Գերհարդ Մերկատոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto Info sciences exactes.png
Գերհարդ Մերկատոր
լատ.՝ Gerhardus Mercator
Gerardus Mercator 3.jpg
Ծնվել է մարտի 5, 1512[1][2] կամ մարտի 5, 1512({{padleft:1512|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[3][4][5][6][7][8][9]
Ռուպելմոնդ, Kruibeke[10][11][12]
Մահացել է դեկտեմբերի 2, 1594({{padleft:1594|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[10][2][3][4][5][6][7][8][9] (82 տարեկանում)
Դույսբուրգ, Գերմանիա[1][10]
Գերեզման Church of Our Saviour
Քաղաքացիություն Ֆլանդրիայի դքսություն
Մասնագիտություն մաթեմատիկոս, աշխարհագրագետ, փիլիսոփա, աստվածաբան, քարտեզագիր, գյուտարար և cosmographer
Գործունեության ոլորտ աշխարհագրություն և Քարտեզագրություն
Ալմա մատեր Old University of Leuven
Տիրապետում է լեզուներին լատիներեն[2] և հոլանդերեն
Գիտական ղեկավար Gemma Frisius
Երեխա(ներ) Գերհարդ Մերկատոր և Rumold Mercator
Gerardus Mercator Վիքիպահեստում


Գերհարդ Մերկատոր, Գերհարդ վան Կրեմեր (Gerhardus Mercator, Gerhardus van Kremer, մարտի 5, 1512[1][2] կամ մարտի 5, 1512({{padleft:1512|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[3][4][5][6][7][8][9], Ռուպելմոնդ, Kruibeke[10][11][12] - դեկտեմբերի 2, 1594({{padleft:1594|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})[10][2][3][4][5][6][7][8][9], Դույսբուրգ, Գերմանիա[1][10]), ֆլամանդացի քարտեզագիր։ Եվ գերմաներեն Kremer, և' նրա լատիներենացված Mercator ձևերը նշանակում են վաճառական։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1512 թվականին Ռուպելմոնդում (արևելյան Ֆլանդրիա, այժմ Բելգիա)։ Սկզբում սովորել է Հերտոգենբոսում (այժմ Նիդերլանդներ), ապա Լուվենի (այժմ Բելգիա) համալսարանում։ Համալսարանն ավարտելուց հետո՝ 1532 թվականից Գեմա Ֆրիսիուսի հետ միասին սկսում է պատրաստել Երկրի և Լուսնի գլոբուսներ, միաժամանակ պատրաստում է ճշգրիտ օպտիկական գործիքներ, դասավանդում աշխարհագրություն և աստղագիտություն։

1544 թվականին Մերկատորը, որ բողոքականության կողմնակից էր, մեղադրվում է հերետիկոսության մեջ և ձերբակալվում։ Ազդեցիկ կապերի միջոցով ազատվում է, բայց վախենալով հետապնդումներից տեղափոխվում է Դույսբուրգ (Գերմանիա)։ Մահացել է այդտեղ 1594 թվականին։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրոպայի քարտեզը

Զբաղվել է ճշգրիտ օպտիկական (գեոդեզիական) գործիքների, գլոբուսների, քարտեզների պատրաստումով։ Հանույթային աշխատանքներ է կատարել Լոթարինգիայում ու Բավարիայում, կազմել այդ շրջանների առաջին տեղագրական քարտեզները։ Իր կազմած քարտեզների ժողովածուն անվանել է «Ատլաս», և այդ անունը, մտնելով համաշխարհային գրականության մեջ, գործածվում է աշխարհի բոլոր լեզուներում։

Ստեղծել է քարտեզագրական գլանային հավասարանկյուն պրոյեկցիան (Մերկատորի պրոյեկցիա), որը ծովային քարտեզների համար մինչև հիմա էլ անփոխարինելի է։ Այդ պրոյեկցիայի վրա լոքսոդրոմիան պատկերված է ուղիղ գծով, որը հնարավորություն է տալիս արագ ու հեշտ որոշելու նավի կուրսը։ Մեծ արժեք է ներկայացնում Մերկատորի կազմած և նրա մահից հետո՝ 1595 թվականին որդիների կողմից հրատարակված աշխարհի ատլասը, որը մաթեմատիկական ճշտությամբ և կատարման գեղեցկությամբ իր ժամանակին իր հավասարը չի ունեցել և օրինակ է ծառայել ուրիշ ատլասներ կազմելու համար։ Մերկատորը որոշել է երկրի մագնիսական բևեռների աշխարհագրական կոորդինատները։

Մերկատորի անունով[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118580973 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Gerard Mercator
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Gerard Mercator — 2009.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Benezit Dictionary of Artists — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Encyclopædia Britannica
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 SNAC
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Spanish biographical dictionary Real Academia de la Historia, 2009.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 http://www.encyclopedia.com/topic/Gerardus_Mercator.aspx
  11. 11,0 11,1 11,2 http://www.amazon.co.uk/Mercator-The-Man-Mapped-Planet/dp/075381692X#reader_075381692X
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.amazon.co.uk/Mercator-The-Man-Mapped-Planet/dp/075381692X

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 7, էջ 493 CC-BY-SA-icon-80x15.png