Սարատով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Սարատով
ռուս.՝ Саратов
Դրոշ Զինանշան
Flag of Saratov.png Coat of Arms of Saratov.png

Saratov City Centre.jpg
Կոորդինատներ: 51°32′00″ հս․ լ. 46°00′00″ ավ. ե. / 51.53333° հս․. լ. 46.00000° ավ. ե. / 51.53333; 46.00000
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Ներքին բաժանում 6 վարչականշրջան
Քաղաքապետ Օլեգ Գրիշչենկո (2013 թվականից)
Հիմնադրված է 1590 թ.
Առաջին հիշատակում 903
Տվյալ կարգավիճակում 903 թվականից
Մակերես 95,6 կմ²
ԲԾՄ 50 մ մ
Կլիմայի տեսակ չափավոր ցամաքային
Բնակչություն 843 460 մարդ (2016)
Խտություն 2140,76 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 1,15 միլիոն
Ժամային գոտի UTC+4, ամառը UTC+5
Հեռախոսային կոդ +7 8452
Փոստային ինդեքս 410XXX
Փոստային ինդեքսներ 410000–410999
Ավտոմոբիլային կոդ 64, 164
Պաշտոնական կայք saratovmer.ru (ռուս.)
##Սարատով (Ռուսաստան)
Red pog.png

Սարատով (ռուս.՝ Саратов), քաղաք Ռուսաստանում, մտնում է «Քաղաք Սարատով» մունիցիպալ կազմավորման մեջ, որն ունի քաղաքային օկրուգի կարգավիճակ[1]: Պովոլժիեի խոշոր մշակութային, տնտեսական և կրթական կենտրոն է: Մտնում է Ռուսաստանի 20 խոշորագույն քաղաքների ցանկի մեջ՝ չլինելով քաղաք-միլիոնատեր: Սարատովի քաղաքային ագլոմերացիայի վարչական կենտրոնն է:

Քաղաքը գտնվում է Վոլգոգրադի ջրամբարի աջ ափին, Վոլգոգրադից 389 կմ, Սամարայից 442 կմ հեռավորության վրա[2] և Մոսկվայից 858 կմ դեպի հարավ-արևելք[3], Ասիայի և Եվրոպայի սահմանգծին։

Սարատով քաղաքը հիմնադրվել է 1590 թվականին Ֆյոդոր I Իվանովիչ ցարի արքայության օրոք։

Բնակչությունը՝ 843 460 մարդ (2016)։ Քաղաքում ապրում են մեկ տասնյակից ավելի տարբեր ազգեր, այդ թվում ՝ հայեր։ 2010 թվականիի տվյալներով Սարատովում ապրում է ավելի քան 8 հազար հայ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնադրումից առաջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարդիկ ապրել են ժամանակակից Սարատովի տարածքում դեռևս հին ժամանակներից: Դրա վկայությունն է համարվում Ալեքսեևսկոե ավերակատեղը՝ հնագիտական հուշարձանը, որն ունի բացահայտված յոթ մշակութային հորիզոններ սկսած միջին բրոնզի ժամանակաշրջանից (մ.թ.ա 20-19-րդ դարեր) մինչև Ոսկե հորդայի ժամանակահատվածը (13-14-րդ դարեր), բացի այդ հայտնաբերվել են նաև 5-13-րդ դարերին պատկանող բազմաթիվ գտածոներ[4]:

Քաղաքի անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոյություն ունեն քաղաքի անվան ծագումնաբանության մի քանի վարկածներ, սակայն բոլորի կողմից ընդունված վարկած առայժմ չկա: Վարկածներից մեկը պնդում է, որ քաղաքի անվանումը կապված է Սոկոլովայա լեռան հետ: Թաթարերեն «սարի տաու» նշանակում է «դեղին լեռ»[5][6]: Սակայն գոյություն ունեն այլ վարկածներ: Ենթադրություն կա, որ քաղաքի անվանումը ծագել է «սար ատավ» բառերից, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «ցածրադիր կղզի» կամ «սարիկ ատով» («բազեի կղզի»): Գոյություն ունեն նաև քաղաքի անվան ծագումնաբանության բազմաթիվ այլ վարկածներ, սակայն դրանք ունեն ավելի քիչ հաստատումներ, քան վերը նշվածները[7]:

