներ և պինդ նյութեր՝ կարգ 1
  • Ինքնաբերաբար տաքացող քիմիական նյութեր և խառնուրդներ՝ կարգ 1, 2
  • Քիմիական նյութեր և խառնուրդներ, որոնք ջրի հետ կոնտակի դեպքում առաջացնում են բոցավառվող գազեր՝ կարգ 1, 2, 3
  • Օրգանական պերօքսիդներ՝ կարգ B, C, D, E, F

Դյուրավառ համարվում են այն գազերը, որոնք 20 °С և 101.3 կՊա ճնշման պայմաններում օդի հետ շփումից բոցավառվում են:

Դյուրավառ կոչվում են այն հեղուկները, որոնք բոցավառվում են 93 °С-ում:

Պինդ նյութերը, որոնք կարող են այրվել կամ հանդիսանալ այրման պատճառ, կամ էլ շփման արդյունքում այրմանը օժանդակել, ևս համարվում են դյուրավառ նյութեր:

Օրինակ՝ պրոպան, բութան, դիէթիլ եթեր, ացետալդեհիդ

Կրակ
GHS-pictogram-rondflam.svg Օգտագործում Պարզաբանում
  • Օքսիդիչ գազեր՝ կարգ 1
  • Օքսիդիչ գազեր՝ կարգ 1, 2, 3
  • Օքսիդիչ պինդ նյութեր՝ կարգ 1, 2, 3

Օքսիդիչ համարվում են այն նյութերը, որոնք պարտադիր չէ, որ վառելիք լինեն, բայց նպաստում են այլ նյութերի այրմանը, որպես կանոն՝ թթվածնի անջատման հաշվին:

Օրինակ՝ թթվածին, քլորի երկօքսիդ, կալիումի երկքրոմատ

Կրակ շրջապատի վրա
GHS-pictogram-bottle.svg Օգտագործում Պարզաբանում
  • Ճնշման տակ գտնվող գազեր

Այս կատեգորիային պատկանում են սեղմված, հեղուկացված, լուծված և սառեցված հեղուկացված գազերը:

Օրինակ՝ սեղմված գազով բալոններ, հեղուկացված ածխաջրածնային գազեր

Գազի բալոն
GHS-pictogram-acid.svg Օգտագործում Պարզաբանում
  • Քիմիական նյութ, որն առաջացնում է մետաղների կոռոզիա
(օգտագործվում է նաև մարդու առողջության համար վտանգավորությունը նշելու համար)

Նյութեր և խառնուրդներ, որոնք քիմիապես ռեակցում են մետաղների հետ՝ վնասելով կամ ոչնչացնելով նրանց:

Օրինակ՝ աղաթթու, բրոմ

Կոռոզիա
Օգտագործում
  • Պայթուցիկ նյութեր՝ ենթակարգ 1.5, 1.6
  • Բոցավառվող գազեր՝ կարգ 2
  • Ինքնաբերաբար քայքայվող քիմիական նյութեր և խառնուրդներ՝ տիպ G
  • Օրգանական պերօքսիդներ՝ տիպ G
Չկա նախատեսված պիկտոգրամ

Մարդու առողջության համար վտանգավոր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

GHS-pictogram-skull.svg Օգտագործում Պարզաբանում[11]
  • Սուր թունավորություն (ներքին օգտագործման, մաշկի հետ շփման, ինհալացիոն ազդեցություն)՝ կարգ 1, 2, 3

Քիմիական նյութեր, որոնք կուլ տալիս, շնչելիս, կամ մաշկի մեջ ներծծվելիս առաջացնում են մահ:

Օրինակ՝ պլավիկյան թթու, բրոմ, կապտաթթու

Գանգ և խաչաձևած ոսկրեր
GHS-pictogram-acid.svg Օգտագործում Պարզաբանում
  • Մաշկի գրգռվածություն, կերամաշում առաջացնող քիմիական արտադրանք՝ կարգ 1A, 1B, 1C
  • Աչքերի լուրջ վնասվածքներ առաջացնող, գրգռող քիմիական արտադրանք՝ կարգ 1
(օգտագործվում է նաև ֆիզիկական վտանգավորությունը նշելու համար)

