Շանսոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Շանսոն (ֆր.՝ chanson - երգ).

1. Կուրտուազական երգի ժանրի ֆրանսիական անվանումը (համեմատել «կանցոն», «կանցո», «կանսյոն» ռոմանական լեզուներով. իտ.՝ canzone, կաթ.՝ cançó, իսպ.՝ cancion, բառացիորեն՝ երգ), 2. Ֆրանսիական էստրադային երգ կաբարե ոճով:

Ընդհանուր բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոլիֆոն երգի ժանր, որ մշակել են նիդերլանդական դպրոցի ֆրանկո-ֆլամանդացի կոմպոզիտորները 15-րդ դարում։ Շանսոնների երևան գալը նախապատրաստվել է Գիյոմ դը Մաշոյի (14-րդ դար) բալլադներով ու ռոնդոներով։ Ֆրանսիական երաժիշտ, Վերածննդի խոշորագույն ներկայացուցիչ Կ․ Ժանեքենի (16-րդ դար) շնորհիվ շանսոնները դարձան հոմոֆոն բնույթի, ազգային վառ յուրահատկություն ունեցող երգեր, 17-րդ դարի սկզբում լիովին տեղի տվեցին հոմոֆոն երգ-ռոմանսային ժանրերին։

Շանսոնի ժանրերն օգտագործել են ֆրանսիական կաբարեի երգիչները 19-րդ դարի վերջին, 20-րդ դարի առաջին կեսին։ Առավել հայտնի են Արիստիդ Բրյուանը, Միստենգետը: Շանսոնի այս մոդիֆիկացիան կաբարեից անցել է 20-րդ դարի ֆրանսիական էստրադային երաժշտություն։ Կաբարե ժանրի հետ մեկտեղ ֆրանսիական երգի մեջ կար «ռեալիստական (իրատեսական) երգի» (chanson réaliste) ուղղությունը, որը ներկայացվում էր գրեթե բացառապես կանանց կողմից։ Ամենահայտնի կատարողներն էին Դամիեն, Ֆրիելը և Էդիթ Պիաֆը։

50-ական թվականներին ձևավորվել են ֆրանսալեզու երգի երկու գլխավոր ուղղություններ, որոնք առկա են մինչ այժմ.

1. Դասական շանսոնի ժանրը, որտեղ առաջնային նշանակություն է տրվում երգի բանաստեղծական բաղադրիչին և հեղինակին, որը, որպես կանոն, ինքը կատարողն է՝ շանսոնիեն: Այս ժանրն առաջին հերթին կապվում է Մորիս Շևալյեի, Շառլ Տրենյեի և Էդիթ Պիաֆի անունների հետ, որը շարունակում էր իրատեսական երգի ավանդույթը: Այս ուղղության խոշորագույն ներկայացուցիչներն են ֆրանսիացիներ Լեո Ֆերրեն, Ժորժ Բրասենսը և բելգիացի Ժակ Բրելը: Աշխարհահռչակ են նաև Շառլ Ազնավուրը և Սալվատորե Ադամոն, թեև նրանց ստեղծագործությունն ավելի մոտ է ավանդական էստրադային երգին։ Հենց այս բանաստեղծական-երաժշտական ուղղության ներկայացուցիչներն են լիովին համապատասխանում շանսոնիե (chansonnier) տերմինին:
Այսպես կոչված «նոր շանսոնի» (nouvelle chanson) կամ «նոր բեմի» (nouvelle scène française) ներկայացուցիչները էստրադային արտիստների ֆրանսիացի երիտասարդ սերունդն են: Իրենց ստեղծագործության մեջ նրանք չեն հրաժարվում ժամանակակից թեթև երաժշտության նորագույն հնարքներից, ներառյալ ռոքի տարրերը, լատինաամերիկյան և տարբեր այլ էթնիկ ռիթմերը, էլեկտրոնային երաժշտությունը և այլն, բայց առաջվա պես շատ պահանջկոտ են իրենց երգերի տեքստերի նկատմամբ: «Նոր շանսոնի» սկիզբը կապում են Դոմինիկ Ա-ի անվան հետ և դասում 20-րդ դարի վերջին տասնամյակին։ 21-րդ դարում բեմ եկած շանսոնիեներ են Բենջամին Բյոլեն, նրա քույր Կորալի Կլեմանը, Քերեն Աննը, Օլիվիա Ռուիզը և շատ ուրիշներ:
2. 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ֆրանսիական երգի մյուս ուղղությունը էստրադային երգն է, որը կատարում են chanteurs-ը (երգիչները)։ Այս ուղղության ներկայացուցիչները նույնպես հաճախ են սեփական ստեղծագործության (բանաստեղծներ և/կամ կոմպոզիտորներ) երգերի կատարողներ, բայց բանաստեղծական բովանդակության թեթևության պատճառով նրանք շանսոնիե չեն բառիս բուն իմաստով։ Ֆրանսիական էստրադային երգերի աշխարհահռչակ կատարողներն են.

Շանսոնի և էստրադային երգի միջև սահմանը բավական պայմանական է, և ամեն մի ֆրանկոֆոն երգչի չի կարելի միանշանակորեն դասել այս կամ այն ուղղության մեջ։ Ֆրանսախոս երկրներից դուրս հաճախ ֆրանսերենով երգող բոլոր կատարողներին անվանում են շանսոնիե։

Դասական ֆրանսախոս շանսոնի այլ ներկայացուցիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Бедуш Е., Кюрегян Т. Ренессансная песня. Москва: Композитор, 2007.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png