Ժամանակակից Սարատով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարատովը բազմաֆունկցիոնալ կենտրոն է բազմաթիվ արդյունաբերական, մշակութային, կրթական հաստատություններով: Պատմական կենտրոնում գտնվում են քաղաքի վարչությունը, թատրոնները, օպերայի և բալետի շենքը (1875), դրամատիկական թատրոնը (1803), պատանի հանդիսատեսի թատրոնը (1918), կոնսերվատորիան (1912), կրկեսը (1876), ֆիլհարմոնիան (1937), թատրոնները՝ Սարատովի Ա. Ն. Ռադիշչևի անվան գեղարվեստական թատրոնը (1885), Կ.Ա. Ֆեդինի անվան թատրոն[8] (18-րդ դարի շենք) և այլն:

Սարատովը համարվում է Ռուսաստանում բարձրագույն կրթության, գիտահետազոտական և նախագծային գործունեության հայտնի կենտրոն: Քաղաքում, բացի Սարատովի պետական համալսարանից, գործում են երկու տասնյակից ավելի ԲՈՒՀ-եր[9]: Քաղաքում զարգացած է մեքենաշինությունը, նավթային և քիմիական արդյունաբերությունը:

Ամերիկյան Forbes ամսագրի վարկածով 2013 թվականին Սարատովը բիզնեսի համար գրավիչ 30 քաղաքների թվում զբաղեցրել է 10-րդ տեղը[10]: 2016 թվականին ֆինանսական գրավչությամբ Սարատովը շրջանցել է Մոսկվան, Նիժնի Նովգորոդը, Սանկտ Պետերբուրգը և Եկատերինբուրգը՝ մեկ հորիզոնական զիջելով Կազանին: Հարկ է նշել, որ 2012 թվականին Սարատովը զբաղեցնում էր 22-րդ[11], իսկ 2009-ին՝ 24-րդ հորիզոնականը[12]:


Քաղաքի կենտրոնի համայնապատկերը
Քաղաքի կենտրոնի համայնապատկերը


Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ քաղաքը բնակչության թվով 16-րդ տեղում էր Ռուսաստանի 1114 քաղաքների թվում (842 097  մարդ): Էնգելս քաղաքի և մի շարք այլ բնակավայրերի հետ գոյացնում է 1,15-1,2 միլիոն բնակչությամբ ագլոմերացիա:

2016 թվականի դրությամբ բնակչության թիվը կազմում է 843 460  մարդ: Բնակչության խտությունը կազմում է 2140,76  մարդ/կմ²:

Ազգային կազմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարատովը պատմական քաղաք է, որը պատմության ընթացքում գտնվել է բազմաթիվ մշակույթների խաչմերուկում, Ասիայի և Եվրոպայի սահմանգծին, ինչն իր հետքն է թողել քաղաքի ազգային կազմի վրա: Ստորև ներկայացված է քաղաքի ազգային կազմը 2010 թվականի դրությամբ[13]:

Ազգը Բնակչ. թիվը, մարդ  %-ային հարաբերություն
Ռուսներ 745 371 91,6 %
Թաթարներ 14 778 1,8 %
Ուկրաինացիներ 10 475 1,3 %
Հայեր 8 892 1,1 %
Ղազախներ 7 288 0,9 %
Ադրբեջանցիներ 5 728 0,7 %
Մորդվաներ 2 276 0,3 %
Բելառուսներ 2 132 0,3 %
Հրեաներ 1 812 0,2 %
Չուվաշներ 1 730 0,2 %
Այլ ազգեր 13 380 1,6 %
Ընդհանուր 813 862 100 %

