Մասնակից:Սվետլանա1/Ավազարկղ48
Նեյտրոպենիա, արյան մեջ նեյտրոֆիլների (լեյկոցիտների տեսակ) աննորմալ ցածր կոնցենտրացիա[1]: Նեյտրոֆիլները կազմում են շրջանառվող սպիտակ արյան բջիջների մեծ մասը և ծառայում են որպես առաջնային պաշտպանություն վարակների դեմ՝ ոչնչացնելով բակտերիաները, բակտերիալ ֆրագմենտները և արյան մեջ հակամարմիններին կապված վիրուսները [2]: Նեյտրոպենիա ունեցող մարդիկ ավելի հակված են բակտերիալ վարակներ ունենալու, և առանց շտապ բժշկական օգնության, վիճակը կարող է դառնալ կյանքին սպառնացող (նեյտրոպենիկ սեպսիս)[3]:
Նեյտրոպենիան կարելի է բաժանել բնածին և ձեռքբերովի տեսակների, ընդ որում ծանր բնածին նեյտրոպենիան (SCN) և ցիկլային նեյտրոպենիան (CyN) աուտոսոմային դոմինանտ ժառանգվող հիվանդություններ են և հիմնականում առաջանում են ELANE գենի հետերոզիգոտ մուտացիաներով, որը կոդավորում է նեյտրոֆիլ էլաստազա ֆերմենտը[4]: Նեյտրոպենիան կարող է լինել սուր (ժամանակավոր) կամ քրոնիկ (երկարատև): Տերմինը երբեմն օգտագործվում է որպես «լեյկոպենիա» («լեյկոցիտների քանակի դեֆիցիտ»)[5]:
Նեյտրոֆիլների արտադրության նվազումը կապված է վիտամին B12- ի և ֆոլաթթվի, սննդային անբավարարության (ներառյալ հանքանյութերի, օրինակ՝ պղնձի) և իմունային մեխանիզմների պակասի հետ, ինչպես նաև ապլաստիկ անեմիայի, դեղերի, նյութափոխանակային հիվանդությունների և ուռուցքների հետ : Ընդհանուր առմամբ, նեյտրոպենիայի ամենատարածված դրսևորումները բերանի խոռոչում ներառում են խոցը, գինգիվիտը և պարոդօնտիտը: Ագրանուլոցիտոզը կարող է ներկայացվել որպես սպիտակավուն կամ մոխրագույն նեկրոտիկ խոց բերանի խոռոչում, առանց բորբոքման նշանների: Ձեռքբերովի ագրանուլոցիտոզը շատ ավելի տարածված է, քան բնածին ձևը: Ձեռքբերովի ագրանուլոցիտոզի ընդհանուր պատճառներն են դեղամիջոցները, ներառյալ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերը, հակաէպիլեպտիկները, հակաթիրեոիդները և հակաբիոտիկները և վիրուսային վարակները: Ագրանուլոցիտոզը ունի 7-10% մահացություն: Դա կառավարելու համար խորհուրդ է տրվում կիրառել գրանուլոցիտային խթանող գործոն (G-CSF) կամ գրանուլոցիտների փոխներարկում և լայն սպեկտրի հակաբիոտիկների օգտագործում՝ բակտերիալ վարակներից պաշտպանվելու համար[6]:
Նշաններ և ախտանիշներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Otitis_media_entdifferenziert2.jpg/80px-Otitis_media_entdifferenziert2.jpg)
Նեյտրոպենիայի նշաններն ու ախտանիշները ներառում են ջերմություն, ցավոտ կլման ակտ (օդինոֆագիա), լնդերի ցավ, մաշկի թարախակույտ և օտիտ : Այս ախտանիշները կարող են լինել, քանի որ նեյտրոպենիա ունեցող անհատները հաճախ վարակվում են[7]:
Երեխաների մոտ կարող է նկատվել դյուրագրգռություն և վատ կերակրման նշաններ[8]: Այս վիճակով մարդկանց մոտ նույնպես նկատվել է հիպոտենզիա[9]։
Պատճառները
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Cobalamin_skeletal.svg/240px-Cobalamin_skeletal.svg.png)
Նեյտրոպենիայի պատճառները կարելի է բաժանել սուր և քրոնիկ խնդիրների միջև: Պատճառները կարելի է բաժանել այս խմբերի [10][11][12][13]:
- Ֆելտիի սինդրոմ
- Համակարգային կարմիր գայլախտ[14]
- ՄԻԱՎ/ՁԻԱՀ
- Գլիկոգենի պահպանման հիվանդություն
- Կոհենի համախտանիշ[15]
