Ռաֆիկ Խաչատրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռաֆիկ Խաչատրյան
Ռաֆիկ Խաչատրյան.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 7, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})
Ծննդավայր Ապարան
Մահացել է հունվարի 16, 1993({{padleft:1993|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:16|2|0}}) (55 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Երևան
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն հայ
Կրթություն Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի պետական քոլեջ և Երևանի պետական գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտ
Մասնագիտություն քանդակագործ
Անդամություն ԽՍՀՄ նկարիչների միություն
Երեխաներ Գարեգին Խաչատրյան

Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյան (Խաչառ կամ Խաչառ ԱՖՕ, հոկտեմբերի 7, 1937 - հունվարի 16, 1993, Երևան), հայ քանդակագործ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաֆիկ Խաչատրյան ծնվել է Արագածոտնի մարզի Հարթավան գյուղում։ 1966 թվականին ավարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարանը, 1971 թվականին՝ Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը: 1976 թվականից եղել է ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ։ Աշխատել է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործության բնագավառներում։ Խաչառի աշխատանքները ցուցադրվել են արտասահմանյան ցուցահանդեսներում՝ Պորտուգալիա, Բուլղարիա, Ռումինիա, Չեխոսլովակիա, Գերմանիա, Հունգարիա:

Ստեղծագործական աշխատանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խաչառի հուշատախտակը Երևանի Եզնիկ Կողբացի փողոցում

Ստեղծել է «Հայրենական պատերազմում զոհված մարտիկներին» նվիրված հուշարձաններ («Մայր Հայրենիք», բազալտ, 1975, գ.Հարթավան՝ Արագածոտնի մարզ, բազալտ, 1982, գ. Կաթնաղբյուր՝ Կոտայքի մարզ), «Ջանգիւլում» աղբյուր-ջրավազան, 1975, Երևան, Ատոմ (Դերո) Աբրահամյանի հուշարձանը (գ.Գառնի), 1990 թ., Էդ. Տոռոզյանի հուշահամալիրը (ք. Նոր Հաճն, 1990 թ., Էդիկ Տոռոզյան)։ «Մայր Հայրենիք» (բազալտ, 1975, գ.Հարթավան՝ Արագածոտնի մարզ) մոնումենտալ հուշարձանն ընդգրկուել է 1960-1980 թթ. ԽՍՀՄ լաւագույն մոնումենտալ հուշարձանների շարքի մեջ[1]

Խաչառը Հայաստանի ժամանակակից արվեստի դիմաքանդակի և կոթողային հուշարձանների լավագույն վարպետներից մեկն է[2]:

Մասնակցությունն ազատագրական պայքարին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խաչառը հանդիսացել է Արցախյան ազատագրական պատերազմի մասնակիցներից ու գաղափարախոսներից մեկը։ Աշոտ Նավասարդյանի, Անդրանիկ Մարգարյանի, Հակոբջան Թադևոսյանի, Մովսես Գորգիսյանի և այլ նվիրյալ հայորդիների հետ Խաչառը հանդիսացել է Հայաստանի Անկախության Բանակի շտաբի անդամներից մեկը։ Խաչառը կազմակերպել է օգնության ավտոշարասյունների ուղարկումը Արցախ։ Խաչառի արվեստանոցը հանդիսացել է զինապահեստ և տպարան Արցախյան ազատագրական շարժման ջոկատների համար։ 1960-ականներին Խաչառը հանդիսացել է Պարույր Սևակի և Հովհաննես Շիրազի գաղափարակիցն ու ընկերը։

Ռաֆիկ Խաչատրյանի որդին է ՀՀ Արիության մեդալի հետմահու ասպետ Գարեգին Ռաֆիկի Խաչատրյանը՝ ազատամարտիկ նկարիչ-քանդակագործ։

Խաչառին նվիրված ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ. 1988-1994», (Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչություն), Երևան, 2004 թ., էջ 430:
  • Ն.Վ.Վորոնով (Նիկոլայ Վորոնով), «Սովետսկայա մոնումենտալնայա սկուլպտուրա 1960-1980», Մոսկվա, 1984 թ. (ռուսերեն), Николай Воронов, Советская монументальная скульптура. 1960 -1980. Москва, 1984.
  • Գոհար Խոստիկյան,«Հայ կերպարվստագէտներ /կենսագրական բառարան», 1993 թ., Երևան, անտիպ:
  • Ալբերտ Փարսադանյան (Ալբերտ Փարսադանյան), «Հայը. նշանվոր հայերի կենսագրություններ մեկ տողով», Երևան, 2004 թ.։
  • «Ով ով է», /Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչություն/, Երևան, 2007 թ.:
  • Ասքանազ Աբրահամյան, Քարէ Պօեզիայի Վարպետը, «Հայ զինվոր» շաբաթաթերթ, ՀՀ ՊՆ պաշտոնաթերթ, 6-13 հոկտեմբեր, Երևան, 2007 թ.:
  • Սիփան Շիրազ, հետդարձ Ժամանակ, 1993 թ. (Քանդակագործ Ռաֆօի՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյանի Յիշատակին), «Հայ զինվոր» շաբաթաթերթ, ՀՀ ՊՆ պաշտոնաթերթ, 6-13 հոկտեմբեր, Երևան, 2007 թ.:
  • «ԽԱՉԱՌ», ("Սամարկ" հրատարակչություն), 7 սեպտեմբեր, Երևան, 2007 թ.:
  • Ռաֆօն, «ավանգարդ», անկախ շաբաթաթերթ, 6 հոկտեմբեր, Երևան, 2007 թ.:
  • Խաչառ՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյան, «Երևան» հեռուստաստուդիա, 7 հոկտեմբեր, Երևան, 2007 թ.:
  • Քանդակագործ Խաչառ՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյան, <Հանդիպում> հաղորդաշար, "Արմենակոբ" հեռուստաընկերություն, 14 հոկտեմբեր, Երևան, 2007 թ.:
  • Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյան, «Զինուժ», Հայկական 1-ին հեռուստաալիք /Հ1/, 21 հոկտեմբեր, Երևան, 2007 թ.։
  • Armenian Sculptors։ Getik Baghdasarian, Suren Nazaryan, Sergey Merkurov, Rafik Khachatryan, Garri Dadyan, Momik, Ghukas Chubaryan. Publisher։ Books LLC, ISBN #։ 115745867X, EAN Code։ 9781157458678. ISBN: 9781157458678.
  • Սասուն Գրիգորյան, Մուսաները չլռեցին, հ. 3, Երևան, 2010 թ., էջ 67-68։
  • Ջեսսի Րասսելլ, Րոնալդ Քոհն, Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրյան, ՛՛Բուքվիկա՛՛ հրատարակչություն, 20013 /ռուսերեն/, Джесси Расселл, Рональд Кон, Рафик Гарегионович Хачатрян. Издательство Буквика, 2013 год.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Николай В. Воронов, «Советская монументальная скульптура. 1960-1980», Москва, 1984г./.
  2. Ռաֆիկ Խաչատրյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]