Լևոն Մկրտչյան (գրականագետ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
1rightarrow blue.svgԱյս հոդվածը գրականագետի մասին է։ Այլ գործածությունների համար այցելեք Լևոն Մկրտչյան (այլ կիրառումներ)։
Լևոն Մկրտչյան
Լևոն Մկտչյան, գրականագետ.jpg
Ծնվել էմարտի 2, 1933(1933-03-02)[1]
Ախալցխա, ԽՍՀՄ[1]
Մահացել էօգոստոսի 22, 2001(2001-08-22) (68 տարեկանում)
Երևան, Հայաստան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունգրող, գրականագետ և գրական քննադատ
Հաստատություն(ներ)Երևանի պետական համալսարան
Գործունեության ոլորտգրականություն և գրականագիտություն
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան
Գիտական աստիճանբանասիրական գիտությունների դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն և ռուսերեն
ՊարգևներՀայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և «Աշխատանքի վետերան» մեդալ
ԿուսակցությունԽՄԿԿ
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում

Լևոն Մկրտչի Մկրտչյան (1933, մարտի 2, Ախալցխա - 2001, օգոստոսի 22, Երևան), հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1972), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1981), ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1983, հայ դասական քնարերգության ուսումնասիրության և պրոպագանդման բնագավառում կատարած աշխատանքի համար), ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1965 թվականից։ ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (1996ԽՄԿԿ անդամ 1959 թվականից:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Ախալցխա քաղաքում։ 1952-1954 թթ. ծովագնացության ուսումնարանում։ 1958 թվականին ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետի ռուսաց լեզվի և գրականության բաժինը։ 1963 թվականին «Ավետիք Իսահակյանը և ռուս գրականությունը» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան։ 1970 թվականին «Հայ պոեզիան և 19-20-րդ դարերի ռուս բանաստեղծները» թեմայով դիսերտացիա է պաշտպանել և ստացել բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան։ 1958 թվականից դասախոսել է Երևանի համալսարանում։ 1973-1978 թթ. եղել է համալսարանի ռուսաց լեզվաբանության և թարգմանության տեսության ամբիոնի վարիչը, 1978 թվականից՝ ռուս գրականության ամբիոնի վարիչ։ Միաժամանակ 1975-1979 թթ. եղել է Հայաստանի գրողների միության վարչության երկրորդ քարտուղար, 1980 թվականից համալսարանի ռուսաց լեզվի և գրականության ֆակուլտետի դեկան[2][3]։ 1965 թվականից եղել է ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ, 1996 թվականին ընտրվել է ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս։

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսերեն լույս են տեսել նրա «Ավետիք Իսահակյանը և ռուս գրականությունը» (Երևան, 1963, 1975), «Ավետիք Իսահակյանը ռուսերեն» (Երևան, 1964), «Բանաստեղծությունների ու թարգմանությունների մասին» (Երևան, 1965), «Հայ պոեզիան և 19-20-րդ դարերի ռուս բանաստեղծները» (Երևան, 1968), «Բարին ընդ ձեզ» (Երևան, 1971), «Հարազատ գծեր» (Երևան, 1973), «Քաղցր է լույսը» (Երևան, 1977), «Բուն ժամանակաց» (Մոսկվա, 1977), «Հարազատն ու մտերիմը» (Մոսկվա, 1978) գրքերը։ Նրա խմբագրությամբ, ծանոթագրություններով և մեկնաբանություններով լույս են տեսել հայ միջնադարյան բանաստեղծների և հայ նոր գրականության դասականների մի շարք գրքեր[4]։ Նա ռուսերեն թարգմանել է հայ միջնադարյան գրականության ընտիր նմուշները։ Գրական հանրությանը ծանոթ են Նարեկացու «Մատյան ողբերգության» պոեմի հատվածների, քուչակյան հայրենների, միջնադարյան տաղերգության ընտրանիի ռուսերեն հրատարակությունները։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայ միջնադարյան գրականության ուսումնասիրությանն ու պրոպագանդմանը նվիրված Մկրտչյանի աշխատություններն արժանացել են ՀԽՍՀ Պետական մրցանակի, 1983
  • ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, 1981
  • «Աշխատանքի վետերան» մեդալ, 1979
  • ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի պատվոգիր, 1980

Երկերի մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայաստանի բանաստեղծը, Երևան, «Հայաստան», 1974, 144 էջ։
  • Եթե Բաբելոնում թարգմանիչներ լինեին, Երևան, «Սովետական գրող», 1976, 504 էջ։
  • Վիլյամ Սարոյանը մոտիկից, Երևան, «Սովետական գրող», 1978, 152 էջ։
  • Պոեզիայի հասակը, Երևան, Երևանի համալսարանի հրատարակչություն, 1979, 196 էջ։
  • Քաղցր է լույսը (իրապատումներ, կարճ գրառումներ, հայտնի գրողների հուշ դիմանկարներ, էսսեներ, ճամփորդական նոթեր), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 404 էջ։
  • Զրույցներ բանաստեղծի հետ (նվիրված է բանաստեղծ Համո Սահյանին), Երևան, «Սովետական գրող», 1984, 184 էջ։
  • Իմանալ զբանս հանճարոյ (գրականագիտական էսսեներ), Երևան, «Սովետական գրող», 1985, 416 էջ։
  • «Մեքսիկական էսքիզներ», Երևան, «Արևիկ», 1988, 54 էջ։

Մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դարձյալ Բրյուսովի մասին: «Գրական թերթ», 1969, № 6:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վլադիմիր Կիրակոսյան «Լևոն Մկրտչի Մկրտչյան», պատմաբանասիարակն հանդես № 1 2001, էջ 311-313