Վահագն Գուրզադյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վահագն Գուրզադյան
Гурзадян Ваагн Григорьевич6.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 21, 1955(1955-11-21) (63 տարեկան)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Armenia.svg Հայաստան[1]
Մասնագիտությունֆիզիկոս
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր և պրոֆեսոր
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն[2]
ՀայրԳրիգոր Գուրզադյան
Vahagn Gurzadyan Վիքիպահեստում
Վահագն Գուրզադյանը հոր՝ Գրիգոր Գուրզադյանի կիսանդրու մոտ

Վահագն Գրիգորի Գուրզադյան (նոյեմբերի 21, 1955(1955-11-21), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Կոսմոլոգիայի կենտրոնի ղեկավար։ LARES եվրոպական տիեզերական ծրագրի ղեկավար խորհրդի անդամ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահագն Գուրզադյանն ավարտել է Երևանի պետական համալսարանը (Տեսական ֆիզիկա, 1977 թվական)։ 1980 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Լեբեդևի անվան ֆիզիկայի ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1980 թվականին ստացել է ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածուի, 1988 թվականին՝ ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների դոկտորի աստիճան, պրոֆեսոր 2001 թվականից:

1980 թվականից Գուրզադյանն աշխատել է Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի տեսական ֆիզիկայի բաժնում, 1990 թվականից Կոսմոլոգիայի կենտրոնի ղեկավար, նաև Երևանի պետական համալսարանում (2008 թվականից) : 1989 թվականին կարդացել է դասախոսություններ դինամիկական համակարգերի վերաբերյալ Ճապոնիայի չորս համալսարաններում: Որպես պրոֆեսոր աշխատել է մի շարք համալսարաններում` Սասեքս` Մեծ Բրիտանիա (1994 - 1996), 2001 թվականից Հռոմի "Լա Սապյենցա" համալսարանում:

2000 թվականին զեկուցել է XXII Սոլվեյի ֆիզիկայի գիտաժողովում, 2012 թվականին շվեյցարական գիտության IX բիենալեում եղել է երկու գլխավոր բանախոսներից մեկը, նաև 2013 թվականին Քլեյ Մաթեմատիկայի ինստիտուտի գիտաժողովում (Օքսֆորդ): Վահագն Գուրզադյանի ղեկավարությամբ պաշտպանվել է 11 թեկնածուական ատենախոսություն (2 PhD Իտալիայում): Բրիտանական Թագավորական աստղագիտական միության անդամ։

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետազոտությունների հիմնական թեմաները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Քաոսը ոչ գծային համակարգերում
  • Ֆիզիկական երևույթները սև խոռոչների շրջակայքում
  • Աստղային դինամիկա
  • Դիտողական կոսմոլոգիա

Գուրզադյանի հետազոտությունները վերաբերում են գալակտիկական միջուկներում սև խոռոչների ակրեցիային[3] , քաոսային երևույթներին աստղային համակարգերում[4][5][6][7], տիեզերական մնացորդային ճառագայթման հատկություններին և տիեզերքում ցածր խտության հսկայական տիրույթների բացահայտմանը[8][9]:

Գուրզադյանը համագործակցել է Ռոջեր Պենրոուզ-ի հետ կոնֆորմ պարբերական կոսմոլոգիայի հետազոտություններում[10]:

Նախաձեռնել է լույսի արագության իզոտրոպության և Լորենց ինվարիանտության մեծ ճշտությամբ ստուգումը Եվրոպական սինքրոտրոնում (Գրենոբլ)[11][12][13]:

Առաջարկել է ինֆորմացիոն պանսպերմիայի վարկածը, ինչը Stephen Webb-ը[14] դասել է, որպես Ֆերմիի պարադոքսի հնարավոր լուծում. ըստ այդ վարկածի տիեզերական ազդանշաններով հնարավոր է փոխանցել կյանքի հիմնարար տարրերի` գենոմի վերաբերյալ սեղմ կոդավորված ինֆորմացիա[15]:

Ռոջեր Պենրոուզի հետ ինֆորմացիոն պանսպերմիան քննարկել է կոնֆորմ պարբերական կոսմոլոգիայում </ref>[16]:

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գիտաժողովների նախագահ. Ժնև, 1993 թվական, Երուսաղեմ, 1997 թվական, Հռոմ, 1999, 2000, 2002 թվականներ, Ռիո դե Ժանեյրո, 2003 թվական, Բեռլին,2006 թվական, Փարիզ, 2009 թվական, Հռոմ, 2015 թվական։

Ղեկավար խորհրդի անդամ, EUROSCIENCE (Governing Board) Ստրասբուրգ, 1998-2004:

Այլ հետաքրքրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահագն Գուրզադյանը նույնացրել է Հալլեյի գիսաստղի պատկերը Տիգրան Մեծի հազվադեպ դրամների վրա[17], որպես այդ նշանավոր գիսաստղի առ այսօր հայտնի ամենավաղ պատկերը։

Համագործակցելով Փարիզի, Հարվարդի, Չիկագոյի հնագետների հետ և հիմնվելով աստղագիտական սեպագիր արձանագրությունների վրա Գուրզադյանը ներմուծել է Հին Մերձավոր Արևելքի գեր-կարճ ժամանակագրությունը[18][19]:

2004 թվականին Արարատի վերելքի անդյունքներով (175 տարի անց կրկնելով Պարրոտ-Աբովյան անդրանիկ վերելքի (1829) ուղին) հրատարակել է երկու հոդված` Արարատի լանջին V-VI դարերի հայկական անհայտ բազիլիկայի ավերակների հայտնագործման (ակադեմիկոս Վարազդատ Հարությունյանի հետ), նաև ասուպի հնարավոր խառնարանի հայտնագործման[20][21]:

Քաղաքացիական դիրքորոշումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

NATURE ամսագիրը 1990 թվականին հրատարակել է Գուրզադյանի նամակը նվիրված Վիկտոր Համբարձումյանի հացադուլին և Ղարաբաղի հիմնախնդրին[22]։ Գուրզադյանը մասնակցել է 1992 թ. Հայաստանի և Ադրբեջանի մտավորականության ներկայացուցիչների հանդիպմանը՝ ի թիվս գրողներ Հրանտ Մաթևոսյանի, Վարդգես Պետրոսյանի, գրականագետ Լևոն Մկրտչյանի; հանդիպումը նա նկարագրել է հոդվածում[23]: Հարցազրույցներում, հրապարակումներում անդրադարձել է դպրոցական դասագրքերում կեղծ գիտական պնդումների բացառմանը, ՊՊԾ գնդի ճգնաժամին, այլ հասարակական իրադարձություններին[24][25][26] [27]:

