Լևամիզոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լևամիզոլ
Levamisole2.svg
Քիմիական բանաձևC₁₁H₁₂N₂S
Մոլային զանգված204,072119 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար14769-73-4
PubChem26879
EINECS համար238-836-5
SMILESC1CSC2=NC(CN21)C3=CC=CC=C3
ЕС238-836-5
ChEBI25037
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Լևամիզոլ, վաճառքային անվանումը Էրգամիզոլ, դեղամիջոց է, որն օգտագործվում է պարազիտային ինֆեկցիաների բուժման համար[2]։ Այն օգտագործվում է ասկարիդի և մանգաղաձև հելմինթի սպեցիֆիկ բուժման համար[3]։ Ընդունման ձևը բերանացի[3]։

Կողմնակի էֆեկտներն են որովայնային ցավը, փսխումը, գլխացավը և գլխապտույտը[3]։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել հղիության 3րդ եռամսյակում և կրծքով կերակրման ժամանակ[3]։ Լուրջ կողմնակի էֆեկտ է ինֆեկցիաների ռիսկի բարձրացումը[4]։ Դասվում է հակահելմինթային դեղամիջոցների շարքին[4]։

Լևամիզոլը հայտնաբերվել է 1966 թվականին[5]։ Այն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հիմնական դեղերի ցանկում է, որում ներառված են առողջապահության ոլորտում կիրառվող ամենաէֆեկտիվ և ապահով դեղորայքները[6]։ Ամբողջ աշխարհում բուժման մեկ կուրսի մեծածախ արժեքը կազմում է $0.18- $0.33[7]։ Այն ԱՄՆ-ում չի վաճառվում[4]։ Լևամիզոլն օգտագործվում է նաև անասնապության մեջ[8]։

Օգտագործումը բժշկության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հելմինթներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևամիզոլն օգտագործվում է որպես հակահելմինթային դեղամիջոց։ Լևամիզոլն ազդում է որպես նիկոտինային ացետիլխոլինի ընկալչի ագոնիստ, որն ակտիվացնում է մկանների շարունակական խթանումը և հանգեցնում է կաթվածի։ Այն երկրներում, որտեղ թույլատրված է օգտագործել Լևամիզոլ, խորհուրդ է տրվում օգտագործել թերապևտիկ 1 դեղաչափ։ 7օր անց կարելի է օգտագործել կրկնակի դեղչափ միայն ծանր ընթացքով հելմինթային ինֆեկցիաների դեպքում[9]։ Ներկայումս Լևամիզոլի վաճառքային տարբերակներն ավելի շատ օգտագործվում են անասնաբուժության մեջ՝ խոշոր եղջերավոր անասունների, խոզերի և ոչխարների հելմինթային ինֆեկցիաները բուժելու համար։ Այնուամենայնիվ Լևամիզոլը արդյունավետ բուժում է քաղցրահամ ջրերում բնակվող Camallanus roundworm-ով հարուցված ինֆեկցիան[10]։

Ուռուցք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1999 և 2003 թվականին Կանադայում և ԱՄՆ-ում Լևամիզոլը փորձնական օգտագործվել է հաստ աղիքի քաղցկեղի կոմբինացված բուժման համար՝ ֆլուրոուրացիլի հետ համակցված։ Կլինիկական փորձարկումների արդյունքները դրական էին։ Որոշ լեյկեմիկ բջիջների վրա լևամիզոլը և տետրամիզոլն ազդում են նույն ձև[11]։

Այլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևամիզոլն օգտագործվել է մաշկաբային հիվանդությունների բուժման համար, օրինակ՝ լեպրոզ, գորտնուկ, կարմիր տափակ որքին և աֆթոզ խոցեր[12]։ Հետաքրքիր կողմնակի էֆեկտ է նյարդաբանական գրգռվածությունը։ Հետագայում Janssen-ը իր հոդվածներում նշել է, որ Լևամիզոլը և նրա էնանթիոմեր Դեքսամիզոլը ունեն տրամադրությունը բարձրացնող և հակադեպրեսանտ ազդեցություն։ Սակայն բժշկության մեջ դեղն այդ նպատակով երբևէ չի օգտագործվել[13][14]։

