Վահագն Գուրզադյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Վահագն Գուրզադյան
Гурзадян Ваагн Григорьевич1.jpg
Ծնվել է նոյեմբերի 21, 1955({{padleft:1955|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:21|2|0}}) (62 տարեկան)
Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան[1]
Մասնագիտություն ֆիզիկոս
Ալմա մատեր Երևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճան ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
Տիրապետում է լեզուներին հայերեն[2]


Վահագն Գրիգորի Գուրզադյան (1955, նոյեմբերի 21, Երևան), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Կոսմոլոգիայի կենտրոնի ղեկավար։ LARES եվրոպական տիեզերական ծրագրի ղեկավար խորհրդի անդամ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահագն Գուրզադյանն ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (Տեսական ֆիզիկա, 1977 թվական)։ 1980 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1980 թվականին ստացել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի, 1988 թվականին՝ ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան, պրոֆեսոր 2001 թվականից:

1980 թվականից Գուրզադյանն աշխատել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տեսական ֆիզիկայի բաժնում (1989 թվականից առաջատար գիտաշխատող), 1990 թվականից Կոսմոլոգիայի կենտրոնի ղեկավար, նաև Երևանի պետական համալսարանում (2008 թվականից) : 1989 թվականին կարդացել է դասախոսություններ դինամիկական համակարգերի վերաբերյալ Ճապոնիայի չորս համալսարաններում: Որպես պրոֆեսոր աշխատել է մի շարք համալսարաններում` Սասեքս` Մեծ Բրիտանիա (1994 - 1996), 2001 թվականից Հռոմի "Լա Սապյենցա" համալսարանում:

2000 թվականին զեկուցել է XXII Սոլվեյի ֆիզիկայի գիտաժողովում, 2012 թվականին շվեյցարական գիտության IX բիենալեում եղել է երկու գլխավոր բանախոսներից մեկը, նաև 2013 թվականին Քլեյ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի գիտաժողովում (Օքսֆորդ): Վահագն Գուրզադյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել է 11 թեկնածուական ատենախոսություն (2 PhD Իտալիայում): Բրիտանական Թագավորական աստղագիտական միության անդամ։

Վահագն Գուրզադյան և Ռոջեր Պենրոուզ

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետազոտությունների հիմնական թեմաները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Քաոսը ոչ գծային համակարգերում
  • Ֆիզիկական երևույթները սև խոռոչների շրջակայքում
  • Աստղային դինամիկա
  • Դիտողական կոսմոլոգիա

Գուրզադյանի հետազոտությունները վերաբերում են գալակտիկական միջուկներում սև խոռոչների ակրեցիային[3] , քաոսային երևույթներին աստղային համակարգերում[4][5][6][7], տիեզերական մնացորդային ճառագայթման հատկություններին և տիեզերքում ցածր խտության հսկայական տիրույթների բացահայտմանը:[8][9]

Գուրզադյանը համագործակցել է Ռոջեր Պենրոուզ-ի հետ կոնֆորմ պարբերական կոսմոլոգիայի հետազոտություններում:[10]

Նախաձեռնել է լույսի արագության իզոտրոպության և Լորենց ինվարիանտության մեծ ճշտությամբ ստուգումը Եվրոպական սինքրոտրոնում (Գրենոբլ): [11][12][13]

Առաջարկել է ինֆորմացիոն պանսպերմիայի վարկածը, ինչը Stephen Webb-ը[14] դասել է, որպես Ֆերմիի պարադոքսի հնարավոր լուծում. ըստ այդ վարկածի տիեզերական ազդանշաններով հնարավոր է փոխանցել կյանքի հիմնարար տարրերի` գենոմի վերաբերյալ սեղմ կոդավորված ինֆորմացիա[15]:

Ռոջեր Պենրոուզի հետ ինֆորմացիոն պանսպերմիան քննարկել է կոնֆորմ պարբերական կոսմոլոգիայում </ref>:[16]:

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Համախմբագիր Advances in Astronomy and Astrophysics գրքերի շարքի, Cambridge Sci. Publications, 1994 թվականից
  • Համախմբագիր International Journal of Modern Physics D, World Scientific, 2000 - 2010 թթ.
  • Համախմբագիր European Physical Journal Plus, Springer, 2014 թվականից

Գիտաժողովների նախագահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այլ հետաքրքրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահագն Գուրզադյանը նույնացրել է Հալլեյի գիսաստղի պատկերը Տիգրան Մեծի հազվադեպ դրամների վրա[17], որպես այդ նշանավոր գիսաստղի առ այսօր հայտնի ամենավաղ պատկերը։

Համագործակցելով Փարիզի, Հարվարդի, Չիկագոյի հնագետների հետ և հիմնվելով աստղագիտական սեպագիր արձանագրությունների վրա Գուրզադյանը ներմուծել է Հին Մերձավոր Արևելքի գեր-կարճ ժամանակագրությունը[18][19]:

2004-ին Արարատի վերելքի անդյունքներով (175 տարի անց կրկնելով Պարրոտ-Աբովյան անդրանիկ վերելքի (1829) ուղին) հրատարակել է երկու հոդված` Արարատի լանջին V-VI դարերի հայկական անհայտ բազիլիկայի ավերակների հայտնագործման (ակադեմիկոս Վարազդատ Հարությունյանի հետ), նաև ասուպի հնարավոր խառնարանի հայտնագործման[20][21]:

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #12999807n // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  2. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12999807n
  3. Gurzadyan, V.G.; Ozernoy, L.M. (1979). "Accretion on massive black holes in galactic nuclei". Nature 280 (5719): 214. doi:10.1038/280214a0.
  4. Gurzadyan V.G., Savvidy G.K. (1986)։ «Collective relaxation of stellar systems»։ Astron. Astrophys. 160: 203 
  5. Gurzadyan V.G., Kocharyan A.A. (2009)։ «Collective relaxation of stellar systems revisited»։ Astron. Astrophys. 505: 625–627։ Bibcode:2009A&A...505..625G։ doi:10.1051/0004-6361/200912218 
  6. Vesperini E (1992)։ «Possible observational indication for Gurzadyan-Savvidy relaxation for globular clusters»։ Astron. Astrophys. 266: 215 
  7. Eingorn M. (2014)։ «Gurzadyan's Problem 5 and improvement of softenings for cosmological simulations using the PP method»։ Adv. High Energy Phys. 2014: 903642; [1]։ doi:10.1155/2014/903642 
  8. Gurzadyan V.G., Kocharyan A.A. (2009)։ «Porosity Criterion for Hyperbolic Voids and CMB»։ Astron. Astrophys. 493: L61–63։ doi:10.1051/0004-6361:200811317 
  9. Gurzadyan V.G. (2014)։ «To the center of cold spot with Planck»։ Astron. Astrophys. 566: A135։ doi:10.1051/0004-6361/201423565 
  10. Gurzadyan V.G., Penrose R. (2013)։ «On CCC-predicted concentric low-variance circles in the CMB sky»։ Eur.Phys.J. Plus 128: 22։ doi:10.1140/epjp/i2013-13022-4 
  11. Gurzadyan, V. G., Margarian, A. T. (1996)։ «Inverse compton testing of fundamental physics and the cosmic background radiation»։ Physica Scripta 53: 513–515։ Bibcode:1996PhyS...53..513G։ doi:10.1088/0031-8949/53/5/001 
  12. Gurzadyan V.G. (2007)։ «Lowering the light speed isotropy limit: European Synchrotron Radiation Facility measurements»։ Il Nuovo Cimento B122: 515։ Bibcode:2007NCimB.122..515G։ arXiv:astro-ph/0701127 
  13. Bocquet J-P. (2010)։ «Limits on light-speed anisotropies from Compton scattering of high-energy electrons»։ Physical Review Letters 104 (24): 24160։ Bibcode:2010PhRvL.104x1601B։ arXiv:1005.5230։ doi:10.1103/PhysRevLett.104.241601 
  14. Webb S. (2015)։ «If the Universe Is Teeming with Aliens ... Where is Everybody? Seventy-Five Solutions to the Fermi Paradox and the Problem of Extraterrestrial Life»։ Springer 53: 53–1258։ doi:10.5860/choice.193286 
  15. Gurzadyan V.G. (2005)։ «Kolmogorov complexity, string information, panspermia and the Fermi paradox»։ Observatory 125: 352 
  16. Gurzadyan V.G., Penrose R. (2016)։ «CCC and the Fermi paradox»։ Eur. Phys. J. Plus 131: 11։ doi:10.1140/epjp/i2016-16011-1 
  17. Gurzadyan, V. G., Vardanyan, R. (2004)։ «Halley's comet of 87 BC on the coins of Armenian king Tigranes?»։ Astronomy & Geophysics 45: 4.06։ doi:10.1046/j.1468-4004.2003.45406.x 
  18. Gasche, H., Armstrong, J.A., Cole, S.W. and Gurzadyan, V.G., Dating the fall of Babylon: A Reappraisal of Second-millennium Chronology, University of Ghent and the Oriental Institute of the University of Chicago,1998.
  19. Gurzadyan V.G., "On the Astronomical Records and Babylonian Chronology", Akkadica, v.119-120, p.175 (2000); Gurzadyan V.G., [2] "The Venus Tablet and refraction.", Akkadica v.124, p.13 (2003); Gurzadyan V.G., [3] Astronomy and the Fall of Babylon, Sky & Telescope, v.100, No.1 (July), p.40 (2000); Gurzadyan V.G., Warburton D.A., [4] On the Available Lunar and Solar Eclipses and Babylonian Chronology, Akkadica, v.126, p.195 (2005).
  20. Գուրզադյան Վ.Գ., Հարությունյան Վ. (2016)։ «V-VI դդ. հայկական բազիլիկա Արարատի լանջին»։ Պա տմ. Բանասիր. Հանդես ԳԱԱ N2: 206 
  21. Gurzadyan V.G., Aarseth S. (2011)։ «A meteorite crater on Mt. Ararat»։ The Observatory (UK) 131: 31 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]