Սերգեյ Մերկուրով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սերգեյ Մերկուրով
հայ․՝ Մերկուրով Սերգեյ Դմիտրիի
Sergei merkurov.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881
ԾննդավայրԱլեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհունիսի 8, 1952(1952-06-08)[1][2][3] (70 տարեկանում)
Վախճանի վայրըՄոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհույն և հայ
ԿրթությունՄյունխենի գեղարվեստի ակադեմիա
Ստեղծագործություն(ներ)Վլադիմիր Լենինի հուշարձան, Լենինի հուշարձան և Ստեփան Շահումյանի հուշարձան
Մասնագիտություննկարիչ և քանդակագործ
Քաղաքական կուսակցությունԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ստալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ և ՌԽՖՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ
Sergey Merkurov Վիքիպահեստում

Սերգեյ Դմիտրիի Մերկուրով (ռուս.՝ Сергей Дмитриевич Меркуров, հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881, Ալեքսանդրապոլ, Երևանի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - հունիսի 8, 1952(1952-06-08)[1][2][3], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), հունահայ նշանավոր քանդակագործ[4], ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, ակադեմիկոս և Պուշկինի անվան արվեստի թանգարանի տնօրեն։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1881 թ. հոկտեմբերի 26-ին (նոյեմբերի 7-ին) Ալեքսանդրապոլում (ներկայումս՝ Գյումրի) հայ քաղկեդոնացի գործարարի ընտանիքում։ Գեորգի Գյուրջիևի զարմիկն է[5]: 1901 թ. ավարտել է Թիֆլիսի ռեալական դպրոցը և ընդունվել Կիևի պոլիտեխնիկական ինստիտուտ, որտեղից վտարվել է քաղաքական գործունեության համար։ 1902 թ. Մերկուրովը ուսումը շարունակել է Շվեյցարիայում Ցյուրիխի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում, ուսանել է Ադոլֆ Մեյերի մոտ, Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում մինչև 1905 թ.։ 1905 թ. աշնանից մինչև 1907 թ. ապրել և ուսանել է Փարիզում, եղել է Օգյուստ Ռոդենի և բելգիացի Կ. Մանյեի աշակերտը, որը անդրադարձել է նրա աշխատանքների վրա։ 1907 թ. վերադարձել է Հայաստան՝ Խրիմյան Հայրիկի հետմահու դիմակը ստեղծելու նպատակով։ Հետագայում ապրել է Թիֆլիսում, Յալթայում, Մոսկվայում, ուր հրավիրվել է Լ. Ն. Տոլստոյի հետմահու դիմակը պատրաստելու համար։ Երևանում կանգնեցված Ստեփան Շահումյանի արձանի (1931) հեղինակն է[6], Լենինի ու Ստալինի մի շարք բարձրարվեստ հուշարձանների (այդ թվում՝ Երևանում) հեղինակ է։ Մոսկվայում տեղադրված Տոլստոյի, Տիմիրյազևի, Բուրդենկոյի և այլ արձանների հեղինակն է։ Մերկուրովը ժամանակակից ակադեմիական ոճի երևելի ներկայացուցիչ է։ Եղել է ազատախոհ անձնավորություն[փա՞ստ], ծանոթ է եղել Լենինի և ժամանակի շատ այլ նշանավոր գործիչների հետ։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահացել է 1952 թ. հունիսի 8-ին Մոսկվայում և թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (հողակտոր №2) 1984 թ.

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյումրիում՝ Մերկուրովի հայրական տանը բացվել է քանդակագործի թանգարանը, որին նրա կտակով փոխանցվել են մեծաթիվ արժեքավոր աշխատանքներ։ Այնտեղ են պահվում Տոլստոյի, Թումանյանի, Լենինի, Մայակովսկու մահվան դիմակները։

ԽՍՀՄ-ում և Հայաստանում թողարկվել են Մերկուրովին նվիրված փոստային նամականիշեր:

«Միտք» (1913 թ.) խորհրդանշական քանդակը 1956 թվականին տեղադրվել է Մերկուրովի գերեզմանին:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Меркуров Сергей Дмитриевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 RKDartists
  3. 3,0 3,1 3,2 SNAC — 2010.
  4. Rosenberg Suzanne (1991)։ A Soviet odyssey։ Toronto: Penguin։ էջ 55։ ISBN 9780140129274 
  5. Grossman Vasily (2013)։ An Armenian Sketchbook։ New York Review of Books։ էջ 127։ ISBN 9781590176351 
  6. Ստեփան Շահումյանի արձանը

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]