Կողմնակի էֆեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լուրջ կողմնակի էֆեկտ է հանդիսանում ագրանուլոցիտոզը, կամ լեյկոցիտների ոչնչացումը։ Ամենաշատն ազդում է նեյտրոֆիլների վրա։ Հանդիպման հաճախականությունը 0.08-5% է[15]։ Կան նաև հոտազոտություններ, որոնցում նշվում է, որ Լևամիզոլը կարող է հարուցել նեկրոտիկ համախտանիշ և մաշկի վրա տարբեր տեղերում կարող են առաջանալ ցավոտ էրիթեմատոզ պապուլաներ։ Այն օգտագործվել է որպես կոկայինային հավելում, ինչը հանգեցնում է լուրջ կողմնակի էֆեկտների[16][17][18]։

Մետաբոլիզմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևամիզոլը հեշտությամբ ներծծվում է ստամոքսաղիքային տրակտից և փոխանակվում է լյարդում։ Պլազմայում առավելագույն կոնցենտրացիայի հասնում է 1.5-2 ժամից։ Պլազմայից էլիմինացվում է բավականին արագ՝ 3-4 ժամում, ինչի շնորհիվ ինտոքսիկացիա չի զարգանում։ Կիսատրոհման պարբերությունը 16 ժամ է։ Լևամիզոլն արտազատվում է հիմնականում(70%ը) երիկամներով՝ 3օրվա ընթացքում։ Մոտ 5%ը արտազատվում է անփոփոխ[19][20]։

Մրցավազքի ձիերի մեզի թեստավորումը բացահայտել է, որ մեզի մեջ կա ձիու լևամիզոլի մետաբոլիտներ՝ պեմոլին և ամինորեքս, որոնք արգելված են իշխանությունների կողմից[21][22][23]։ Հետագա հետազոտությունները հաստատեցին, որ մարդկանց և շների մեզում կա ամինորեքս, ինչը նշանակում է, որ լևամիզոլը օրգանիզմում փոխարկվում է ամինորեքսի[24]։ Կոկային դրական պլազմայի օրինակների ուսումնասիրման ժամանակ 42% դեպքերում հայտնաբերվում է լևամիզոլ, սակայն ոչ մի դեպքում ամինորեքսի մակարդակը չի քանակական սահմանը[25]։

Հայտնաբերումը օրգանիզմի հեղուկներում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևամիզոլը կարող է հայտնաբերվել արյան, պլազմայի և մեզի մեջ, ինչն օգտագործվում է դատական բժշկության մեջ թմրամոլների կասկածելի մահերի ժամանակ։ Բերանացի ընդունելիս 24 ժամվա ընթացքում մոտավորապես 3%ը անփոփոխ էլիմինացվում է մեզով։ Կոկայինի գերդոզավորումից մահացած կնոջ արյան մեջ հայտնաբերվել է լևամիզոլ՝ 2.2մգ/լ կոնցենտրացիայով[26][27]։

Անօրինական օգտագործումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևամիզոլն օգտագործվել է կոկայինի մեջ՝ որպես ուղեկցող հավելանյութ և վաճառվել է ամբողջ աշխարհում։ Համաձայն Թմրամիջոցների դեմ պայքարի վարչության՝ 2008-2009թվականին լևամիզոլը հատնաբերվել է կոկայինի նմուշների 69%ում[16][28]։

Լևամիզոկը մեծացնում է կոկայինի փոշու ծավալը և քաշը և թմրանյութի տեսքն ավելի մաքուր է դարձնում։[29]

Լևամիզոլը արգելակում է լեյկոցիտների առաջացումը՝ հանգեցնելով նեյտրոպենիայի և ագրանուլոցիտոզի։ Այս կողմնակի էֆեկտները կարող են ի հայտ գալ այն անձանց մոտ, ովքեր օգտագործում են լևամիզոլը որպես կոկայինային հավելանյութ[16][30][31]։ Լևամիզոլը բարձրացնում է վասկուլիտների և մաշկի նեկրոզի առաջացման ռիսկը[32][33]։