- Բնածին իմունային մուտացիաներ, օրինակ ELA2 մուտացիա,, GATA2 դիֆիցիտ
- Բարթի համախտանիշ
- Պղնձի անբարարություն[16]
- Վիտամին B12 անբավարարություն [17]
- Պիրսոնի համախտանիշ
- Հերմանսկի-Պուդլակի համախտանիշի որոշ տեսակներ
- Անցողիկ նեյտրպենիա
- Քիմիաթերապիա [20] [21]
- Ցիտոմեգալովիրուս [22]
- Գրիպ [23]
- Մարդու իմունային անբավարարության վիրուս [23]
- Լևամիզոլ
- Պենիցիլամին [24]
- Տրիմեթոպրիմ/սուլֆամետոքսազոլ [25]
- Կլոզապին [26]
- Վալպրոատ [27]
- Պատվաստում [28]
- Վենետոկլաքս [29]
Ծանր բակտերիալ վարակները, հատկապես որոնց հիմքում ընկած են արյունաբանական հիվանդությունները կամ ալկոհոլիզմ ունեցող մարդկանց մոտ, կարող են սպառվել նեյտրոֆիլների պաշարները և հանգեցնել նեյտրոպենիայի[30]: Գրամ դրական բակտերիաները առկա են բակտերիալ վարակների 60-70% -ում: Հակաբիոտիկների նկատմամբ կայուն օրգանիզմների վերաբերյալ լուրջ մտահոգություններ կան: Դրանք կարող են ներառել նաև մետիցիլին դիմացկուն Staphylococcus aureus (MRSA) կամ վանկոմիցին դիմացկուն Enterococcus (VRE)[31]:
Սննդային դիֆիցիտները, ինչպիսիք են վիտամին B12- ի, ֆոլաթթվի, պղնձի ցածր մակարդակները կամ սպիտակուցային թերսնուցումը կապված են քրոնիկ նեյտրոպենիայի հետ: Այնուամենայնիվ, սննդային թերսնումը սովորաբար կապված է այլ բջիջների նվազման հետ (բազմակի ցիտոպենիա կամ պանցիտոպենիա), այլ ոչ թե առանձին նեյտրոպենիայի հետ[32]:
Բնածին նեյտրոպենիայի այլ պատճառներ են Շվաչման-Դայմոնդի համախտանիշը, ցիկլիկ նեյտրոպենիան, ոսկրածուծի անբավարարության համախտանիշները, աճառների-մազերի հիպոպլազիան, ցանցային դիսգենեզը և Բարթի համախտանիշը : Նեյտրոպենիայի պատճառ կարող են լինել նաև վիրուսները, որոնք վարակում են նեյտրոֆիլների պրոգենիտորնեին: Հայտնաբերված վիրուսները, որոնք ազդում են նեյտրոֆիլների վրա, կարմրախտն ու ցիտոմեգալովիրուսն են[33]: Թեև կարող է արտադրվել նեյտրոֆիլների նորմալ մակարդակ, որոշ դեպքերում նեյտրոֆիլների ավելորդ քանակի ոչնչացումը կարող է հանգեցնել նեյտրոպենիայի[33]:
Պաթոֆիզիոլոգիա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նեյտրոպենիայի պաթոֆիզիոլոգիան կարելի է բաժանել բնածին և ձեռքբերովի : Բնածին նեյտրոպենիան (ծանր տիպ) ELA2 գենի աուտոսոմային դոմինանտ մուտացիայով պայմանավորված (նեյտրոֆիլ էլաստազա) այս վիճակի ամենատարածված գենետիկ պատճառն է[34]: Ձեռքբերովի նեյտրոպենիան պայմանավորված է հակա-նեյտրոֆիլային հակամարմիններով, որոնք ուղղված են նեյտրոֆիլներին հատուկ անտիգեններին ՝ փոխելով նեյտրոֆիլների գործառույթը[35]: Ավելին, նոր հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ անհայտ էթիոլոգիայի նեյտրոպենիան (իդիոպաթիկ նեյտրոպենիա) կարող է լինել ցածր աստիճանի, քրոնիկական բորբոքային պրոցեսի հետևանք՝ միելոսուպրեսիվ ցիտոկինների աննորմալ ավելցուկային արտադրությամբ՝ Կրետե կղզում անցկացված ուսումնասիրության մեջ[36]:
Նեյտրոպենիան կարող է բարդացնել քաղցկեղի բուժումը: Մանկաբուժության դիտարկումները նշել են, որ սնկային վարակները ավելի հավանական է որ կզարգանա նեյտրոպենիա ունեցողների մոտ: Մահացությունը աճում է քաղցկեղի բուժման ժամանակ, եթե առկա է նաև նեյտրոպենիա[37]: Բնածին նեյտրոպենիան որոշվում է արյան նեյտրոֆիլների քանակով (նեյտրոֆիլների բացարձակ քանակով կամ ANC) < 0,5 × 10 9 /L և կրկնվող բակտերիալ վարակներով, որոնք սկսվում են շատ վաղ մանկությունից[38]: Բնածին նեյտրոպենիան կապված է ալոիմունիզացիայի, սեպսիսի, մայրական հիպերտոնիայի և Rh կոնֆլիկտի հետ[39]:
Ախտորոշում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/P_anca.jpg/220px-P_anca.jpg)
Նեյտրոպենիան կարող է լինել մի շարք վիճակների հետևանք, ներառյալ որոշ տեսակի դեղեր ընդունելը, շրջակա միջավայրի տոքսինների ազդեցությունը, վիտամինների անբավարարությունը, նյութափոխանակության խանգարումները, ինչպես նաև քաղցկեղը, վիրուսային կամ բակտերիալ վարակները: Նեյտրոպենիան ինքնին հազվագյուտ երևույթ է, բայց կարող է կլինիկորեն տարածված լինել ուռուցքաբանության մեջ [40] և իմունային անբավարարված անձանց մոտ՝ քիմիաթերապիայի արդյունքում (դեղորայքային նեյտրոպենիա): Բացի այդ, սուր նեյտրոպենիան սովորաբար նկատվում է վիրուսային վարակից ապաքինվող կամ հետվիրուսային վիճակում գտնվող մարդկանց մոտ: Միևնույն ժամանակ, գոյություն ունեն նեյտրոպենիայի մի քանի ենթատեսակներ, որոնք ավելի հազվադեպ են և քրոնիկ, ներառյալ ձեռքբերովի (իդիոպաթիկ) նեյտրոպենիան, սուր նեյտրոպենիան, աուտոիմուն նեյտրոպենիան և բնածին նեյտրոպենիան[41][42]:
Նեյտրոպենիան, որը զարգանում է ի պատասխան քիմիաթերապիայի, սովորաբար ի հայտ է գալիս բուժումից հետո յոթից տասնչորս օր հետո, այս շրջանը հայտնի է որպես նադիր կամ «ցածր կետ»[43][44]:
Վարակման նշանները կարող են լինել մեղմ: Տենդերը սովորական և վաղ դիտարկում են: Երբեմն անտեսվում է հիպոթերմիայի առկայությունը, որը կարող է առկա լինել սեպսիսի ժամանակ: Ֆիզիկական զննումն ու անամնեզը և կենտրոնացած են վարակի վայրերի վրա: Զննվում են հետևյալ տեղամասերը՝ մաշկի քայքայման տարածքները, սինուսները, քիթ-կոկորդը, բրոնխները և թոքերը, մարսողական տրակտը և մաշկը[45]:
Նեյտրոպենիայի ախտորոշումը կատարվում է արյան ընդհանուր անալիզով նեյտրոֆիլների ցածր քանակի հայտնաբերման միջոցով: Ընդհանուր առմամբ, ճիշտ ախտորոշմանը հասնելու համար անհրաժեշտ են այլ հետազոտություններ: Երբ ախտորոշումը անորոշ է, կամ լուրջ պատճառներ են կասկածվում, ոսկրածուծի բիոպսիա կարող է անհրաժեշտ լինել: Ոսկրածուծի բիոպսիան կարող է բացահայտել միելոպոեզի անոմալիաները, որոնք նպաստում են նեյտրոպենիայի առաջացմանը, օրինակ՝ միելոիդ նախածննդային բջիջների զարգացման փուլի կանգը[46]: Ոսկրածուծի բիոպսիաները կարող են օգտագործվել նաև միելոդիսպլաստիկ համախտանիշի (MDS) կամ սուր միելոիդ լեյկեմիայի (ԱՄԼ) զարգացմանը մոնիտորինգի համար քրոնիկ նեյտրոպենիա ունեցող հիվանդների մոտ (հատկապես ծանր բնածին նեյտրոպենիա (SCN) ունեցող հիվանդների մոտ, որն ունի MDS-ի և AML-ի ավելի բարձր ռիսկ)[46]: Այլ հետազոտություններ, որոնք սովորաբար իրականացվում են՝ հականեյտրոֆիլային հակամարմինների թեստեր, աուտոհակտիմարմինների թեստեր (և համակարգային կարմիր գայլախտի հետազոտություն), վիտամին B12 և ֆոլաթթվի անալիզներ[47][48]: Հետանցքային հետազոտությունները սովորաբար չեն կատարվում արյան մեջ բակտերիաների ներթափանցման մեծ ռիսկի և հետանցքային թարախակույտերի հնարավոր զարգացման պատճառով: [49]
