Մոմիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow.png  Տե՛ս նաև Հայ մանրանկարիչների ցանկ 
Մոմիկ
Ծնվել է 13-րդդար
Մահացել է 1333(1333)
Վախճանի վայրը Նորավանք, Հայաստան
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն Հայաստան Հայաստան
Ստեղծագործություն(ներ) Նորավանք
Ժանր(եր)ը քանդակագործություն
Մասնագիտություն ճարտարապետ, ձեռագրերի նկարազարդող և քանդակագործ
Գործունեությունը քանդակագործ

Մոմիկ (13-րդ դար - 1333), հայ հայտնի մանրանկարիչ[1], ճարտարապետ և քանդակագործ[2]։ Գործել է Վայոց Ձորում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոմիկն ապրել ու գործել է 13- 14-րդ դարերում, Հայաստանում (Սյունյաց աշխարհում)։ Ապրել է Երիցակ վարպետի հետ, որին նա իր պապն էր համարում՝ սակայն նրա պապը չէր։ Երիցակի հետ նա փախել է Անիից և ապրել մի գյուղում շատ աղքատ։

Ենթադրվում է, որ նա իր գործունեությունը սկսել է Կիլիկիայում՝ 1283 թվականին Կեռան թագուհու պատվերով մի Ավետարան ծաղկելով և այդպես հայտնի դառնալով։ Եղել է Օրբելյան տան նկարիչ-ճարտարապետը։ Մի անգամ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանը Նորավանք է հրավիրում քառասուն քարգործների՝ ամենաարագը մի մատնաչափ խաչ քանդակելու, ուր հաղթում է տասնվեցամյա Մոմիկը, որի արդյունքում Ստեփանոս Օրբելյանն ասում է, «Եթե քարը նրա կամքին ենթարկվում է մոմիկի պես, ապա եկեք նրան և առաջին մրցանակը տանք և Մոմիկ մականունը»:

Իր որոշ աշխատանքների տակ նա դրել է «Մոմիկ վարպետ» ստորագրությունը, որով էլ հայտնի է եղել։

Մահացել է 1333 թվականին Վայոց Ձորի Ամաղու գյուղի մոտ գտնվող Նորավանքում։

Ավանդազրույց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոմիկը սիրահարվում է Սյունյաց իշխանի գեղեցիկ դստերը։ Իշխանը խոստանում է աղջկան վարպետին կնություն տալ այն պայմանով, եթե Մոմիկը կարողանա սեղմ ժամկետում մի հոյակերտ տաճար կառուցել։ Երբ վանքի շինարարությունը մոտեցել էր իր ավարտին, իշխանը իր ծառային հրամայում է ամեն գնով խոչընդոտել, որպեսզի Մոմիկը կատարի իր պայմանը։ Ծառան գաղտնի բարձրանում է վանքի գմբեթի վրա աշխատող վարպետի մոտ, հրում և վայր գցում նրան։ Վարպետին թաղում են ընկած տեղում՝ իր կառուցած վանքի բակում, իսկ գմբեթի շինարարությունը ավարտին են հասցնում նրա աշակերտները[3]։

Գործեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորավանքի գավիթի «Աստված և հայր» քանդակը

Նրա գործերից մնացել են՝

  • Գրքեր
  • Քանդակագործություններ
  • 1308 թվականի խաչքարը Նորավանքում, Արենիի եկեղեցու Աստվածամոր և մանկան պատկերը (1321), Նորավանքի գավթի Աստվածամոր և Հայր Աստծո պատկերաքանդակները։
  • Ճարտարապետական կառույցներ
  • Ենթադրյալ՝

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Մոմիկ մանրանկարիչ, 13-14-րդ դդ. Երևան: «Նաիրի» հրատարակչություն. 2013 թ. էջեր 64. ISBN 978-5-550-01612-1. 
  2. Կարեն Մաթևոսյան (2010 թ). Մոմիկ. Երևան. էջեր 88. ISBN 978-99941-838-2-1. 
  3. Ա․Ղանալանյան, Ավանդապատում, Երևան, 1969, էջ 228

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]