Անձինք, որոնց ազգային պատկանելությունը նշված չէ կամ անհայտ է, կազմում է 24 038 մարդ կամ բնակչության 2,9 %-ը [13]:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարատովի կլիման չափավոր ցամաքային է: Այստեղ բնորոշ է երկարատև (մոտ 4 ամիս [14]), չափավոր ցուրտ ձմեռ և շոգ, հաճախ չոր ամառ: Ամենացուրտ ամիսը փետրվարն է, ամենատաքը՝ հուլիսը: Տեղումները տարվա ընթացքում հավասարաչափ են բաշխված, ամենաքիչ քանակությամբ տեղումներ թափվում են գարնանը: Ձմռանը՝ հատկապես հունվարի վերջին և փետրվարի սկզբին լինում են մինչև -30 ˚C սառնամանիքներ:

  • Տարեկան միջին ջերմաստիճանը՝ +6,9 °C
  • Քամու տարեկան միջին արագությունը՝ 3,8 մ/վ
  • Օդի տարեկան միջին խոնավությունը՝ 70 %:
Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Սարատով
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 8,1 7,3 17,0 31,1 34,0 39,5 40,8 40,9 37,9 25,1 16,1 11,7 40,9
միջին առավելագույնը (°C) -4,8 -4,7 1,1 13,3 21,5 26,2 28,2 26,6 19,8 11,1 1,6 -3,6 11,4
միջին ջերմաստիճանը (°C) -7,8 -8,1 -2,5 8,1 15,7 20,3 22,4 20,6 14,3 7,0 -1,1 -6,4 6,9
միջին նվազագույնը (°C) -10,6 -11,1 -5,6 3,7 10,4 15,1 17,2 15,5 9,9 3,7 -3,3 -8,9 3,0
բացարձակ նվազագույնը (°C) -37,3 -34,8 -26,8 -17,8 -3,8 2,2 6,4 4,3 -2,9 -12,6 -24,7 -33,4 -37,3
տեղումների քանակը (մմ) 41 34 31 31 35 50 49 31 49 37 46 42 476
Աղբյուր՝ Եղանակ և կլիմա

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սարատովի քույր-քաղաքներն են համարվում[15]՝

  1. Բուլղարիա Դոբրիչ, Բուլղարիա (1996 թվականից)
  2. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Դալաս, ԱՄՆ (2004 թվականից)
  3. Ռուսաստան Կազան, Ռուսաստան (1999 թվականից)
  4. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Կարբորո, ԱՄՆ, Հյուսիսային Կարոլինա (1992 թվականից)
  5. Լեհաստան Լոձ, Լեհաստան (2004 թվականից)
  6. Ֆրանսիա Նյովիլ-դե-Պուատյե, Ֆրանսիա (1997 թվականից)
  7. Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Տայյուան, Չինաստան (1994 թվականից)
  8. Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Ուհան, Չինաստան (2015 թվականից)
  9. Հարավային Օսիայի Հանրապետություն Ցխինվալ, Հարավային Օսիա (2010 թվականից)
  10. Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Չապել Հիլ, ԱՄՆ (1992 թվականից)
  11. Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Շաոյան, Չինաստան (2004 թվականից)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Устав муниципального образования «Город Саратов»
  2. Расстояния от Саратова до городов России
  3. Федеральная миграционная служба России — Государственные программы — Соотечественники — Официальный информационный пакет Государственной программы — Округа РФ, участвующие в р …
  4. https://archive.is/20120911211050/www.sgu.ru/faculties/historical/praktik/arheolog_praktik/2006.php Археологическая практика 2006 | Саратовский государственный университет]
  5. Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е.М. 2001.
  6. Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006.
  7. Путешествие по России
  8. Страница музея К. А. Федина
  9. Университеты, академии, институты. Регион: Саратовская область
  10. 30 лучших городов для бизнеса — 2013 | Forbes.ru
  11. Саратов попал в 10-ку лучших городов для бизнеса по версии Forbes. Мнение Максима Фатеева
  12. Саратов вошёл в рейтинг лучших городов для бизнеса
  13. 13,0 13,1 Всероссийская перепись населения 2010::Саратовстат
  14. Времена года | География Саратовской области
  15. Սարատովի քույր-քաղաքները