Դասակարգում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Blausen_0676_Neutrophil_%28crop%29.png/220px-Blausen_0676_Neutrophil_%28crop%29.png)
եծահասակների մոտ նեյտրոֆիլների բացարձակ քանակի (ANC) համար ընդհանուր ընդունված միջակայքը կազմում է 1500-ից 8000 բջիջ մեկ միկրոլիտր (μL) արյան համար: Երեք ընդհանուր ուղեցույցներ են օգտագործվում նեյտրոպենիայի ծանրության դասակարգման համար՝ հիմնված ANC-ի վրա (ներքևում արտահայտված բջիջներով/μL-ով) [50]
- Թեթև նեյտրոպենիա (1000 <= ANC < 1500). վարակի նվազագույն ռիսկ
- Չափավոր նեյտրոպենիա (500 <= ANC < 1000). վարակի չափավոր ռիսկ
- Ծանր նեյտրոպենիա (ANC < 500). վարակի լուրջ վտանգ:
Սրանցից յուրաքանչյուրը կամ բխում է լաբորատոր թեստերից կամ ստորև բերված բանաձևի միջոցով.
Բուժում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ջերմությունը, երբ զուգակցվում է խորը նեյտրոպենիայի հետ, պահանջում է շտապ բժշկական օգնություն և լայն սպեկտրի հակաբիոտիկներ: 200-ից պակաս նեյտրոֆիլների բացարձակ թիվը նույնպես պահանջում է բժշկական շտապ օգնություն և գրեթե միշտ պահանջում է հիվանդանոցային բուժում և լայն սպեկտրի հակաբիոտիկների ընդունում՝ հատուկ հակաբիոտիկների ընտրությամբ՝ հիմնված դիմադրության ձևերի վրա[54]: Խրոնիկ նեյտրոպենիա ունեցողների մոտ վարակներից խուսափելու նախազգուշական միջոցները ներառում են օճառի և ջրի պատշաճ հիգիենայի պահպանումը, ատամների լավ հիգիենան և խիստ աղտոտված աղբյուրներից խուսափելը, որոնք կարող են պարունակել սնկային մեծ ջրամբարներ, ինչպիսիք են ցանքածածկը, շինհրապարակներն ու թռչունների կամ այլ կենդանիների թափոնները[54]:
Նեյտրոպենիան կարող է բուժվել արյունաստեղծ աճի գործոնով գրանուլոցիտ խթանող գործոնով (G-CSF): Սրանք ցիտոկիններ են, որոնք բնականորեն առկա են մարմնում: Գործոնները նպաստում են նեյտրոֆիլների վերականգնմանը հակաքաղցկեղային թերապիայից հետո կամ քրոնիկ նեյտրոպենիայի դեպքում[55]: Ռեկոմբինատ G-CSF գործոնի պատրաստուկները, ինչպիսիք են ֆիլգրաստիմը [56] կարող են արդյունավետ լինել նեյտրոպենիայի բնածին ձևերով մարդկանց մոտ, ներառյալ ծանր բնածին նեյտրոպենիան և ցիկլային նեյտրոպենիան[57], նեյտրոֆիլների քանակի կայունացման համար անհրաժեշտ քանակությունը (դոզան) զգալիորեն տարբերվում է (կախված անհատի վիճակից)[58]: Ներկայումս ուսումնասիրվում են սննդակարգի վերաբերյալ նեյտրոպենիայի ուղեցույցները[59]: Նրանք, ովքեր ունեն քրոնիկական նեյտրոպենիա և չեն կարողանում արձագանքել G-CSF-ին կամ ովքեր ունեն MDS կամ AML-ի զարգացման բարձր ռիսկ (G-CSF-ի չափաբաժնի ավելացման պահանջների կամ ոսկրածուծի աննորմալ բջիջների պատճառով), հաճախ պահանջում են արյունաստեղծ ցողունային բջիջների փոխպատվաստում որպես բուժում[60]:
Նորածինների նեյտրոպենիայի դեպքերի մեծ մասը ժամանակավոր է: Հակաբիոտիկային պրոֆիլակտիկան խորհուրդ չի տրվում, քանի որ հնարավոր է խրախուսել բազմադեղորայքակայուն բակտերիաների շտամների զարգացումը[61]:
Սրանք ցիտոկիններ են, որոնք բնականորեն առկա են մարմնում: Գործոնները նպաստում են նեյտրոֆիլների վերականգնմանը հակաքաղցկեղային թերապիայից հետո[62]:
Ներերակային իմունոգոլոբուլինների (IVIGs) կիրառումը որոշակի հաջողություն է ունեցել ալոիմուն և աուտոիմուն ծագման նեյտրոպենիայի բուժման մեջ՝ մոտ 50% արձագանքման մակարդակով: Արյան փոխներարկումն արդյունավետ չի եղել[63]։