Լևամիզոլի թունայնությունն ուսումնասիրվել է DJ AM-ի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ[34]։ Անդրյու Կոպպելը, ով լրագրող Թեդ Կոպպելի որդին է, հոր արյան մեջ հետմահու հայտնաբերել է լևամիզոլ։ Վերջինս մահացել է դեղերի գերդոզավորումից[35]։

Հետագայում լևամիզոլը հայտնաբերվել է նաև կոկայինի 1/4կգ բլոկի մեջ, ինչը ցույց է տալիս, որ դիլլերները այն նույնպես օգտագործել են որպես հավելանյութ[36]։

Քիմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Janssen Pharmaceutica-ում սկզբնական սինթեզի ժամանակ առաջացավ 2 էնանթիոմերների ռացեմիկ խառնուրդ, որի հիդրոքլորիդային աղի հալման ջերմաստիճանը կազմում էր 264-265° С, իսկ ռացեմատի ազատ բազայի հալման ջերմաստիճանը 87-89 °C է։ Ռացեմիկ խառնուրդը պարունակում է տետրամիզոլ-լևամիզոլ։

Թունայնություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

LD50-ը (ներերակային, մկներ) կազմում է 22 մգ/կգ։[37]

Լաբորատոր օգտագործումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևամիզոլը դարձելիորեն և անդարձալիորեն արգելակում է հիմնային ֆոսֆատազի շատ իզոձևերը (օրինակ՝ լյարդ, ոսկրեր, փայծախ), բացառությամբ աղիքային և ընկերքային իզոֆորմերի[38]։

Այն օգտագործվում է բիոքիմիական անալիզներում հիմնային ֆոսֆատազի ակտիվությունը նվազեցնելու համար։ Օգտագործվում է նաև Վեսթերն բլոթի ժամանակ։

Լևամիզոլն օգտագործվում է նաև առարկայական ապակու վրա C. elegans -ի անջատման համար[39]։ Լևամիզոլն ացետիլխոլինային ռեցեպտորի ագոնիստ է և խթանում է մկանների կծկումը։ Շարունակական կծկումը հանգեցնում է կաթվածի։ Կաթվածի զարգացման ժամանակը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել մկաններում ացետիլխոլինային ընկալիչների մասին։ Օրինակ՝ մուտացված ացետիլխոլինային ռեցեպտորների կաթվածը զարգանում է ավելի դանդաղ[40]։

Հետազոտություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կան նաև ուսումնասիրություններ քաղցկեղի բուժման վերաբերյալ՝ որպես իմունային ակտիվատոր[41]։ Գրանցվել է նաև որոշակի էֆեկտիվություն նեֆրոտիկ համախտանիշի բուժման ժամանակ[42]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 levamisole
  2. «Efficacy of current drugs against soil-transmitted helminth infections: systematic review and meta-analysis»։ JAMA 299 (16): 1937–48։ April 2008։ PMID 18430913։ doi:10.1001/jama.299.16.1937 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 WHO Model Formulary 2008։ World Health Organization։ 2009։ էջեր 86, 590։ ISBN 9789241547659։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-12-13-ին 
  4. 4,0 4,1 4,2 «Levamisole Advanced Patient Information - Drugs.com»։ www.drugs.com։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 20, 2016-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 8, 2016 
  5. Prevenier Martha Howelland Walter (2001)։ From reliable sources : an introduction to historical methods (1. publ. ed.)։ Ithaca: Cornell university press։ էջ 77։ ISBN 9780801485602։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-10-ին 
  6. World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019։ Geneva: World Health Organization։ 2019։ WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO 
  7. «Levamisole»։ International Drug Price Indicator Guide։ Վերցված է դեկտեմբերի 1, 2016 
  8. Taylor M. A., Coop R. L., Wall R. L. (2015)։ Veterinary Parasitology (անգլերեն)։ John Wiley & Sons։ էջ 329։ ISBN 9781119073673։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-09-10-ին 
  9. «Levamisole (Martindale: The Complete Drug Reference)»։ Lexicomp։ Արխիվացված է օրիգինալից դեկտեմբերի 21, 2016-ին։ Վերցված է ապրիլի 21, 2014 
  10. Sanford Shari (2007)։ «Levamisole Hydrochloride: Its application and usage in freshwater aquariums»։ Loaches Online։ Արխիվացված է օրիգինալից 2009-03-01-ին։ Վերցված է 2009-02-27 
  11. (Chirigos et al. (1969, 1973, 1975)).
  12. «Levamisole in dermatology : a review»։ American Journal of Clinical Dermatology 5 (2): 97–104։ 2004։ PMID 15109274։ doi:10.2165/00128071-200405020-00004 
  13. «Differential effects of the isomers of tetramisole on adrenergic neurotransmission in cutaneous veins of dog»։ The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics 200 (1): 127–40։ January 1977։ PMID 189006 
  14. «Psychopharmacological profile of dexamisole»։ Polish Journal of Pharmacology and Pharmacy 32 (1): 21–9։ 1980։ PMID 7454609 
  15. «Levamisole»։ DEA։ Արխիվացված է օրիգինալից հոկտեմբերի 17, 2013-ին։ Վերցված է ապրիլի 21, 2014 
  16. 16,0 16,1 16,2 Centers for Disease Control Prevention (CDC) (December 2009)։ «Agranulocytosis associated with cocaine use - four States, March 2008-November 2009»։ MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report 58 (49): 1381–5։ PMID 20019655 
  17. «Levamisole: a dangerous new cocaine adulterant»։ Clinical Pharmacology and Therapeutics 88 (3): 408–11։ September 2010։ PMID 20668440։ doi:10.1038/clpt.2010.156 
  18. «Cocaine powder: review of its prevalence, patterns of use and harm»։ Advisory Council on the Misuse of Drugs։ մարտի 12, 2015 
  19. «Novel assay and pharmacokinetics of levamisole and p-hydroxylevamisole in human plasma and urine»։ Biopharmaceutics & Drug Disposition 7 (1): 71–89։ 1986։ PMID 3754161։ doi:10.1002/bdd.2510070110 
  20. «Pharmacokinetics of levamisole in healthy subjects and cancer patients»։ European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics 7 (4): 247–54։ 1982։ PMID 7166176։ doi:10.1007/bf03189626 
  21. Gutierrez J., Eisenberg R.L., Koval N.J., Armstrong E.R., Tharappel J., Hughes C.G., Tobin T. (August 2010)։ «Pemoline and tetramisole 'positives' in English racehorses following levamisole administration»։ Irish Veterinary Journal 63 (8): 498։ PMC 4177197։ PMID 21777496։ doi:10.1186/2046-0481-63-8-498 
  22. «Aminorex and rexamino as metabolites of levamisole in the horse»։ Analytica Chimica Acta 638 (1): 58–68։ April 2009։ PMID 19298880։ doi:10.1016/j.aca.2009.02.033 
