Նիկոլայ Սեմյոնով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Նիկոլայ Սեմյոնով
Николай Семёнов
Nikolay Semyonov Nobel.jpg
Ծնվել է ապրիլի 3 (15), 1896
Սարատով, Սարատովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել է սեպտեմբերի 25, 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:25|2|0}})[2][3] (90 տարեկանում)
Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Գերեզման Նովոդեվիչյան գերեզմանոց
Բնակության վայր(եր) Սանկտ Պետերբուրգ և Մոսկվա
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Մասնագիտություն ֆիզիկոս, քիմիկոս և պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Մոսկվայի պետական համալսարան, Ա. Ֆ. Իոֆեի անվան ֆիզիկա-տեխնիկական ինստիտուտ, Ն. Ն. Սեմյոնովի անվան քիմիական ֆիզիկայի ինստիտուտ և Մոսկվայի Ֆիզիկատեխնիկական Ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ chemical physics
Պաշտոն(ներ) ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի պատգամավոր
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Բեռլինի գիտությունների ակադեմիա, Լեոպոլդինա, Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա և ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր Սանկտ Պետերբուրգի համալսարան և Սանկտ Պետերբուրգի կայսերական համալսարան
Գիտական ղեկավար Աբրամ Իոֆֆե
Հայտնի աշակերտներ Յակով Զելդովիչ, Յուլի Խարիտոն, Viktor Nikolaevič Kondratʹev, David A. Frank-Kamenetskii, Nikolay Emanuel, Walter Alexander Filippovich և Արամ Նալբանդյան
Պարգևներ Ստալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան Քիմիայի Նոբելյան մրցանակ[4][5] Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ Լենինյան մրցանակ և Վլադիմիր Իլյիչ Լենինի ծննդյան 100-ամյակի հոբելյանական մեդալ
Կուսակցություն ԽՄԿԿ
Nikolay Nikolayevich Semyonov Վիքիպահեստում

Նիկոլայ Նիկոլաևիչ Սեմյոնով (ռուս.՝ Николай Николаевич Семёнов, ծնվել է 3(15)․4․1896, Սարատով - 25.09.1986, Մոսկվա), սովետական ֆիզիկոս և ֆիզիկաքիմիկոս, ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1932), հասարակական գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի կրկնակի հերոս (1966, 1976

Ավարտել է Պետրոգրսդի համալսարանը (1917)։ Աշխատել է Լենինգրադի ֆիզիկատեխնիկական ինստիտուտում (1920—1931) և Լենինգրադի պոլիտեխնիկական ինստիտում (պրոֆեսոր 192819311931-ից ԽԱՀՄ ԳԱ քիմ․ ֆիզիկայի ինստ-ի տնօրենն է, 1944 թվականից՝ Մոսկվայի համալսարանի պրոֆ․։ Եղել է ԱՀՄ ԳԱ փոխպրեզիդենտը (1963—1971), ԽՍՀՄ ԳԱ քիմիական բաժանմունքի ակադեմիկոս քարտուղարը (1957—1963) և «Գիտելիք» համամիութենական ընկերության նախագահը (1960—19631961—1966 թթ.՝ ԱՄԿԿ Կենտկոմի անդամության թեկնածու։ Սիմյոնովըև ստեղծել է գազային խառնուրդների ջերմային պայթյունի տեսությունը և մշակել բոցի տարածման, դետոնացման, պայթուցիկ նյութերի և վառոդների այրման ուսմունքը։ Հայտնաբերել է ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաները և շղթայական բոցավառման (պայթյունի) երևույթը։ Ստեղծել է շղթայական ռեակցիաների ընդհանուր քանակական տեսությունը (չճյուղավորված, ճյուղավորված և «այլասեռված» ճյուղավորված շղթայական ռեակցիաների համար)։

Սիյոնովը աշխատակիցների հետ հայտնաբերել է կատալիզի նոր տեսակ՝ իոնական տարասեռ (հետերոգեն) կատալիզը բազմամոլեկուլային ադսորբցիոն շերտերում և բարակ թաղանթներում, զարգացրել է տարասեռ կատալիզում ազատ արժեքականությունների ունեցած դերի մասին պատկերացումները։ Ավելի ուշ ուսումնասիրել է էներգիական ճյուղավորումներով շղթայական ռեակցիաները (որոնք շղթայական ռեակցիաների նախկինում անհայտ տեսակ էին) և մետաղակոմպլեքսա- յին կատալիզատորների մասնակցությամբ ընթացող համասեռ (հոմոգեն) կատալիզի կինետիկան և մեխանիզմը։ Սեմյոնովը արտասահմանյան մի շարք ակադեմիաների անդամ է։ ԽՍՀՄ V—VII գումարումների Գերագույն սովետի դեպուտատ։ Պետական (1941, 1949), լենինյան (1976) և նոբելյան (1956) մրցանակներ։ Պարգևատրվել է Լենինի 7 և Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշաններով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 282 CC-BY-SA-icon-80x15.png