Նյութեր, որոնք առաջացնում են առողջության համար արդեն նշված վնասները:

Օրինակ՝ աղաթթու, նատրիումի հիդրօքսիդ, պլավիկյան թթու

Կոռոզիա
GHS-pictogram-exclam.svg Օգտագործում[К 1] Պարզաբանում
  • Սուր թունավորություն (ներքին օգտագործման, մաշկի հետ շփման, ինհալացիոն ազդեցություն)՝ կարգ 4
  • Մաշկի գրգռվածություն, կերամաշում առաջացնող քիմիական արտադրանք՝ կարգ 2
  • Աչքերի լուրջ վնասվածքներ առաջացնող, գրգռող քիմիական արտադրանք՝ կարգ 2A
  • Մաշկի զգայնություն՝ 1, 1A, 1B
  • Թունավոր նյութեր, որոնց մեկ անգամյա ազդեցությունից խոցվում են թիրախ օրգանները՝ կարգ 3
    • Շնչուղիների գրգռում
    • Թմրանյութի ազդեցություն

Նյութեր, որոնք առաջացնում են առողջության համար արդեն նշված վնասները, բայց ավելի քիչ վտանգավորություն ունեն առողջության համար:

Օրինակ՝ ածխաջրածիններ, լիմոնեն

Բացականչական նշան
GHS-pictogram-silhouette.svg Օգտագործում Պարզաբանում
  • Շնչառական զգայունություն՝ կարգ 1
  • Սաղմնային բջիջներում մուտագեն փոփոխություններ առաջացնող քիմիական նյութեր՝ կարգ 1A, 1B, 2
  • Քազցկեղածին քիմիական նյութեր՝ կարգ 1A, 1B, 2
  • Վերարտադրողական ֆունկցիայի վրա վտանգավոր ազդեցություն ունեցող քիմիական նյութեր՝ կարգ 1A, 1B, 2
  • Թունավոր նյութեր, որոնց մեկ անգամյա ազդեցությունից խոցվում են թիրախ օրգանները՝ կարգ 1, 2
  • Թունավոր նյութեր, որոնց բազմակի ազդեցությունից խոցվում են թիրախ օրգանները՝ կարգ 1, 2
  • Ասպիրացիայի համար վտանգավոր նյութեր՝ կարգ 1, 2

Նյութեր և խառնուրդներ, որոնք կոնկրետ օրգանների վրա ունեն տոքսիկ կամ քրոնիկական վնասակար ազդեցություն:

Օրինակ՝ բենզոլ, իզոցիանատներ, մեթանոլ, լիգրոին

Մարդու առողջության համար վտանգավոր
Օգտագործում
  • Սուր թունավորություն (ներքին օգտագործման, մաշկի հետ շփման, ինհալացիոն ազդեցություն)՝ կարգ 5
  • Մաշկի գրգռվածություն, կերամաշում առաջացնող քիմիական արտադրանք՝ կարգ 3
  • Աչքերի լուրջ վնասվածքներ առաջացնող, գրգռող քիմիական արտադրանք՝ կարգ 2B
  • Վերարտադրողական ֆունկցիայի վրա վտանգավոր ազդեցություն ունեցող, որն հատկապես ազդում է լակտացիայի միջոցով
Չկա նախատեսված պիկտոգրամ

Շրջակա միջավայրի համար վտանգավոր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

GHS-pictogram-pollu.svg Օգտագործում Պարզաբանում[11]
  • Սուր վտանգ ջրային միջավայրի համար՝ կարգ 1
  • Երկարաժամկետ վտանգ ջրային միջավայրի համար՝ կարգ 1, 2

Նյութեր, որոնք ջրային օրգանիզմների վրա ունեն սուր կամ երկարաժամկետ բացասական ազդեցություն:

Օրինակ՝ նատրիումի հիպոքլորիդ, միջատասպան նյութեր, ամոնիակ

Շրջակա միջավայր
Օգտագործում
  • Սուր վտանգ ջրային միջավայրի համար՝ կարգ 2, 3
  • Երկարաժամկետ վտանգ ջրային միջավայրի համար՝ կարգ 3, 4
Չկա նախատեսված պիկտոգրամ