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Record #12999807n // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  2. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. Gurzadyan, V.G.; Ozernoy, L.M. (1979). "Accretion on massive black holes in galactic nuclei". Nature 280 (5719): 214. doi:10.1038/280214a0.
  4. Gurzadyan V.G., Savvidy G.K. (1986)։ «Collective relaxation of stellar systems»։ Astron. Astrophys. 160: 203 
  5. Gurzadyan V.G., Kocharyan A.A. (2009)։ «Collective relaxation of stellar systems revisited»։ Astron. Astrophys. 505: 625–627։ Bibcode:2009A&A...505..625G։ doi:10.1051/0004-6361/200912218 
  6. Vesperini E (1992)։ «Possible observational indication for Gurzadyan-Savvidy relaxation for globular clusters»։ Astron. Astrophys. 266: 215 
  7. Eingorn M. (2014)։ «Gurzadyan's Problem 5 and improvement of softenings for cosmological simulations using the PP method»։ Adv. High Energy Phys. 2014: 903642; [1]։ doi:10.1155/2014/903642 
  8. Gurzadyan V.G., Kocharyan A.A. (2009)։ «Porosity Criterion for Hyperbolic Voids and CMB»։ Astron. Astrophys. 493: L61–63։ doi:10.1051/0004-6361:200811317 
  9. Gurzadyan V.G. (2014)։ «To the center of cold spot with Planck»։ Astron. Astrophys. 566: A135։ doi:10.1051/0004-6361/201423565 
  10. Gurzadyan V.G., Penrose R. (2013)։ «On CCC-predicted concentric low-variance circles in the CMB sky»։ Eur.Phys.J. Plus 128: 22։ doi:10.1140/epjp/i2013-13022-4 
  11. Gurzadyan, V. G., Margarian, A. T. (1996)։ «Inverse compton testing of fundamental physics and the cosmic background radiation»։ Physica Scripta 53: 513–515։ Bibcode:1996PhyS...53..513G։ doi:10.1088/0031-8949/53/5/001 
  12. Gurzadyan V.G. (2007)։ «Lowering the light speed isotropy limit: European Synchrotron Radiation Facility measurements»։ Il Nuovo Cimento B122: 515։ Bibcode:2007NCimB.122..515G։ arXiv:astro-ph/0701127 
  13. Bocquet J-P. (2010)։ «Limits on light-speed anisotropies from Compton scattering of high-energy electrons»։ Physical Review Letters 104 (24): 24160։ Bibcode:2010PhRvL.104x1601B։ arXiv:1005.5230։ doi:10.1103/PhysRevLett.104.241601 
  14. Webb S. (2015)։ «If the Universe Is Teeming with Aliens ... Where is Everybody? Seventy-Five Solutions to the Fermi Paradox and the Problem of Extraterrestrial Life»։ Springer 53: 53–1258։ doi:10.5860/choice.193286 
  15. Gurzadyan V.G. (2005)։ «Kolmogorov complexity, string information, panspermia and the Fermi paradox»։ Observatory 125: 352 
  16. Gurzadyan V.G., Penrose R. (2016)։ «CCC and the Fermi paradox»։ Eur. Phys. J. Plus 131: 11։ doi:10.1140/epjp/i2016-16011-1 
  17. Gurzadyan, V. G., Vardanyan, R. (2004)։ «Halley's comet of 87 BC on the coins of Armenian king Tigranes?»։ Astronomy & Geophysics 45: 4.06։ doi:10.1046/j.1468-4004.2003.45406.x 
  18. Gasche, H., Armstrong, J.A., Cole, S.W. and Gurzadyan, V.G., Dating the fall of Babylon: A Reappraisal of Second-millennium Chronology, University of Ghent and the Oriental Institute of the University of Chicago,1998.
  19. Gurzadyan V.G., "On the Astronomical Records and Babylonian Chronology", Akkadica, v.119-120, p.175 (2000); Gurzadyan V.G., [2] "The Venus Tablet and refraction.", Akkadica v.124, p.13 (2003); Gurzadyan V.G., [3] Astronomy and the Fall of Babylon, Sky & Telescope, v.100, No.1 (July), p.40 (2000); Gurzadyan V.G., Warburton D.A., [4] On the Available Lunar and Solar Eclipses and Babylonian Chronology, Akkadica, v.126, p.195 (2005).
  20. Գուրզադյան Վ.Գ., Հարությունյան Վ. (2016)։ «V-VI դդ. հայկական բազիլիկա Արարատի լանջին»։ Պա տմ. Բանասիր. Հանդես ԳԱԱ N2: 206 
  21. Gurzadyan V.G., Aarseth S. (2011)։ «A meteorite crater on Mt. Ararat»։ The Observatory (UK) 131: 31 
  22. V.Gurzadyan, Hunger strike, Nature, 347, 610, 1990 "[5]"
  23. Վ.Գուրզադյան, Հանդիպում մոտակա միջօրեականի վրա, «ԱԶԳ» օրաթերթ, #26, 07-07-2017, "[6]"
  24. Վ.Գուրզադյան, Դարձյալ կեղծ գիտության վտանգների մասին, «ԱԶԳ» օրաթերթ , #1, 12-01-2018 "[7]"
  25. Վ. Գուրզադյան. ֆիզիկապես վտիտ, բայց շնորհալի երիտասարդը՝ նստած համակարգչի առաջ, նմանապես կպաշտպանի իր երկիրը, ինչպես սահմանին կանգնած իր հերոս համադասարանցին, ԱՌԱՎՈՏ, 2017/11/13, "[8]"
  26. Վ. Գուրզադյան, Սա պարտություն էր, այն էլ կրկնակի, ԱՌԱՎՈՏ, 2016/08/01"[9]"
  27. Ашот Арамян, Почувствовать космическую пыль, ГОЛОС АРМЕНИИ, 2016-05-24 (интервью с В.Гурзадяном) "[10]"

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]