  23. J. Scarth et al. (2010) "The use of in vitro drug metabolism studies to complement, reduce and refine in vivo administrations in medication and doping control." Proceedings of the 18th International Conference of Racing Analyists and Veterinarians. pp 213-222
  24. «Determination of aminorex in human urine samples by GC-MS after use of levamisole»։ Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis 55 (5): 1186–9։ July 2011։ PMID 21531521։ doi:10.1016/j.jpba.2011.03.039 
  25. «Metabolism of levamisole and kinetics of levamisole and aminorex in urine by means of LC-QTOF-HRMS and LC-QqQ-MS»։ Analytical and Bioanalytical Chemistry 405 (12): 4077–88։ May 2013։ PMID 23436169։ doi:10.1007/s00216-013-6829-x 
  26. «Quantitation of levamisole in plasma using high performance liquid chromatography»։ European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics 20 (2): 145–9։ 1995։ PMID 8582440։ doi:10.1007/bf03226369 
  27. R. Baselt, Disposition of Toxic Drugs and Chemicals in Man, 9th edition, Biomedical Publications, Seal Beach, CA, 2011, pp.901-902. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-09-10-ին։ Վերցված է 2011-01-22  .
  28. Moisse Katie (2011-06-23)։ «Cocaine Laced With Veterinary Drug Levamisole Eats Away at Flesh»։ ABC News։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-06-25-ին։ Վերցված է 2011-06-23 
  29. Doheny Kathleen (Jun 1, 2010)։ «Contaminated Cocaine Can Cause Flesh to Rot»։ Yahoo!։ Արխիվացված է օրիգինալից հունիսի 7, 2010-ին։ Վերցված է հունիսի 8, 2010. 
  30. «Agranulocytosis after consumption of cocaine adulterated with levamisole»։ Annals of Internal Medicine 150 (4): 287–9։ February 2009։ PMID 19153405։ doi:10.7326/0003-4819-150-4-200902170-00102 
  31. «Levamisole found in patients using cocaine»։ Annals of Emergency Medicine 53 (4): 546–7։ April 2009։ PMID 19303517։ doi:10.1016/j.annemergmed.2008.10.017 
  32. Menni Silvano, Pistritto Grazia, Gianotti Raffaele, Ghio Luciana, Edefonti Alberto (1997)։ «Ear Lobe Bilateral Necrosis by Levamisole-Induced Occlusive Vasculitis in a Pediatric Patient»։ Pediatric Dermatology 14 (6): 477–479։ doi:10.1111/j.1525-1470.1997.tb00695.x 
  33. «Bilateral necrosis of earlobes and cheeks: another complication of cocaine contaminated with levamisole»։ Annals of Internal Medicine 152 (11): 758–9։ June 2010։ PMID 20513844։ doi:10.7326/0003-4819-152-11-201006010-00026 
  34. «'Kate Plus Eight' is enough»։ The San Francisco Chronicle։ սեպտեմբերի 29, 2009։ Արխիվացված է օրիգինալից փետրվարի 2, 2014-ին։ Վերցված է հունվարի 21, 2014 
  35. Parascandola Rocco (2010-06-18)։ «Ted Koppel's son, Andrew Koppel, overdosed on cocktail containing booze, heroin, cocaine and Valium»։ Daily News (New York)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2010-06-22-ին 
  36. Brendan Kiley (սեպտեմբերի 11, 2012)։ «Now Drug Dealers (Not Just Users) Are Testing Their Cocaine for Levamisole»։ The Stranger։ Արխիվացված է օրիգինալից սեպտեմբերի 28, 2012-ին։ Վերցված է սեպտեմբերի 14, 2012 
  37. J. Symoens et al. (1979). In Pharmacological and Biochemical Properties of Drug Substances, Vol. 2, (M. E. Goldberg, Ed.), pp. 407-464, Washington: American Pharmaceutical Association.
  38. «Alkaline phosphatase. I. Kinetics and inhibition by levamisole of purified isoenzymes from humans»։ Clinical Chemistry 22 (7): 972–6։ July 1976։ PMID 6169 
  39. «Gonad Dissections | Schedl Lab»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-05-17-ին։ Վերցված է 2014-05-15  Schedl Lab Protocol for gonad dissections
  40. «Acetylcholine»։ WormBook: 1–21։ January 2007։ PMC 4781110։ PMID 18050502։ doi:10.1895/wormbook.1.131.1 
  41. «Cancer immunotherapy»։ Cancer Biotherapy & Radiopharmaceuticals 26 (1): 1–64։ February 2011։ PMID 21355777։ doi:10.1089/cbr.2010.0902 
  42. «[Treatments of steroid-dependent nephrotic syndrome in children]»։ Archives de Pediatrie 24 (12): 1312–1320։ December 2017։ PMID 29146214։ doi:10.1016/j.arcped.2017.09.002