Տրանսպորտային պիկտոգրամներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրանսպորտային պիկտոգրամներն ունեն 45° անկյան տակ շրջված քառակուսու ձև, ամենափոքրը 100մմ × 100մմ չափերով: Սահմանագծից 5մմ հեռավորության վրա նշանի եզրագծին զուգահեռ գիծ է տարված: Պիկտոգրամյի վերին անկյունում պետք է տեղադրված լինի սիմվոլ, որը նշանակում է վտանգ (բացի 1.4, 1.5, 1.6 ենթակարգերի պիկտոգրամները), իսկ ներքևի անկյունում՝ կարգի համարը և ենթակարգը: Պիկտոգրամյի վրա կարող են լինել բառեր, օրինակ՝ «Դյուրավառ նյութ»: Սիմվոլները, թվերը և տեքստերը պետք է լինեն սև գույնի, բացառությամբ 8-րդ կարգի պիկտոգրամների մոտ (այստեղ դրանք պետք է լինեն սպիտակ գույնի), կանաչ, դեղին, կարմիր կամ կանաչ ֆոնով պիկտոգրամների մոտ կարող են լինել սպիտակ գույնի, 5.2 կարգի պիկտոգրամների համար սիմվոլների գույնը ևս կարող է լինել սպիտակ և 2.1 ենթակարգի պիկտոգրամների դեպքում սիմվոլները կարող են տեղադրվել անմիջապես բալոնների վրա: Պիկտոգրամները պետք է տեղադրված լինեն կոնտրաստ ֆոնի վրա, կամ լինեն եզրագծված[12]:

Տվյալ նշանները ԳՀՀ համակարգը օգտագործում է տեղափոխման վտանգները նշագրելու համար[10]:

Կարգ 1. Պայթուցիկ նյութեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UN transport pictogram - 1 (asterisks).svg Օգտագործում[К 2] Պարզաբանում[13]
Պայթուցիկ նյութեր
  • Պայթուցիկ նյութեր, ենթակարգ 1.1—1.3

Նյութեր և իրեր, որոնք բնորոշվում են զանգվածի պայթյունավտանգությամբ[К 3], ցիրուցան լինելու վտանգով, կամ այրման վտանգով:

Օրինակ՝ ամոնիումի պիկրատ, զենքի փամփուշտներ, վառոդ[14]

Ենթակարգ 1.1—1.3
UN transport pictogram - 1.4.svg Օգտագործում[К 4] Պարզաբանում
Պայթուցիկ նյութեր
  • Պայթուցիկ նյութեր, ենթակարգ 1.4

Պայթուցիկ նյութեր և իրեր, որոնք նշանակալի վտանգավորություն չունեն[К 5]:

Օրինակ՝ լուսային հետագծով փամփուշտներ, հրավառության համար նախատեսված պայթուցիկ սարքեր, աղետի ազդանշաններ[14]

Ենթակարգ 1.4
UN transport pictogram - 1.5.svg Օգտագործում[К 4] Պարզաբանում
Պայթուցիկ նյութեր
  • Պայթուցիկ նյութեր, ենթակարգ 1.5

Շատ ցածր զգայունություն ունեցող պայթուցիկ նյութեր, որոնք բնութագրվում են զանգվածի պայթման վտանգով[К 6]

Ենթակարգ 1.5
UN transport pictogram - 1.6.svg Օգտագործում[К 4] Պարզաբանում
Պայթուցիկ նյութեր
  • Պայթուցիկ նյութեր, ենթակարգ 1.6

Չափազանց ցածր զգայունություն ունեցող ապրանքներ, որոնք բնութագրվում են զանգվածի պայթման վտանգով

Ենթակարգ 1.6

Կարգ 2. Գազեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UN transport pictogram - 2 (black).svg Օգտագործում[К 7] Պարզաբանում[15]
Դյուրավառ գազեր
  • Հրկիզվող գազեր, կարգ 1
  • Աերոզոլեր, կարգ 1,2

