Գերհարդ Մերկատոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Գերհարդ Մերկատոր
լատ.՝ Gerhardus Mercator
Gerardus Mercator 3.jpg
Ծնվել է մարտի 5, 1512[1][2] կամ մարտի 5, 1512({{padleft:1512|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[3][4][5][6][7]
Ռուպելմոնդ, Kruibeke[8][9][10]
Մահացել է դեկտեմբերի 2, 1594({{padleft:1594|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[8][2][3][4][5][6][7] (82 տարեկանում)
Դույսբուրգ, Գերմանիա[1][8]
Գերեզման Church of Our Saviour
Քաղաքացիություն Ֆլանդրիայի դքսություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, աշխարհագրագետ, փիլիսոփա, աստվածաբան, քարտեզագիր, գյուտարար և cosmographer
Գործունեության ոլորտ աշխարհագրություն և Քարտեզագրություն
Ալմա մատեր Old University of Leuven
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն[2] և հոլանդերեն
Գիտական ղեկավար Gemma Frisius
Երեխա(ներ) Գերհարդ Մերկատոր և Rumold Mercator
Gerardus Mercator Վիքիպահեստում


Գերհարդ Մերկատոր, Գերհարդ վան Կրեմեր (Gerhardus Mercator, Gerhardus van Kremer, մարտի 5, 1512[1][2] կամ մարտի 5, 1512({{padleft:1512|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[3][4][5][6][7], Ռուպելմոնդ, Kruibeke[8][9][10] - դեկտեմբերի 2, 1594({{padleft:1594|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[8][2][3][4][5][6][7], Դույսբուրգ, Գերմանիա[1][8]), ֆլամանդացի քարտեզագիր։ Եվ գերմաներեն Kremer, և' նրա լատիներենացված Mercator ձևերը նշանակում են վաճառական։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1512 թվականին Ռուպելմոնդում (արևելյան Ֆլանդրիա, այժմ Բելգիա)։ Սկզբում սովորել է Հերտոգենբոսում (այժմ Նիդերլանդներ), ապա Լուվենի (այժմ Բելգիա) համալսարանում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո՝ 1532 թվականից Գեմա Ֆրիսիուսի հետ միասին սկսում է պատրաստել Երկրի և Լուսնի գլոբուսներ, միաժամանակ պատրաստում է ճշգրիտ օպտիկական գործիքներ, դասավանդում աշխարհագրություն և աստղագիտություն։

1544 թվականին Մերկատորը, որ բողոքականության կողմնակից էր, մեղադրվում է հերետիկոսության մեջ և ձերբակալվում։ Ազդեցիկ կապերի միջոցով ազատվում է, բայց վախենալով հետապնդումներից տեղափոխվում է Դույսբուրգ (Գերմանիա)։ Մահացել է այդտեղ 1594 թվականին։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրոպայի քարտեզը

Զբաղվել է ճշգրիտ օպտիկական (գեոդեզիական) գործիքների, գլոբուսների, քարտեզների պատրաստումով։ Հանույթային աշխատանքներ է կատարել Լոթարինգիայում ու Բավարիայում, կազմել այդ շրջանների առաջին տեղագրական քարտեզները։ Իր կազմած քարտեզների ժողովածուն անվանել է «Ատլաս», և այդ անունը, մտնելով համաշխարհային գրականության մեջ, գործածվում է աշխարհի բոլոր լեզուներում։

Ստեղծել է քարտեզագրական գլանային հավասարանկյուն պրոյեկցիան (Մերկատորի պրոյեկցիա), որը ծովային քարտեզների համար մինչև հիմա էլ անփոխարինելի է։ Այդ պրոյեկցիայի վրա լոքսոդրոմիան պատկերված է ուղիղ գծով, որը հնարավորություն է տալիս արագ ու հեշտ որոշելու նավի կուրսը։ Մեծ արժեք է ներկայացնում Մերկատորի կազմած և նրա մահից հետո՝ 1595 թվականին որդիների կողմից հրատարակված աշխարհի ատլասը, որը մաթեմատիկական ճշտությամբ և կատարման գեղեցկությամբ իր ժամանակին իր հավասարը չի ունեցել և օրինակ է ծառայել ուրիշ ատլասներ կազմելու համար։ Մերկատորը որոշել է երկրի մագնիսական բևեռների աշխարհագրական կոորդինատները։

Մերկատորի անունով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118580973 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Gerard Mercator
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Gerard Mercator
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Encyclopædia Britannica
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 8,8 http://www.encyclopedia.com/topic/Gerardus_Mercator.aspx
  9. 9,0 9,1 9,2 http://www.amazon.co.uk/Mercator-The-Man-Mapped-Planet/dp/075381692X#reader_075381692X
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.amazon.co.uk/Mercator-The-Man-Mapped-Planet/dp/075381692X

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 493 CC-BY-SA-icon-80x15.png