Քաղցկեղի բուժման հետևանքով առաջացած նեյտրոպենիայով հիվանդներին կարող են տրվել հակասնկային դեղամիջոցներ: Ուսումնասիրությունները[64] պարզել է, որ ամֆոտերիցնին B-ի լիպիդային ձևակերպումները ավելի քիչ կողմնակի ազդեցություններ են ունեցել, քան սովորական ամֆոտերիցին B-ն, թեև պարզ չէ, թե արդյոք կան որոշակի առավելություններ սովորական ամֆոտերիցին B-ի նկատմամբ, եթե դրանք տրվում են օպտիմալ պայմաններում: Մեկ այլ ուսումնասիրություն [65] չկարողացավ հայտնաբերել ամֆոտերիցնին B-ի և ֆլուկոնազոլի միջև ազդեցության տարբերությունը, քանի որ առկա փորձարկման տվյալները վերլուծել էին արդյունքներն այնպես, որ ամֆոտերիցնի B-ին անբարենպաստ է:
2023 թվականի նոյեմբերին FDA-ն հաստատել է էֆբեմալենոգրասիմ ալֆա-ն[66]:
Կանխատեսում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Եթե չբուժվեն, տենդով և նեյտրոֆիլների <500 բացարձակ քանակով մարդկանց մահացությունը մինչև 70% է 24 ժամվա ընթացքում[67]: Նեյտրոպենիայի կանխատեսումը կախված է պատճառից: Հակաբիոտիկ միջոցները բարելավել են կանխատեսումը ծանր նեյտրոպենիա ունեցող անձանց համար: Նեյտրոպենիկ տենդը քաղցկեղից բուժվող անհատների մոտ ունի 4-30% մահացություն[68]:
Համաճարակաբանություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նեյտրոպենիան սովորաբար հայտնաբերվում է ծնվելուց անմիջապես հետո՝ ախտահարելով նորածինների ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունքներում (NICU) բոլոր նորածինների 6%-ից 8%-ը: ԱՄՆ-ի նորածինների ինտեսիվ թերապիայի բաժանմունքում տարեկան բուժվող մոտ 600,000 նորածիններից 48,000-ի մոտ կարող է ախտորոշվել նեյտրոպենիա: Նեյտրոպենիայի հաճախականությունն ավելի մեծ է վաղաժամ նորածինների մոտ: Վաղաժամ նորածինների 6-58%-ի մոտ ախտորոշվում է այս աուտոիմունային հիվանդությունը: Նեյտրոպենիայի հաճախականությունը կապված է ծննդյան քաշի նվազման հետ: Խանգարումը նկատվում է մինչև 38% 1000 գ-ից պակաս կշռող նորածինների մոտ, 13%՝ 2500 գ-ից ցածր քաշ ունեցող նորածինների մոտ և 2500 գ-ից ավելի քաշ ունեցող ծննդկանների 3%-ը: Նեյտրոպենիան հաճախ ժամանակավոր է և ազդում է նորածինների մեծ մասի վրա միայն ծնվելուց հետո առաջին մի քանի օրվա ընթացքում: Մյուսների մոտ այն դառնում է ավելի ծանր և քրոնիկ, ինչը վկայում է բնածին իմունիտետի անբավարարության մասին[69]:
Ավելին, քրոնիկական նեյտրոպենիայի տարածվածությունը լայն հասարակության մեջ հազվադեպ է: Դանիայում անցկացված հետազոտության ընթացքում ավելի քան 370,000 մարդ հետազոտվել է նեյտրոպենիայի առկայության համար: Հրապարակված արդյունքները ցույց տվեցին, որ գնահատվածների միայն 1%-ն էր նեյտրոպենիկ և սովորաբար նկատվում էր ՄԻԱՎ-ով, վիրուսային վարակներով, սուր լեյկոզով և միելոդիսպլաստիկ սինդրոմներով հիվանդների մոտ: Հետազոտությունը եզրակացրեց, որ նեյտրոպենիայի առկայությունը չարագուշակ նշան է, որը պահանջում է հետագա հետազոտություն և հետևում[70]:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Neutropenia». National Center for Biotechnology, National Library of Medicine. Վերցված է 2015-12-08-ին.