Գազեր, որոնք օդի հետ խառնուրդում բոցավառվում են (ըստ ծավալի 13%-ից ոչ ավել), ինչպես նաև գազեր, որոնց համար բոցավառվելու մինիմալ և մաքսիմալ կոնցենտրացիաների տարբերությունը (հաշված տոկոսներով) կազմում է 12 միավոր, անկախ մինիմալ կոնցենտրացիայի մեծությունից:

Օրինակ՝ ացետիլեն, ջրածին, վինիլքլորիդ, կրակայրիչ[14]

Ենթակարգ 2.1
UN transport pictogram - 2 (gas-black).svg Օգտագործում[К 7] Պարզաբանում
Չհրկիզվող, ոչ թունավոր գազեր
  • Աերոզոլեր, կարգ 3
  • Ճնշման տակ գտնվող գազեր

Այս ենթակարգին պատկանում են հեղձուցիչ գազերը (գազեր, որոնք տեղակալում են կամ նոսրացնում են մթնոլորտում գտնվող թթվածինը ), օքսիդիչ գազերը (գազեր, որոնք օդի համեմատ ավելի շուտ են առաջացնում բոցավառում կամ օժանդակում այրմանը), ինչպես նաև այն գազերը, որոնք ներառված չեն մյուս ենթակարգերում:

Օրինակ՝ ածխածնի երկօքսիդ, արգոն, հելիում, սեղմված կամ հեղուկացված գազերով կրակմարիչներ [14]:

Ենթակարգ 2.2
ADR 2.3.svg Օգտագործում Պարզաբանում
Թունավոր գազեր

Գազեր, որոնք այնքան թունավոր ու կծու են, որ մարդկանց առողջության համար վտանգ են ներկայացնում (կամ ենթադրաբար հանդիսանում են մարդկանց համար թունավոր և կծու):

Օրինակ՝ ամոնիակ, ածխածնի ենթօքսիդ, ֆոսգեն [14]

Ենթակարգ 2.3

Կարգ 3 և 4. Բռնկվող հեղուկներ և պինդ նյութեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UN transport pictogram - 3 (black).svg Օգտագործում[К 7] Պարզաբանում[16]
Դյուրավառ հեղուկներ
  • Բռնկվող հեղուկներ՝ կարգ 1, 2, 3

Դյուրավառ են կոչվում այն հեղուկները, որոնք փակ անոթում 60 °С-ից ոչ բարձր, բաց անոթում 65,6 °С-ից ոչ բարձր ջերմաստիճաններում առաջացնում են բոցավառվող գոլորշիներ (այս ջերմաստիճանները կոչվում են բռնկման ջերմաստիճաններ)

Օրինակ՝ ացետոն, դիէթիլեթեր, էթանոլ, անմշակ նավթ[14]

Կարգ 3
UN transport pictogram - 4 (stripes).svg Օգտագործում Պարզաբանում
Դյուրավառ պինդ նյութեր
  • Բռնկվող պինդ նյութեր՝ կարգ 1, 2
  • Ինքնաքայքայվող քիմիական նյութեր և խառնուրդներ՝ B, C, D, E, F տիպի

Պինդ նյութեր, որոնք տեղափոխման ժամանակ կարող են հեշտությամբ բոցավառվել, հարուցել այրում, կամ շփման արդյունքում ուժգնացնել այրումը, ինքնառեակտիվ նյութեր, որոնք առաջացնում են ինտենսիվ էկզոթերմիկ ռեակցիա

Օրինակ՝ ֆոսֆոր, ծծումբ, արծաթի պիկրատ, ծղոտ[14]

Ենթակարգ4.1
UN transport pictogram - 4 (red).svg Օգտագործում Պարզաբանում
Ինքնաբուխ այրման ենթակա նյութեր
  • Պայթելու հակված հեղուկներ
  • Պայթելու հակված պինդ նյութեր
  • Ինքնաբուխ տաքացող քիմիական նյութեր և խառնուրդներ՝ կարգ 1, 2

Նորմալ պայմաններում ինքնաբերաբար տաքացող նյութեր, կամ օդի հետ շփման ժամանակ տաքանալու հատկություն ունեցող նյութեր, որոնք այնուհետև ինքնաբոցավառվում են:

Օրինակ՝ ածուխ, խոնավ բամբակ, նատրիումի սուլֆիդ[14]

Ենթակարգ 4.2
UN transport pictogram - 4 (black).svg Օգտագործում[К 7] Պարզաբանում
Քիմիական նյութեր և խառնուրդներ, որոնք ջրի հետ կոնտակի դեպքում առաջացնում են բոցավառվող գազեր

Նյութեր, որոնք նշված պայմաններում անջատում են վտանգավոր քանակներով դյուրավառ գազեր:

Օրինակ՝ նատրիում, լիթիումի ալյումահիդրատ, կալցիումի հիդրիդ[14]

Ենթակարգ 4.3

Կարգ 5[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UN transport pictogram - 5.1.svg Օգտագործում Պարզաբանում[17]
Օքսիդիչ նյութեր
  • Օքսիդիչ գազեր
  • Օքսիդիչ հեղուկներ
  • Օքսիդիչ պինդ նյութեր

Օքսիդիչ համարվում են այն այն նյութերը, որոնք պարտադիր չէ, որ վառելիք լինեն, բայց օժանդակում են այլ նյութերի այրմանը, որպես կանոն՝ անջատված թթվածնի հաշվին:

Օրինակ՝ ամոնիումի պերսուլֆատ, կալիումի նիտրատ, կալիումի պերմանգանատ[14]

Ենթակարգ 5.1
UN transport pictogram - 5.2 (black).svg Օգտագործում[К 8] Պարզաբանում
Օրգանական պերօքսիդներ
  • Օրգանական պերօքսիդներ՝ կարգ B, C, D, E, F

Մոլեկուլում -O-O- խումբ պարունակող նյութեր, որոնք կարող են համարվել ջրածնի պերօքսիդի ածանցյալներ և որոնցում ջրածնի մեկ կամ երկու ատոմ տեղակալված է օրգանական ռադիկալներով: Օրգանական ռադիկալները կարող են քայքայվել պայթյունով, արագորեն այրվել, լինել զգայուն հարվածի կամ շփման նկատմամբ, վտանգավոր ռեակցիաների մեջ մտնել այլ նյութերի հետ կամ առաջացնել աչքի վնասվածքներ:

Օրինակ՝ ացետիլացետոնի պերօքսիդ, 3-բութիլհիդրոպերօքսիդ, բենզոիլպերօքսիդ[18]

Ենթակարգ 5.2

Կարգ 6[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UN transport pictogram - 6.svg Օգտագործում Պարզաբանում[19]
Թունավոր նյութեր
  • Սուր թունավորություն (ներքին օգտագործման, մաշկի հետ շփման, ինհալացիոն ազդեցություն)՝ կարգ 1, 2, 3

Նյութեր, որոնք ընդունակ են առաջացնել մահ կամ լուրջ վնասվածքներ ներքին ընդունման, շնչառական ուղիներ ընկնելիս և մաշկի հետ կոնտակտի ժամանակ:

Օրինակ՝ անիլին, արսենի միացություններ, կալիումի ցիանիդ, ֆենոլ[14]

Ենթակարգ 6.1
ADR 6.2.svg Օգտագործում Պարզաբանում
Վարակիչ նյութեր

Չի օգտագործվում ԳՀՀ-ում

Նյութեր, որոնց մասին հայտնի է, կամ հիմքեր կան ենթադրելու, որ նրանք պարունակում են պաթոգեն օրգանիզմներ, այսինքն՝ միկրոօրգանիզմներ, կամ այլ ինֆեկցիոն ագենտներ՝ պրիոններ, որոնք կարող են հարուցել հիվանդություններ մարդկանց և կենդանիների մոտ:

Օրինակ՝ ՄԻԱՎ, պոլիոմիելիտի վիրուս, տուբերկուլյոզի միկոբակտերիա[20]

Ենթակարգ 6.2

Կարգ 7. Ռադիոակտիվ նյութեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ADR 7A.svg Օգտագործում Պարզաբանում [21][22]
Ռադիոակտիվ նյութեր, կատեգորիա 1, սպիտակ

