Ռաֆիկ Խաչատրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռաֆիկ Խաչատրյան
Ի ծնե Խաչատրեան Ռաֆիկ Գարեգինի
Ծնվել է Հոկտեմբերի 7, 1937
Ծննդավայր Ապարան
Մահացել է Հունվարի 16, 1993
Վախճանի վայրը Երևան
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն Հայաստան Հայաստան
Ժանր(եր)ը քանդակագործություն
Մասնագիտություն քանդակագործ
Գործունեությունը քանդակագործ
Անդամություն ԽՍՀՄ նկարիչների միություն

Խաչատրեան Ռաֆիկ Գարեգինի (Խաչառ կամ Խաչառ ԱՖՕ) (Հոկտեմբերի 7, 1937 - Հունվարի 16, 1993), հայ քանդակագործ։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ռաֆիկ Խաչատրեանը ծնվել է 1937թ. հոկտեմբերի 7-ին, ներկայիս Արագածոտնի մարզի Հարթաւան գիւղում, վախճ. 1993թ. յունուարի 16-ին, ք.Երևանում։ 1966-ին աւարտել է Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անուան գեղարուեստական ուսումնարանը, 1971-ին՝ Երևանի գեղարուեստա-թատերական ինստիտուտը։ ԽՍՀՄ նկարիչների միութեան անդամ 1976-ից։ Աշխատել է հաստոցային և մոնումենտալ քանդակագործութեան բնագաւառներում։ Նրա աշխատանքները ցուցադրուել են արտասահմանեան ցուցահանդէսներում՝ Պորտուգալիա, Բուլղարիա, Ռումինիա, Չեխոսլովակիա, Գերմանիա, Հունգարիա։

Ստեղծագործական աշխատանք[խմբագրել]

Ռաֆիկ Խաչատրեանն ունի հարիւրաւոր ստեղծագործութիւններ։ Նրա ամենայայտնի գործերից են՝ «Ալեքսանդր Սպենդիարյանի դիմաքանդակը» 1971, «Գարուն» 1972, «Յաղթանակի զինուորը», 1975, «Ստեփան Շահումյան», 1977, «Մաքսիմ Գորկի և Ավետիք Իսահակյան», 1978, «Կոմիտաս», 1978, «Սարգիս Լուկաշին», 1980, «Ձօն խաղաղութեան», 1984, «Ձուլող բանուորը», 1985, «Յեղափոխութեան ջահակիրը», 1987։ Ստեղծել է «Հայրենական պատերազմում զոհուած մարտիկներին» յուշարձաններ /«Մայր Հայրենիք», բազալտ, 1975, գ.Հարթաւան՝ Արագածոտնի մարզ, բազալտ, 1982, գ.Կաթնաղբիւր՝ Կոտայքի մարզ/, «Ջանգիւլում» աղբիւր-ջրաւազան, 1975, Երևան, Ատոմ /Դերօ/ Աբրահամեանի յուշարձանը /գ.Գառնի/, Էդ. Տոռոզեանի յուշահամալիրը (ք. Նոր Հաճն, Էդիկ Տոռոզյան

«Մայր Հայրենիք» /բազալտ, 1975, գ.Հարթաւան՝ Արագածոտնի մարզ/ մոնումենտալ հուշարձանը ընդգրկվել է 1960-1980թթ. ԽՍՀՄ լավագոյն մոնումենտալ յուշարձանների շարքի մէջ։ Տե՛ս Николай В. Воронов (Николай Воронов), «Советская монументальная скульптура. 1960-1980», Москва, 1984г./.

