Սովորական լուսան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սովորական լուսան
Lynx lynx2.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Կաթնասուններ
Կարգ Գիշատիչներ
Ընտանիք Կատվազգիներ
Ենթաընտանիք Փոքր կատուներ
Ցեղ Լուսաններ
Տեսակ Սովորական լուսան
Լատիներեն անվանում
Lynx lynx
(Linnaeus, 1758)
Հատուկ պահպանություն
Արեալ
պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում

ITIS 180584
NCBI 13125

Սովորական լուսան (լատ.՝ Lynx lynx[1]), լուսանների ցեղի կաթնասուն կենդանի։ Հիմնականում տարածված են Եվրոպայի և Սիբիրի անտառներում։

Հայտնաբերվել է 1758 թվականին Կառլ Լինեյի կողմից: Համարվում է ամենահյուսիսաբնակ կատվազգիներից մեկը:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորական լուսանների մարմնի երկարությունը կազմում է 80-130 սմ, ընդ որում 70 սմ-ը կազմում է կենդանիների հետնաբաշը: Սովորաբար նրանք լինում են մեծ շան չափերի:

Չափահաս արուների քաշը կազմում է 18-ից 25 կգ և հազվադեպ կարող է հասնել մինչև 30 կգ-ի: Ի տարբերություն արուների, էգերը ավելի փոքր են և միջինում կշռում են 18 կգ: Ականջները երկար են և նման են մյուս կատվազգիների ականջներին:

Պոչը շատ ավելի կարճ է՝ 20-40 սմ, իսկ գլուխը մարմնի համեմատ փոքր է՝ կլորավուն: Դունչը կարճ է, աչքերը լայն են և կլորավուն:

Մազափոխումը սովորական լուսանների մոտ տարվա ընթացքում տեղի է ունենում երկու անգամ՝ գարնան և աշնան ամիսներին: Լուսանների նոր ծևավորված մորթին շատ խիտ է և հաստ: Հատկապես լավ արտահայտված մորթային մազածածկ կա լուսանների որովայնի հատվածում: Այս հարմարանքը նրանց օգնում է ձմռան ամիսներին տեղաշարժվել ձյան հաստ շերտի միջով:

Գոյություն ունեն սովորական լուսանների բազմաթիվ մորթածածկեր՝ կախված տարածվածության արեալից: Դրանք շատ ավելի հաստ և փափուկ են մեջքի, որովայնի և ոտքերի շրջաններում: Մորթին հիմնականում ունի գորշ գունավորում, իսկ հազվադեպ նաև սպիտակ:

Հարավում տարածված լուսանների մազածածկույթը շատ ավելի թույլ է արտահայտված: Ոտնահետքերը նման են կատվի ոտնահետքերին՝ առանց ճանկերի:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորական լուսանները համարվում են կատվազգիների ընտանիքի ամենահյուսիսային տեսակները: Սկանդինավյան թերակղզում այս կենդանիները հանդիպում են նույնիսկ բևեռային շրջաններում:

Ժամանակին այս կենդանին սովորական էր համարվում Եվրոպայի համար, սակայն 20-րդ դարի կեսին նրանց մեծ մասը ոչնչացվեցին Եվրոպայի արևմտյան և կենտրոնական հատվածներից: Ներկայումս ձեռնարկվում են կենդանիների պոպուլյացիաների վերակենդանացման ծրագրեր:

Լուսանները Ռուսաստանում հանդիպում են խուլ, խիստ աղբոտած տարածքներում, ինչպես նաև փշատերև անտառներում՝ Կամչատկայից մինչև Սախալին, ուր լուսանները ներխուժել են բոլորովին վերջերս: Հարակից տարածքներից հանդիպում են Կովկասում, Կարպատներում և Միջին Ասիայում:

Սովորական լուսանները տարածված են Ռուսաստանում, Վրաստանում, Էստոնիայում, Ֆինլանդիայում, Շվեդիայում, Լեհաստանում, Չեխիայում, Հունգարիայում, Ռումինիայում, Իսպանիայում, Սերբիայում, Մակեդոնիայում, Սլովենիայում, Սլովակիայում, Բելառուսում, Խորվաթիայում, Ալբանիայում, Հունաստանում, Լիտվայում, Լատվիայում, Ուկրաինայում, Հայաստանում, Ադրբեջանում և Ղազախստանում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կենդանիների անվանումների հնգալեզու բառարան։ Ն. Բ. Անանև, Լ. Յա. Բորկին, Ի. Ս. Դարևսկի, Ն. Լ. Օրլով։ 108 էջ

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikispecies-logo.svg
Վիքիցեղերը պարունակում է տեղեկություններ՝ մասին։