- ↑ «Neutrophils». National Center for Biotechnology, National Library of Medicine. Վերցված է 2015-12-08-ին.
- ↑ Fung M, Kim J, Marty FM, Schwarzinger M, Koo S (2015). «Meta-Analysis and Cost Comparison of Empirical versus Pre-Emptive Antifungal Strategies in Hematologic Malignancy Patients with High-Risk Febrile Neutropenia». PLOS ONE. 10 (11): e0140930. Bibcode:2015PLoSO..1040930F. doi:10.1371/journal.pone.0140930. PMC 4640557. PMID 26554923.
- ↑ Horwitz MS, Corey SJ, Grimes HL, Tidwell T (February 2013). «ELANE mutations in cyclic and severe congenital neutropenia: genetics and pathophysiology». Hematology/Oncology Clinics of North America. 27 (1): 19–41, vii. doi:10.1016/j.hoc.2012.10.004. PMC 3559001. PMID 23351986.
- ↑ Boxer LA (2012-12-08). «How to approach neutropenia». Hematology. American Society of Hematology. Education Program. 2012 (1): 174–82. doi:10.1182/asheducation.v2012.1.174.3798251. PMID 23233578.
- ↑ Nakai, Yukie; Ishihara, Chikako; Ogata, Sagiri; Shimono, Tsutomu (July 2003). «Oral manifestations of cyclic neutropenia in a Japanese child: case report with a 5-year follow-up» (PDF). Pediatric Dentistry. 25 (4): 383–8. PMID 13678105. S2CID 24909338.
- ↑ 204821, բաժին Neutropenia(անգլ.) EMedicine կայքում
- ↑ Hazinski, Mary Fran (2012-05-04). Nursing Care of the Critically Ill Child. Elsevier Health Sciences. էջ 835. ISBN 978-0323086035.
- ↑ Fung M, Kim J, Marty FM, Schwarzinger M, Koo S (2015). «Meta-Analysis and Cost Comparison of Empirical versus Pre-Emptive Antifungal Strategies in Hematologic Malignancy Patients with High-Risk Febrile Neutropenia». PLOS ONE. 10 (11): e0140930. Bibcode:2015PLoSO..1040930F. doi:10.1371/journal.pone.0140930. PMC 4640557. PMID 26554923.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ Donadieu J, Beaupain B, Fenneteau O, Bellanné-Chantelot C (November 2017). «Congenital neutropenia in the era of genomics: classification, diagnosis, and natural history». British Journal of Haematology. 179 (4): 557–574. doi:10.1111/bjh.14887. PMID 28875503.
- ↑ Muturi-Kioi V, Lewis D, Launay O, Leroux-Roels G, Anemona A, Loulergue P, և այլք: (4 August 2016). «Neutropenia as an Adverse Event following Vaccination: Results from Randomized Clinical Trials in Healthy Adults and Systematic Review». PLOS ONE. 11 (8): e0157385. Bibcode:2016PLoSO..1157385M. doi:10.1371/journal.pone.0157385. PMC 4974007. PMID 27490698.
- ↑ «Systemic Lupus Erythematosus». The Lecturio Medical Concept Library. Վերցված է 11 August 2021-ին.
- ↑ Kolehmainen J, Black GC, Saarinen A, Chandler K, Clayton-Smith J, Träskelin AL, Perveen R, Kivitie-Kallio S, Norio R, Warburg M, Fryns JP, de la Chapelle A, Lehesjoki AE (June 2003). «Cohen syndrome». American Journal of Human Genetics. 72 (6): 1359–69. doi:10.1086/375454. PMC 1180298. PMID 12730828.
- ↑ Scheiber, Ivo; Dringen, Ralf; Mercer, Julian F. B. (2013). «Chapter 11. Copper: Effects of Deficiency and Overload». In Astrid Sigel, Helmut Sigel and Roland K. O. Sigel (ed.). Interrelations between Essential Metal Ions and Human Diseases. Metal Ions in Life Sciences. Vol. 13. Springer. էջեր 359–387. doi:10.1007/978-94-007-7500-8_11. PMID 24470097.
- ↑ Hunt, A.; Harrington, D.; Robinson, S. (4 September 2014). «Vitamin B12 deficiency». BMJ. 349 (sep04 1): g5226. doi:10.1136/bmj.g5226. PMID 25189324. S2CID 28782021.