Չի օգտագործվում ԳՀՀ-ում

Փաթեթ I, սպիտակն օգտագործվում է, եթե նյութի ճառագայթման մակարդակը նրա մակերևույթի ցանկացած կետում կազմում է ոչ ավել քան 0,005 ՄԶվ


Ենթակարգ 7А
ADR 7B.svg Օգտագործում Պարզաբանում
Ռադիոակտիվ նյութեր, կատեգորիա 2, դեղին

Չի օգտագործվում ԳՀՀ-ում

Փաթեթ II, դեղինն օգտագործվում է, եթե նյութի առավելագույն ճառագայթման մակարդակը նրա մակերևույթի ցանկացած կետում կազմում է 0,005 ՄԶվ/Ժ մինչև 0,5 ՄԶվ


Ենթակարգ 7B
ADR 7C.svg Օգտագործում Պարզաբանում
Ռադիոակտիվ նյութեր, կատեգորիա 3, դեղին

Չի օգտագործվում ԳՀՀ-ում

Փաթեթ III, դեղինն օգտագործվում է, եթե նյութի առավելագույն ճառագայթման մակարդակը նրա մակերևույթի ցանկացած կետում կազմում է 0,5 ՄԶվ/Ժ մինչև 10 ՄԶվ/Ժ


Ենթակարգ 7C
ADR 7E.svg Օգտագործում Պարզաբանում
Տրոհվող նյութեր, կարգ 7

Չի օգտագործվում ԳՀՀ-ում

Նյութեր, որոնք բաղկացած են տրոհվող նուկլիդներից

Օրինակ՝ 233U, 235U, 239Pu, 241Pu[К 9]

Ենթակարգ 7E

Կարգ 8 և 9[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UN transport pictogram - 8.svg Օգտագործում Պարզաբանում[23]
Կոռոզիոն նյութեր
  • Մետաղների կոռոզիա առաջացնող քիմիական նյութեր
  • Մաշկի գրգռում, կերամաշում առաջացնող քիմիական նյութեր, կարգ 1A, 1B, 1C

Նյութեր, որոնք իրենց քիմիական ազդեցությամբ առաջացնում են լուրջ վնասվածքներ կենդանի հյուսվածքների հետ կոնտակտի ժամանակ, արտահոսքի դեպքում այլ ուղեբեռին, կամ տրանսպորտային միջոցին պատճառում է վնաս՝ քայքայելով դրանք:

Օրինակ՝ աղաթթու, ծծմբական թթու, ֆոսֆորի հինգօքսիդ, կալիումի հիդրօքսիդ[14]

Կարգ 8
Dangclass9.svg Օգտագործում Պարզաբանում
Այլ նյութեր կամ ապրանքներ, որոնք վտանգավոր են շրջակա միջավայրի համար

Նյութեր, որոնք տեղափոխելիս առաջացնում են վտանգ, որը նկարագրված չէ այլ կարգերում:

Օրինակ՝ չոր սառույց, լիթիում իոնային մարտկոցներ, կրկնակի էլեկտրական շերտերով կոնդենսատորներ[14]

Կարգ 9


Նախազգուշացնող պիկտոգրամներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրազեկ մարմինների կողմից թույլտվության դեպքում բացի սեփական պիկտոգրամներից ԳՀՀ-ն թույլ է տալիս օգտագործել նախազգուշական պիկտոգրամներ, որոնք նախկինում կարգադրված էին Եվրոպական խորհրդի կողմից (Խորհրդի Հրահանգ 92/58/EEC, 1992 թվականի հունիսի 24), կամ Հարավային Աֆրիկայի ստանդարտների Բյուրոյի կողմից (SABS 0265:1999)[24]:

Մեկնաբանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Չի օգտագործվում ա)«Գանգ և խաչաձևած ոսկրեր» պիկտոգրամի հետ, բ)այն վտանգների նշելու համար, որոնք կապված են մաշկի և աչքերի գրգռման հետ, եթե ներկա է «Կոռոզիա» պիկտոգրամը, կամ շնչուղիների գրգռումը նշելու համար, երբ օգտագործվում է «Վտանգավոր է առողջության համար» պիկտոգրամը:
  2. Աստղիկները փոխարինվում են ենթակարգի համարներով և համատեղելիության խմբով:
  3. Զանգվածի պայթյուն ասելով հասկացվում է այնպիսի պայթյուն, որը գործնականորեն ակնթարթորեն տարածվում է պայթուցիկ նյութերի ամբողջ ուղեբեռի վրա:
  4. 4,0 4,1 4,2 Աստղիկը փոխարինվում է համատեղության խմբով:
  5. Բոցավառվելու կամ հրդեհին նպաստելու դեպքում արդյունքները երևում են հիմնականում փաթեթի ներսում, նշանակալի բեկորների արտանետում, կամ արտանետում նշանակալի հեռավորության վրա տեղի չի ունենում: Արտաքին հրդեհը չպետք է պատճառ հանդիսանա փաթեթի ներսում գտնվող ամբողջ պարունակության պայթյունի համար:
  6. Նորմալ պայմաններում տեղափոխման ժամանակ գոյություն ունի դետոնացման շատ փոքր հավանականություն:
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Խորհրդանշանը, համարը և եզրագիծը սևի փոխարեն կարող են պատկերված լինել սպիտակ գույնով:
  8. Խորհրդանշանը և վերին սահմանը սևի փոխարեն կարող են պատկերված լինել սպիտակ գույնով:
  9. Տրոհվող նյութեր բնորոշման տակ չեն մտնում չճառագայթված, կամ բնածին ուրանը, ինչպես նաև միայն ռեակտորներում ջերմային նեյտրոններով ճառագայթված ուրանը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «GHS (Rev.5) (2013) — UNECE»։ Վերցված է 2014-09-13 
  2. СГС. Приложение 1, էջ 309
  3. , Рекомендации ООН, том 2, էջ 149
  4. 4,0 4,1 4,2 СГС. Часть 1. Введение, էջ 40
  5. СГС. Часть 1. Введение
  6. Sigma-Aldrich։ «Globally Harmonized System (GHS)»։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-04-29-ին։ Վերցված է 2013-04-24 
  7. «GHS 101: Labels — MSDS Online»։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-04-29-ին։ Վերցված է 2013-04-24 
  8. ««Русский не-REACH»: о создаваемой в России системе безопасного обращения химической продукции»։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-04-29-ին։ Վերցված է 2013-04-24 
  9. Совет по железнодорожному транспорту государств-участников Содружества։ «Правила перевозок опасных грузов по железным дорогам»։ էջեր С. 27—29։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-25-ին։ Վերցված է 2013-05-16 
  10. 10,0 10,1 СГС. Приложение 1
  11. 11,0 11,1 11,2 Petrozzi S. Practical Instrumental Analysis: Methods, Quality Assurance and Laboratory Management. — Wiley, 2013. — P. 444—448. — ISBN 9783527665891
  12. Рекомендации ООН, том 2, էջ 157
  13. Рекомендации ООН, том 1, էջ 68—69
  14. 14,00 14,01 14,02 14,03 14,04 14,05 14,06 14,07 14,08 14,09 14,10 14,11 14,12 ООН։ «Рекомендации по перевозке опасных грузов. Типовые правила. Приложение. Часть 3. Перечень опасных грузов, специальные положения и освобождения»։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-04-30-ին։ Վերցված է 2013-04-30 
  15. Рекомендации ООН, том 1, էջ 87—88
  16. Рекомендации ООН, том 1, էջ 91, 95
  17. Рекомендации ООН, том 1, էջ 113
  18. Совет по железнодорожному транспорту государств-участников Содружества։ «Правила перевозок опасных грузов по железным дорогам»։ էջեր приложение. 2։ Արխիվացված օրիգինալից 2013-05-25-ին։ Վերցված է 2013-05-16 
  19. Рекомендации ООН, том 1, էջ 137
  20. Рекомендации ООН, том 1, էջ 145—146
  21. Рекомендации ООН, том 2, էջ 148, 155
  22. Рекомендации ООН, том 1, էջ 151
  23. Рекомендации ООН, том 1, էջ 185, 187
  24. СГС. Часть 1. Введение, էջ 41

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]