Սերգեյ Մերկուրով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սերգեյ Մերկուրով
հայ․՝ Մերկուրով Սերգեյ Դմիտրիի
Sergei merkurov.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881
Ծննդավայր Գյումրի, Շիրակի մարզ, Հայաստան
Մահացել է հունիսի 8, 1952({{padleft:1952|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1] (70 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]
Քաղաքացիություն Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1936-1955).svg ԽՍՀՄ
Ազգություն հույն և հայ
Ստեղծագործություն(ներ) Վլադիմիր Լենինի հուշարձան, Լենինի հուշարձան և Ստեփան Շահումյանի հուշարձան
Մասնագիտություն նկարիչ և քանդակագործ
Քաղաքական կուսակցություն ԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Sergey Merkurov Վիքիպահեստում

Սերգեյ Դմիտրիի Մերկուրով (ռուս.՝ Сергей Дмитриевич Меркуров, հոկտեմբերի 26 (նոյեմբերի 7), 1881, Գյումրի, Շիրակի մարզ, Հայաստան - հունիսի 8, 1952({{padleft:1952|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ[1]), հունահայ նշանավոր քանդակագործ[2], ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ, ակադեմիկոս և Պուշկինի անվան արվեստի թանգարանի տնօրեն։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1881 թ. հոկտեմբերի 26-ին (նոյեմբերի 7-ին) Ալեքսանդրապոլում (ներկայումս՝ Գյումրի) հայ քաղկեդոնացի գործարարի ընտանիքում։ Գեորգի Գյուրջիևի զարմիկն է։[3] 1901 թ. ավարտել է Թիֆլիսի ռեալական դպրոցը և ընդունվել Կիևի պոլիտեխնիկ ինստիտուտ, որտեղից վտարվել է քաղաքական գործունեության համար։1902 թ. Մերկուրովը ուսումը շարունակել է Շվեյցարիայում Ցյուրիխի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետում, ուսանել է Ադոլֆ Մեյերի մոտ, Մյունխենի գեղարվեստի ակադեմիայում մինչև 1905 թ.։ 1905 թ. աշնանից մինչև 1907 թ. ապրել և ուսանել է Փարիզում, եղել է Օգյուստ Ռոդենի և բելգիացի Կ.Մանյեի աշակերտը, որը անդրադարձել է նրա աշխատանքների վրա։ 1907 թ. վերադարձել է Հայաստան՝ Խրիմյան Հայրիկի հետմահու դիմակը ստեղծելու նպատակով։ Հետագայում ապրել է Թիֆլիսում, Յալթայում, Մոսկվայում, ուր հրավիրվել է Լ.Ն.Տոլստոյի հետմահու դիմակը պատրաստելու համար։ Երևանում կանգնեցված Ստեփան Շահումյանի արձանի (1931) հեղինակն է,[4] Լենինի ու Ստալինի մի շարք բարձրարվեստ հուշարձանների (այդ թվում՝ Երևանում) հեղինակ է։ Մոսկվայում տեղադրված Տոլստոյի, Տիմիրյազևի, Բուրդենկոյի և այլ արձանների հեղինակն է։ Մերկուրովը ժամանակակից ակադեմիական ոճի երևելի ներկայացուցիչ է։ Եղել է ազատախոհ անձնավորություն, ծանոթ է եղել Լենինի և ժամանակի շատ այլ նշանավոր գործիչների հետ։

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մահացել է 1952 թ.հունիսի 8-ին Մոսկվայում և թաղված է Նովոդևիչյան գերեզմանատանը (հողակտոր №2) 1984 թ.

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյումրիում՝ Մերկուրովի հայրական տանը բացվել է քանդակագործի թանգարանը, որին նրա կտակով փոխանցվել են մեծաթիվ արժեքավոր աշխատանքներ։ Այնտեղ են պահվում Տոլստոյի, Թումանյանի, Լենինի, Մայակովսկու մահվան դիմակները։

ԽՍՀՄ-ում և Հայաստանում մարվել են Մերկուրովին նվիրված փոստային նամականիշեր:

«Միտք» (1913 թ.) խորհրդանշական քանդակը 1956 թվականին տեղադրվել է Մերկուրովի գերեզմանին:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Меркуров Сергей Дмитриевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Rosenberg, Suzanne (1991). A Soviet odyssey. Toronto: Penguin. էջ 55. ISBN 9780140129274. 
  3. Grossman, Vasily (2013). An Armenian Sketchbook. New York Review of Books. էջ 127. ISBN 9781590176351. 
  4. Ստեփան Շահումյանի արձանը

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]