- ↑ «Enteric Fever (Typhoid Fever)». The Lecturio Medical Concept Library. 27 August 2020. Վերցված է 11 August 2021-ին.
- ↑ «Tuberculosis». The Lecturio Medical Concept Library. Վերցված է 11 August 2021-ին.
- ↑ Alfarouk KO, Stock CM, Taylor S, Walsh M, Muddathir AK, Verduzco D, և այլք: (15 July 2015). «Resistance to cancer chemotherapy: failure in drug response from ADME to P-gp». Cancer Cell International. 15 (1): 71. doi:10.1186/s12935-015-0221-1. PMC 4502609. PMID 26180516.
- ↑ Johnstone RW, Ruefli AA, Lowe SW (January 2002). «Apoptosis: a link between cancer genetics and chemotherapy». Cell. 108 (2): 153–64. doi:10.1016/S0092-8674(02)00625-6. PMID 11832206. S2CID 7429296.
- ↑ «Cytomegalovirus». Lecturio. Վերցված է 11 August 2021-ին.
- ↑ 23,0 23,1 Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ «Penicillamine». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 21 December 2016-ին. Վերցված է 8 December 2016-ին.
- ↑ «Sulfonamides and Trimethoprim». The Lecturio Medical Concept Library. Վերցված է 11 August 2021-ին.
- ↑ «Clozapine». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2015-12-08-ին. Վերցված է 1 December 2015-ին.
- ↑ «Valproic Acid». The American Society of Health-System Pharmacists. Արխիվացված օրիգինալից 2017-07-31-ին. Վերցված է Oct 23, 2015-ին.
- ↑ «Vaccination». The Lecturio Medical Concept Library. 19 October 2020. Վերցված է 11 August 2021-ին.
- ↑ «Venclyxto EPAR». European Medicines Agency (EMA). 17 September 2018. Վերցված է 1 July 2021-ին.
- ↑ Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ Williams, Mark (2007). Comprehensive hospital medicine an evidence based approach. Philadelphia: Saunders Elsevier. ISBN 978-1-4160-0223-9.
- ↑ Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ 33,0 33,1 Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Horwitz MS, Corey SJ, Grimes HL, Tidwell T (February 2013). «ELANE mutations in cyclic and severe congenital neutropenia: genetics and pathophysiology». Hematology/Oncology Clinics of North America. 27 (1): 19–41, vii. doi:10.1016/j.hoc.2012.10.004. PMC 3559001. PMID 23351986.
- ↑ Schwartzberg LS (2006-01-01). «Neutropenia: etiology and pathogenesis». Clinical Cornerstone. 8 (Suppl 5): S5-11. doi:10.1016/s1098-3597(06)80053-0. PMID 17379162.
- ↑ Dale DC, Bolyard AA (January 2017). «An update on the diagnosis and treatment of chronic idiopathic neutropenia». Current Opinion in Hematology. 24 (1): 46–53. doi:10.1097/MOH.0000000000000305. PMC 5380401. PMID 27841775.
- ↑ Fung M, Kim J, Marty FM, Schwarzinger M, Koo S (2015). «Meta-Analysis and Cost Comparison of Empirical versus Pre-Emptive Antifungal Strategies in Hematologic Malignancy Patients with High-Risk Febrile Neutropenia». PLOS ONE. 10 (11): e0140930. Bibcode:2015PLoSO..1040930F. doi:10.1371/journal.pone.0140930. PMC 4640557. PMID 26554923.
- ↑ Makaryan V, Rosenthal EA, Bolyard AA, Kelley ML, Below JE, Bamshad MJ, և այլք: (July 2014). «TCIRG1-associated congenital neutropenia». Human Mutation. 35 (7): 824–7. doi:10.1002/humu.22563. PMC 4055522. PMID 24753205.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Singh, Navdeep; Singh, Sandeep; Dabrowski, Lech (10 September 2019). «Isolated Chronic and Transient Neutropenia». Cureus. 11 (9): e5616. doi:10.7759/cureus.5616. PMC 6823038. PMID 31720132.
- ↑ Gibson C, Berliner N (August 2014). «How we evaluate and treat neutropenia in adults». Blood. 124 (8): 1251–8, quiz 1378. doi:10.1182/blood-2014-02-482612. PMID 24869938. S2CID 206927525.
- ↑ «Types of Neutropenia». neutropenianet.org. Վերցված է 2023-03-29-ին.