Մասնակցութիւնն Ազատագրական Պայքարին[խմբագրել]

Խաչառը հանդիսացել է Արցախեան ազատագրական պատերազմի նուիրեալ մասնակիցներից ու գաղափարախօսներից մէկը։ Աշոտ Նավասարդյանի, Անդրանիկ Մարգարյանի, Հակոբջան Թադևոսյանի, Մովսես Գորգիսյանի և այլ նվիրյալ հայորդիների հետ Խաչառը հանդիսացել է Հայաստանի Անկախության Բանակի շտաբի անդամներից մեկը։ Խաչառը կազմակերպել է օգնութեան աւտոշարասիւնների ուղարկումը Արցախ։ Խաչառի արուեստանոցը հանդիսացել է զինապահեստ և տպարան Արցախեան ազատագրական շարժման ջոկատների համար։ Դեռ 1960-ականներին Խաչառը հանդիսացել է Պ. Սևակի (Հայ Պոզիայի Անլռելի Զանգակատունը՝ Մեծն Պարույր Սևակը) և Յովհ. Շիրազի (Հայոց Պահանջատիրութեան Մեծ Ասպետ՝ Հովհաննես Շիրազ) գաղափարակիցն ու ընկերը։

Ռաֆիկ Խաչատրեանի որդին է ՀՀ "Արիութեան" մեդալի ետմահու ասպետ Գարեգին Ռաֆիկի Խաչատրեանը՝ ազատամարտիկ նկարիչ-քանդակագործ։

Խաչառին նուիրուած ստեղծագործութիւններ[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • «Ղարաբաղեան ազատագրական պատերազմ. 1988-1994», /Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչութիւն/, Երևան, 2004թ.,
  • Ն.Վ.Վորոնով /Նիկոլայ Վորոնով/, «Սովետսկայա մոնումենտալնայա սկուլպտուրա 1960-1980», Մոսկվա, 1984թ. /ռուսերէն/, Николай Воронов, Советская монументальная скульптура. 1960 -1980. Москва, 1984.
  • Գոհար Խոստիկեան,«Հայ կերպարուեստագէտներ /կենսագրական բառարան», 1993թ., Երևան, անտիպ,
  • Ալբերտ Փարսադանեան (Ալբերտ Փարսադանյան), «Հայը. նշանաւոր հայերի կենսագրութիւններ մէկ տողով», Երևան, 2004թ.։
  • «Ով ով է», /Հայկական հանրագիտարանի հրատարակչութիւն/, Երևան, 2007թ.,
  • Ասքանազ Աբրահամեան, Քարէ Պօեզիայի Վարպետը, «Հայ Զինուոր» շաբաթաթերթ, ՀՀ ՊՆ պաշտօնաթերթ, 6-13 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.
  • Սիփան Շիրազ, Յետդարձ Ժամանակ, 1993թ. (Քանդակագործ Ռաֆօի՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեանի Յիշատակին), «Հայ Զինուոր» շաբաթաթերթ, ՀՀ ՊՆ պաշտօնաթերթ, 6-13 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.
  • «ԽԱՉԱՌ», /"Սամարկ" հրատարակչութիւն/, 7 սեպտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Ռաֆօն, «Աւանգարդ», անկախ շաբաթաթերթ, 6 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Խաչառ՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեան, «Երևան» հեռուստաստուդիա, 7 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Քանդակագործ Խաչառ՝ Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեան, <Հանդիպում> հաղորդաշար, "Արմէնակոբ" հեռուստաընկերութիւն, 14 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.,
  • Ռաֆիկ Գարեգինի Խաչատրեան, «Զինուժ», Հայկական 1-ին հեռուստաալիք /Հ1/, 21 հոկտեմբեր, Երևան, 2007թ.։
  • Armenian Sculptors։ Getik Baghdasarian, Suren Nazaryan, Sergey Merkurov, Rafik Khachatryan, Garri Dadyan, Momik, Ghukas Chubaryan. Publisher։ Books LLC, ISBN #։ 115745867X, EAN Code։ 9781157458678.
  • Սասուն Գրիգորյան, Մուսաները չլռեցին, հ. 3, Երևան, 2010թ., էջ 67-68։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]