- ↑ «Nadir - What is Chemotherapy? - Chemocare». chemocare.com. Վերցված է 2023-03-29-ին.
- ↑ «Neutropenia». Cancer.Net (անգլերեն). 2012-04-06. Վերցված է 2023-03-29-ին.
- ↑ Williams, Mark (2007). Comprehensive hospital medicine an evidence based approach. Philadelphia: Saunders Elsevier. ISBN 978-1-4160-0223-9.
- ↑ 46,0 46,1 Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ Levene, Malcolm I.; Lewis, S. M.; Bain, Barbara J.; Imelda Bates (2001). Dacie & Lewis Practical Haematology. London: W B Saunders. էջ 586. ISBN 978-0-443-06377-0.
- ↑ «Neutropenic Patients and Neutropenic Regimes | Patient». Patient (բրիտանական անգլերեն). Վերցված է 2015-12-08-ին.
- ↑ Williams, Mark (2007). Comprehensive hospital medicine an evidence based approach. Philadelphia: Saunders Elsevier. ISBN 978-1-4160-0223-9.
- ↑ Hsieh MM, Everhart JE, Byrd-Holt DD, Tisdale JF, Rodgers GP (April 2007). «Prevalence of neutropenia in the U.S. population: age, sex, smoking status, and ethnic differences». Annals of Internal Medicine. 146 (7): 486–92. doi:10.7326/0003-4819-146-7-200704030-00004. PMID 17404350. S2CID 12535781.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Hsieh MM, Everhart JE, Byrd-Holt DD, Tisdale JF, Rodgers GP (April 2007). «Prevalence of neutropenia in the U.S. population: age, sex, smoking status, and ethnic differences». Annals of Internal Medicine. 146 (7): 486–92. doi:10.7326/0003-4819-146-7-200704030-00004. PMID 17404350. S2CID 12535781.
- ↑ «Absolute Neutrophil Count Calculator». reference.medscape.com. Վերցված է 2015-12-08-ին.
- ↑ 54,0 54,1 Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Schouten, H.C. (September 2006). «Neutropenia management». Annals of Oncology. 17: x85–x89. doi:10.1093/annonc/mdl243. PMID 17018758.
- ↑ James RM, Kinsey SE (October 2006). «The investigation and management of chronic neutropenia in children». Archives of Disease in Childhood. 91 (10): 852–8. doi:10.1136/adc.2006.094706. PMC 2066017. PMID 16990357.
- ↑ Agranulocytosis—Advances in Research and Treatment: 2012 Edition: ScholarlyBrief. ScholarlyEditions. 2012-12-26. էջ 95. ISBN 9781481602754.
- ↑ Jubelirer SJ (6 April 2011). «The benefit of the neutropenic diet: fact or fiction?». The Oncologist. 16 (5): 704–7. doi:10.1634/theoncologist.2011-0001. PMC 3228185. PMID 21471277.
- ↑ Newburger PE, Dale DC (July 2013). «Evaluation and management of patients with isolated neutropenia». Seminars in Hematology. 50 (3): 198–206. doi:10.1053/j.seminhematol.2013.06.010. PMC 3748385. PMID 23953336.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Johansen HK, Gøtzsche PC (September 2014). «Amphotericin B lipid soluble formulations versus amphotericin B in cancer patients with neutropenia». The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017 (9): CD000969. doi:10.1002/14651858.cd000969.pub2. PMC 6457843. PMID 25188673.
- ↑ Johansen HK, Gøtzsche PC (September 2014). «Amphotericin B versus fluconazole for controlling fungal infections in neutropenic cancer patients». The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017 (9): CD000239. doi:10.1002/14651858.cd000239.pub2. PMC 6457742. PMID 25188769.
- ↑ «Novel Drug Approvals for 2023» (անգլերեն). FDA. 5 January 2024.
- ↑ Williams, Mark (2007). Comprehensive hospital medicine an evidence based approach. Philadelphia: Saunders Elsevier. ISBN 978-1-4160-0223-9.
- ↑ 204821, բաժին Neutropenia(անգլ.) EMedicine կայքում
- ↑ Ohls, Robin (2012). Hematology, immunology and infectious disease neonatology questions and controversies. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders. ISBN 978-1-4377-2662-6.
- ↑ Andersen CL, Tesfa D, Siersma VD, Sandholdt H, Hasselbalch H, Bjerrum OW, և այլք: (June 2016). «Prevalence and clinical significance of neutropenia discovered in routine complete blood cell counts: a longitudinal study». Journal of Internal Medicine. 279 (6): 566–75. doi:10.1111/joim.12467. PMID 26791682.